Што се однесува до нелегалното оружје, знаеме дека тоа е голема сериозна закана за безбедноста на сигурноста на граѓанките и граѓаните во кое било општество, вели претседателот на ЦИВИЛ, Џабир Дерала во уводниот дел на панелот „Нелегалното оружје и организираниот криминал: Се е поврзано“, што се одржа на 16 февруари, во организација на ЦИВИЛ.
„Познато е исто така дека, самата трговија на нелегалното оружје е поврзано со организираните криминални групи кои, за да го обезбедат својот продукт или услуга мораат да имаат и некакво оружје покрај себе во структурата да имаат вооружени луѓе кои ќе го обезбедуваат транзитот, производството испораката на услугите или производите на тој криминален повик односно во таа криминална структура во која се наоѓаат.
Имено, не сме ниту први а секако се надевам ниту последни кои ќе установат дека неконтролираното мало и лесно оружје е крупен дестабилизирачки фактор кој ги овозможува тероризмот и организираниот криминал, како што би рекле во еден извештај парламентарниот форум за мало и лесно оружје, тоа е една голема меѓународна организација во која членуваат и многу парламентарни претставници и бивши и сегашни членови на парламенти на голем број држави во светот.
Ние во оваа наша работа имавме многу длабок поглед врз нештата се обидовме да видиме како изгледа контролата на оружјето во минатото, сега кои се перспективите и секако во фокусот ни беше и организираниот криминал. Со таа цел јас и моите колешки и колеги во ЦИВИЛ и минатата година завршивме еден истражувачки проект кој се однесуваше на овие аспекти со поддршка од Глобалната иницијатива за борба против транснационалниот организиран криминал и Резилиенс фанд кои ни помогнаа да го реализираме тоа.“, посочи Дерала.
Дерала се осврна и на потеклото на оружјето со кое се спроведени најголем дел од терористичките акции во Европа.
„Можеме сега веднаш да споделиме еден податок, а тоа е дека најголем дел од терористичките акции спроведени во Европа во изминатите 10 па и повеќе години, се извршени токму со оружје кое потекнува од Балканските држави, од поранешните југословенски републики и од Албанија, тоа се огромни количини оружје кое и криминалните и терористичките групи кои оперираат во Европска Унија впрочем го користат токму тоа оружје еден голем дел од тоа оружје е сеуште функционални и потекнува од ерата на југословенската народна армија. Она што доаѓа исто така и од армијата на Албанија која во 1997 година се распадна тој систем и голем број парчиња оружје беа украдени од магацините од депоата и на полицијата и на армијата.“
Во однос на родовиот баланс што се однесува до поседувањето на малото оружје, Дерала посочи дека повеќе од 95 отсто е во рацете на мажите.
„Мора да се каже дека во регионот барем според податоците на Southeast European small arms control со седиште во Белград кое е дел од програмата на УНДП, се зборува дека повеќе од 95 отсто од тоа оружје е во рацете на мажите. Ние како организација го сметаме оружјето дури и тогаш кога е неактивно кога само постои некое сознание дека одредена група или одредени лице има оружје кое потенцијално може да го употреби за да некого принуди да направи нешто е самото по себе веќе потенцијал за насилство, самото по себе веќе може да биде на некој начин сфатено како принуда како закана а тоа уште повеќе се однесува на домот, кога жената знае дека во домот има оружје кое можеби е дури и нелегално тогаш тоа веднаш поставува сосема поинакви односи и во семејството во кое најчесто страда жената а се разбира и другите членови на семејството или на таа заедница.“
„Тоа што е многу би рекол тревожно во целата приказна е дека државите сами по себе не можат ништо да направат бидејќи тоа е еден многу добро организиран подземен бизнис кој продира во сите нивоа во општеството во системот во државата итн. и е потребна сериозна акција и постојана поврзаност и ажурирање на податоците што слушнавме и од министерот за внатрешни работи на самиот почеток од нашата средба денеска, но секако дека апсолутно важно учеството на граѓанските организации, невладиниот сектор е повикан да биде тука за јакнење на јавната свест, за анализи за мониторинг, се разбира да помогне во креирање на законски регулативи кои можат да го сопрат овој црн бизнис.
ЦИВИЛ има долгогодишно искуство, би рекол 21 годишно искуство во оваа тема, и е организација ветеран на меѓународно ниво според она што е направено во изминатите 21 година на овој план. 22 години постои организацијата, има повеќе од 20 проекти големи реализирани, а се разбира учествувавме во бројни меѓународни кампањи за борба против нелегалното оружје, против култот кон оружјето и низа исто така меѓународно правни процеси, како што е „Меѓународната спогодба за трговија“ која ЦИВИЛ ја донесе во нашата земја во 2012 година во една макотрпна долготрајна кампања која ја спроведувавме. Инаку, на крајот на годината во финансискиот извештај на ЦИВИЛ стоеше дека оваа кампања која ја донесе „Меѓународната спогодба за оружје“ во земјата во парламентот помогна во ратификацијата, чинеше фантастични 250 денари, еквивалентно од прилика четири евра чинеше нашата кампања за да се донесе „Меѓународната спогодба за трговија“ во нашата земја, да се вметне во нашиот систем, а се разбира, во нашите напори бевме меѓу трите најуспешни земји во светот што се однесува во овој процес.“, посочува Дерала.
А. Мехмети, Д. Тахири
Камера: Горан Наумовски
Реализација и монтажа: Ариан Мехмети
