И покрај западните санкции и политичката изолација, лидерите на БиХ, на ентитетот Република Српска и Србија, Милорад Додик и Александар Вучиќ, продолжуваат да одржуваат блиски контакти со рускиот претседател Владимир Путин, пишува РСЕ на српски јазик.
Иако овие средби се чести, аналитичарите веруваат дека тие служат повеќе како порака до Западот отколку што навистина носат конкретна поддршка од Москва.
„Мислам дека она што го бараат е симболична поддршка од Путин за да ги исплашат Европејците и да им покажат дека е во нивен интерес да не вршат понатамошен притисок ниту врз Вучиќ ниту врз Додик“, изјави Тоби (Тоби) Фогел, од Центарот за демократизација на политиката во Берлин, за Радио Слободна Европа.
Додик, кој од неодамна веќе не е претседател на Република Српска, откако му беше одземен мандатот поради конечна пресуда, во интервју за рускиот „Спутник“ објави дека „наскоро“ ќе отпатува во Русија и дека треба да се сретне и со Путин во октомври.
Како што рече, ќе побара од Русија да стави вето на продолжувањето на мировната мисија ЕУФОР Алтеа, за која се гласа секој ноември во Советот за безбедност на Обединетите нации.
Српскиот претседател Александар Вучиќ оваа недела патува во Пекинг, каде што ќе се сретне со кинескиот лидер Си Џинпинг и рускиот претседател Владимир Путин, соопшти неговата канцеларија за односи со медиумите, објави РСЕ.
Патувањето во Кина доаѓа во време кога во Србија веќе десет месеци траат протести, со кои се бара одговорност од властите за смртта на 16 лица при падот на крошната на Железничката станица во Нови Сад.
Вучиќ и Додик сакаат реакција од Брисел и Лондон, а не од Москва
Тоби Фогел оценува дека Вучиќ и Додик сакаат реакција од Брисел и Лондон, а не од Москва, на нивните средби со Путин.
„Со години се вели дека не можеме да вршиме премногу притисок врз Вучиќ или Додик, бидејќи ако го сториме тоа, наводно ќе ги изгубиме. Ќе ги изгубиме од Русија. Ќе се свртат кон Истокот, а ние не го сакаме тоа. Не можеме да си го дозволиме“, рече Фогел.
Според него, таа нарација никогаш не била „особено убедлива“ и дека колективниот Запад мора „да стави крај на тоа“.
Тој додава дека досега, дури и без Русија, Европската Унија била „многу слаба во критикувањето на Вучиќ“ поради репресијата врз демонстрантите во Србија и дека немало материјални последици за официјален Белград.
„Вучиќ тешко дека ќе излезе од оваа политичка криза неповреден и никакви патувања во Кина или Русија нема да го променат тоа“, вели тој.
Од друга страна, што се однесува до Додик, правната ситуација е сосема јасна, но не и на терен, особено кога се одржуваат предвремени избори за претседател на ентитетот.
Што значи руската поддршка на Западен Балкан?
Политичкиот аналитичар од Сараево, Аднан Хускиќ, одговара на прашањето на РСЕ со контрапрашање – што значи за некого од Западен Балкан да има руска поддршка?
„Навистина не разбирам како, во ситуација кога сè уште имате многу длабока поларизација на Западот и Русија, што точно значи руската помош за вас. Опкружени со земјите од НАТО алијансата, разузнавачки, Америка е сè уште таму, без оглед на тоа што мислиме за сето тоа“, рече Хускиќ.
Што се однесува до Додик, тој верува дека користи сè што му е на располагање, но тешко дека тоа ќе има ефект.
Исто така, тој вели дека е „несериозна и површна анализа“ што некој на меѓународно ниво ќе се посвети посериозно на прашањето за Додик.
Тања Топиќ, политичка аналитичарка од Бања Лука, оценува за РСЕ дека заминувањето на Додик во Русија испраќа порака дека очекувањата што ги имал од администрацијата на Трамп биле „разочарани“.
„Во контекст на пресудата, тој долго време верувал дека некои работи ќе се променат и дека ќе се случат одредени чуда, така што сега ќе го префрли фокусот на својата борба, односно за опстанок во политичкиот живот, кон Русија“, рече Топиќ.
Таа истакнува дека најавите на Додик дека ќе разговара за можна поддршка за независноста на РС нема да дадат конкретни резултати, но дека приказната ќе најде дневна политичка употреба.
Заканата за откажување на ЕУФОР во Босна и Херцеговина
Додик, меѓу другото, најави дека ќе побара од „руските пријатели“ да стават вето на продолжувањето на мисијата ЕУФОР, најдолгата воена операција на ЕУ, единствената копнена мисија и единствената со извршен мандат за употреба на сила.
Моментално има околу 1.500 војници во Босна и Херцеговина.
Тоби Фогел предупредува дека евентуалното вето за продолжување на мисијата ЕУФОР е конкретна закана, која Москва или Пекинг лесно можат да ја исполнат, како постојани членки на Советот за безбедност на ОН.
„Досега, причината зошто тие не го направија тоа, зошто Русија особено не го направи, е затоа што добија гаранции дека ЕУФОР нема да надмине одредено ниво на војници и затоа што разбраа дека ако ЕУФОР биде укинат, НАТО ќе интервенира“, вели Фогел.
Д. Т.
