Гудрун Штајнaкер: Решенијата се можни само од слободни луѓе во слободно општество, со слободни медиуми и слободен дискурс со функционална јурисдикција

Гудрун Штајнакер, потпретседателка на Здружението на Југоисточна Европа СОГ, на панелот „Спротивставување на авторитаризмот“, на Конференцијата „Одбрана на демократијата и човековите права“, на 12 декември 2024 година Скопје.

Многу сум благодарна што сум поканета на оваа конференција. Добро е што се вратив во вашата земја, иако имав можност неколку пати да бидам овде откако заминав како германска амбасадорка во Скопје во 2014 година.

Се запознав со Џабир Дерала, основачот на ЦИВИЛ, набргу по моето доаѓање во Скопје во 2011 година. Особено го ценам многу јасниот став на ЦИВИЛ што го зазеде од самиот почеток во однос на руската агресивна војна во Украина, можеби е најголемата опасност во моментов за дел од зборовите. Зелен ЦИВИЛ се справува со другата најнепосредна опасност со светски ефект: климатските промени. И двата предизвици, како и многу други се користат од интензивната хибридна војна од Русија и нејзините сојузници, вели Штајнакер на почетоот на своето обраќање на конференцијата.
Авторитаризмот е навистина сеопфатна опасност за таканаречениот слободен свет сега повеќе од порано. Дефиницијата за авторитаризам според речникот на Оксфорд е спроведување или застапување на строга послушност кон авторитетот на сметка на личната слобода и недостатокот на грижа за желбите или мислењата на другите. Ако ова се дефинициите, се прашувам зошто луѓето ширум светот и неодамна во многу европски земји гласаат за личности и партии кои очигледно се за авторитаризам. Ова е предупредувачки сигнал, кој треба да го сфатиме многу сериозно.
Во овие исклучително тешки времиња со нејзината повеќекратна криза, многу луѓе се плашат и заплашуваат. Тие разбираат дека се случуваат огромни промени, но не знаат како да реагираат на нив. Изборот на секој поединец, групи, луѓе е да одговори на овие предизвици. Но, политичарите и интелектуалците треба да играат водечка улога во овие одговори, според нивната одговорност. Но, често се случува спротивното.
Политичката, економската и таканаречената интелектуална елита прилично го злоупотребуваат своето влијание за уште повеќе да го заплашат граѓанинот. Тие повеќе ги бараат своите лични или групни интереси, а бараат и авторитарни решенија. Лицемерието е широко распространета појава во меѓународната политика. Ова има огромно влијание врз обичните гласачи бидејќи тие го гледаат неуспехот на владејачките елити и бараат алтернативи. Ова мора да се дискутира и да се решава секогаш кога е можно.
Ни јас не знам решение, но знам дека слободата е пресудна. Решенија можат да најдат само слободни луѓе во слободно општество со слободни медиуми и слободен дискурс со функционална јурисдикција. Ова би било во согласност со размислувањата на еден од најголемите Германци, филозофот Емануел Кант чија 300-годишнина се прослави годинава. Ова не е место за дискусија за филозофијата на Кант. Оваа година беа објавени многу книги за него и неговата филозофија. Не е лесен за читање, не само поради сложеното размислување. Но, со оглед на сложените проблеми што човештвото мора да ги реши сега за да се повика на Кант може да биде од помош.
Овде се осврнувам на една од неговите најпознати тези: Die Menschenwürde ist ein Status, der das Leben von Menschen über jeden Preis stellt. Alle Menschen haben ungeachtet ihres Rangs oder ihrer sozialen Klasse den gleichen inneren Wert oder die gleiche Würde. Човечкото достоинство е статус кој го става животот на човекот над секоја награда. Сите човечки суштества, без разлика на нивната општествена положба или класа, поседуваат иста внатрешна вредност и исто достоинство.
Ова стана првото поглавје на германскиот фундаментален закон во 1949 година: „Die Würde des Menschen ist unantastbar. Sie zu schützen ist Verpflichtung aller staatlichen Gewalt.“ Човечкото достоинство е неповредливо. Неговата заштита е обврска на целата државна власт.
Горда сум што основачите и неколкуте мајки на германското основно право по Втората светска војна и најмрачниот период во германската историја со нацистичкото варварство го земаа овој Кант принцип како прво поглавје од овој германски устав. И, исто така, стана првото поглавје од Повелбата на ЕУ за основните права: Човечкото достоинство е неповредливо. Мора да се почитува и заштити.
Гледајќи ја дефиницијата за авторитаризам која ја споменав претходно, многу е јасно дека авторитарната држава никогаш не може да биде решение. Мислам дека мора сериозно да ги сфатиме грижите, стравовите и гневот на луѓето овие денови. Проблемите со кои се соочуваме се исклучително сложени и затоа не може да има едноставно решение. Задача на политичарите, интелектуалците, но и бизнис елитата е да им објаснат на обичниот народ дека решенијата ќе бидат тешки и болни. За мене не станува збор дека оние кои се побогати и посилни мора да го понесат потешкиот дел од товарот.
Поддржувачите на авторитаризмот ветуваат лесни решенија, но всушност овие решенија само ќе доведат до повеќе проблеми и повеќе неправди. Ветувањето за лесни решенија за сложени проблеми е лага. И ова мораме да го кажуваме секој ден насекаде.
Дека човечкото достоинство е неприкосновено мораме секој ден да кажуваме и докажуваме. Ова го рече израелскиот филозоф Омри Бом во Виена во мај оваа година на отворањето на Виенскиот пролетен фестивал, бранејќи го својот радикален универзализам надвор од идентитетот.

Д.Тахири

Камера: Атанас Петровски/ Игор Чадиновски

Уредник: Ариан Мехмети

Фото: Роберт Атанасовски

КОНФЕРЕНЦИЈА, ЦЕЛОСНО ВИДЕО, емитувано во живо на 12 декември, 2024:

https://youtube.com/live/1f2Eo1ZXEQ0

ФОТО АРХИВИ: #DefendingDemocracy, Панел 1: Демократијата под опсада

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.994398716055531&type=3

#DefendingDemocracy, Панел 2: Подемот на крајно десничарскиот национализам

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.995019619326774&type=3

#DefendingDemocrcy Панел 3: Спротивставување на авторитаризмот

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.995771969251539&type=3