Европската унија и Индија го финализираа еден од најзначајните договори за слободна трговија во поновата историја, кој претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, го опиша како „мајката на сите договори“, пишува Гардијан.
Договорот доаѓа по речиси две децении прекинувани и обновувани преговори меѓу Брисел и Њу Делхи, започнати уште во 2007 година, но напуштени поради спорови околу пристапот до пазарите за автомобили, земјоделство и млечни производи. Преговорите беа обновени во 2022 година, а во изминатите шест месеци добија силен интензитет, што доведе до нивно конечно завршување доцна во понеделникот навечер.
Договорот има за цел значително да го отвори традиционално заштитениот индиски пазар за 27-те земји членки на ЕУ, со фокус на индустриското производство и услужниот сектор. Се очекува олеснет пристап за клучни европски производи, како што се автомобилите и виното, во замена за полесен извоз од Индија на текстил, скапоцени камења и фармацевтски производи.
Според Европската комисија, договорот ќе ги елиминира или намали царините за 96,6% од тргуваните стоки по вредност и ќе доведе до заштеди од околу 4 милијарди евра годишно за европските компании. ЕУ очекува извозот кон Индија да се удвои до 2032 година.
„Европа и Индија денес создаваат историја,“ изјави фон дер Лајен по пристигнувањето во Њу Делхи, каде што се сретна со индискиот премиер Нарендра Моди. „Го склучивме најголемиот договор досега и создадовме зона на слободна трговија од две милијарди луѓе, од која двете страни ќе имаат корист“, објави Гардијан.
Договорот доаѓа во услови на зголемени геополитички и трговски тензии. Индија се соочува со царини до 50% за извоз во САД, додека Европската унија е под закана од нови американски тарифи поради противењето на Брисел на обидите на Доналд Трамп за преземање на Гренланд. Дополнително, и ЕУ и Индија изразуваат загриженост за доминантната позиција на Кина во глобалното производство и ограничувањата за извоз на клучни суровини.
Индија, со население од 1,4 милијарди луѓе, е една од најбрзорастечките економии во светот и, според Меѓународниот монетарен фонд, годинава треба да стане четврта најголема светска економија. Премиерот Моди го опиша договорот како најсеопфатниот што земјата досега го има потпишано и оцени дека опфаќа околу една третина од глобалната трговија.
Според договорот, Индија ќе ги намали царините за автомобили од сегашни до 110% на 10% во период од пет години. Ова значително ќе им користи на европските автомобилски гиганти како Volkswagen, Renault, Mercedes-Benz и BMW. До 250.000 европски возила ќе можат да влезат на индискиот пазар со повластени царински стапки – далеку повеќе од лимитот од 37.000 возила договорен меѓу Индија и Обединетото Кралство минатата година.
Формалното потпишување на договорот се очекува подоцна оваа година, а неговата примена би можела да започне на почетокот на следната година.
