Непотврдени извештаи велат дека израелските напади врз Иран го убиле врховниот судија Голам-Хосеин Мохсени-Еџеи. Тој е клучна фигура зад смртните казни за демонстрантите од 2025-2026 година и жестоката судска репресија на Иран врз минатите протести.
Израелските профили на социјалните медиуми објавија во саботата (28 февруари) дека во нападот на Израел врз Иран е убиен иранскиот врховен судија Голам-Хосеин Мохсени-Еџеи. Според пишувањето на WION, во времето на објава на текстот, сѐ уште нема официјални потврди за неговата смрт.
Кој е Голам-Хосеин Мохсени-Еџеи и зошто беше цел на израелските „превентивни напади“ врз Иран, на кои им помагаат и САД?
Голам-Хосеин Мохсени-Еџеи неодамна беше во вестите поради изрекувањето смртни казни на голем број демонстранти против Исламската Република. Тој е влијателна, но контроверзна личност во иранското судство.
По Исламската револуција во 1979 година, со која беше соборен режимот на Шахот, Мохсени-Еџеи се искачи во редовите на иранската судска и разузнавачка машинерија. Тој имаше неколку високи функции, вклучително и обвинител во различни судови.
Тој беше министер за разузнавање, државен обвинител и прв заменик на шефот на судството во различни периоди.
Иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, го назначи за главен судија во 2021 година, давајќи му ја најмоќната позиција во правниот систем на земјата.
Мохсени-Еџеи се залагаше за остри мерки против неистомислениците.
Сметан од Западот за прекршител на човековите права, тој имаше улоги што го користеа судскиот систем за потиснување на политичките противници, дисидентите, новинарите и активистите. „Хјуман рајтс воч“ наведува случаи каде што луѓето биле притворени, принудени да даваат телевизиски признанија или гонети по политички мотивирани обвиненија под негово водство.
Улога во бруталното задушување на иранските протести од 2025 до 2026 година
Тој беше една од главните личности зад задушувањето на националните протести во Иран од 2025 до 2026 година. Мохсени-Еџеи беше централната фигура во правниот одговор на режимот на немирите предизвикани од економските тешкотии и пошироките поплаки против Исламската Република.
Протестите ескалираа во широки демонстрации низ десетици градови во Иран.
Мохсени-Еџеи јавно им наложи на обвинителите да дејствуваат со „решителност“ и да не покажат „благост“ кон демонстрантите. Ова се претвори во смртни казни за стотици демонстранти, кои тој ги етикетираше како „бунтовници“ или „поттикнувачи“. Државните медиуми го прикажаа како ја нагласува потребата од брза судска акција, наведувајќи дека ако државата сака да дејствува „мора да го сториме тоа брзо“ за да го одржиме ефектот.
Судството под Мохсени-Еџеуи го направи Иран на врвот на листата на земји со смртни казни
За време на неговиот мандат, иранскиот судски систем забрзано ги спроведуваше гонењата и смртните казни, што го направи една од водечките земји во изрекувањето смртни казни.
Стотици демонстранти и притвореници беа погубени за време на неговиот мандат. Таканаречените Револуционерни судови и пониските судови изрекоа смртни казни во рок од неколку дена од апсењето по обвиненија како „мохаребе“, што значи водење војна против Бога. Друго обвинение беше „корупција на земјата“, што носи смртна казна според иранскиот закон.
Многу од погубените беа млади возрасни лица, на кои наводно им беше одбиен пристап до независен правен советник, што е прекршување на правичната постапка.
Многу од нив беа осудени врз основа на признанија добиени под принуда, според критичарите на иранското судство.
Додека Мохсени-Еџеи го надгледуваше честото изрекување смртни казни, глобалните организации како што се Високиот комесар на ОН за човекови права и Амнести Интернешнл го повикаа Иран да ги запре егзекуциите и да ги поништи екстремните казни. Тие повикаа на права за фер судење, истакнувајќи го ризикот за тинејџерите и младите возрасни.
Администрацијата на Трамп, исто така, издаде повеќекратни предупредувања за укинување на смртните казни.
Под Мохсени-Еџеи, иранското судство беше критикувано дека функционира како инструмент за политичка репресија.
Елиминиран и врховниот командант на иранската армија, Амир Хатами?
Според непотврдени информации, во воздушните напади на Израел и САД врз Иран, наводно е убиен и иранскиот министер за одбрана, генерал-мајор Амир Хатами.
Како што пренесува TimesNow, според извештаите од иранските и регионалните медиуми, министерот за одбрана на Иран, генерал-мајор Амир Хатами, бил меѓу оние што биле цел на првиот бран воздушни напади врз земјата. Тврдењата не се независно потврдени. Ниту иранските претставници ниту израелската војска јавно не потврдија дали генералот Хатами бил директно цел на нападите. Сепак, неговата висока улога во воениот естаблишмент на Иран би го направила значајна фигура во секој обид за нарушување на командната структура на земјата.
Именуван од врховниот лидер Али Хамнеи во јуни 2025 година, тој претходно беше министер за одбрана од 2017 до 2021 година, првпат од редовната армија за повеќе од дваесет години.
За помалку од 1 час напад, се чини дека Иран веќе изгуби две од најголемите личности на иранскиот режима.
Трамп ги повика иранските војници да го положат оружјето или да се соочат со она што им доаѓа.
Д. Мишев
