Амбасадорката на Украина, Лариса Дир, во интервју за ЦивилМедиа, говори за најновиот развој на ситуацијата, особено по случувањата на Самитот на НАТО во Хаг, злосторствата на рф поврзани со киднапирањето, депортацијата и русификацијата на украинските деца нотирани на Парламентарното собрание на ОБСЕ, предизвиците со кои се соочува Украина на патот за членство во ЕУ, како и за соработката и силните врски помеѓу Украина и Северна Македонија.
ЦИВИЛ МЕДИА: Дали Самитот на НАТО во Хаг ги оправда очекувањата на Украина?
ЛАРИСА ДИР: На Самитот на НАТО што се одржа минатата недела во Хаг учествуваше украинска делегација предводена од Претседателот на Украина Володимир Зеленски, кој учествуваше, меѓу другото, на состаноците Украина+НАТО+ЕУ, Украина+НАТО+Е5 (Обединетото Кралство, Германија, Полска, Франција), на Форумот на одбранбени индустрии и одржа низа билатерални средби.
Во секојдневниот живот, очекувањата најчесто ги поврзуваме со постигнување на посакуваните резултати.
Ако земеме максималистички пристап, тогаш за Украина тоа би значело полноправно членство во НАТО, што – за жал – не беше разгледувано за време на овој Самит.
Сепак, вредни се заклучоците и договорените активности наведени во Декларацијата усвоена по Самитот:
- државите-членки на НАТО ќе продолжат да ја поддржуваат Украина како држава што е неразделив дел од евроатлантската безбедност;
- до 2035 година, државите на Алијансата треба да постигнат ниво на годишни одбранбени трошоци од 5% од БДП, при што во тие пресметки ќе бидат вклучени и директните придонеси за поддршка на одбранбените капацитети на Украина и развојот на нејзиниот одбранбено-индустриски потенцијал.
Зошто е сето тоа важно?
Одговорот е еден – рф продолжува со неиспровоцирана воена агресија, при што е нотирано дека русија претставува долгорочна закана за безбедноста на Алијансата.
Активизацијата на офанзивни операции од страна на рф и неподготвеноста за прекин на војната го поттикнуваат НАТО да ја зајакне сопствената одбрана и да ја потврди поддршката за Украина.
ЦИВИЛ МЕДИА: Претседателот на Украина Володимир Зеленски неодамна донесе одлука за излез на Украина од Оттавската конвенција за забрана на употреба на противпешадиски мини. Што значи тоа за Украина?
ЛАРИСА ДИР: Да почнеме од спротивното – што значи за Украина, во услови на воена агресија од страна на рф, совесно да ги почитува меѓународните обврски од Оттавската конвенција?
Таквиот пристап, таквата реалност, го ограничува сувереното право на Украина на самоодбрана, загарантирано со член 51 од Повелбата на ОН.
Од друга страна, рф, која не е потписничка на Оттавската конвенција, масовно користи противпешадиски мини како средство за водење агресивна војна против Украина.
Украина е приморана да ја донесе оваа одлука, имајќи предвид дека има фронтска линија подолга од 1000 километри, а цивилното население секојдневно е подложено на ракетни и дронски напади.
Дури и држави кои не се во војна со рф – како Естонија, Латвија, Литванија, Полска и Финска – на политичко ниво веќе донесоа одлуки за итен излез од Оттавската конвенција.
Украина ја потпиша и ратификуваше оваа Конвенција пред почетокот на вооружената агресија од страна на рф – агресија што резултира со масовна смртност и уништување на украински градови.
Со други зборови, оваа одлука за излез од Конвенцијата претставува одговор на вооружената агресија, зајакнување на одбранбените капацитети на Украина и заштита на украинските граѓани од убиствата и злосторствата на рф.
ЦИВИЛ МЕДИА: Пред неколку дена, за време на годишната сесија на Парламентарното собрание на ОБСЕ, беше објавен извештајот на шведската пратеничка Карина Одебринк во врска со злосторствата на рф поврзани со киднапирањето, депортацијата и русификацијата на украинските деца. Како реагира Северна Македонија на овој злостор на рф?
ЛАРИСА ДИР: Да, во рамките на Парламентарното собрание на ОБСЕ, госпоѓа К.Одебринк беше назначена за Специјален известувач; целта на извештајот е да се осветли агресивната војна на рф против Украина и да се документираат огромните човечки загуби кои ги претрпе украинскиот народ како резултат на агресијата на рф. Многу го цениме придонесот на Специјалната известувачка К. Одебринк.
Треба да се нагласи дека рф одбива да ѝ достави на Украина или на други меѓународни страни какви било податоци за присилно преместените деца, што практично го оневозможува потврдувањето на точниот број на депортирани деца.
Покрај тоа, рф воспостави криминален механизам за присилно посвојување на украинските деца кои беа однесени од привремено окупираните територии на Украина. За потребите на овие присилни посвојувања, рф брзо усвои законодавство што овозможува забрзана постапка за промена на имињата, местата и датумите на раѓање на децата, што секако го отежнува нивното идентификување и утврдување на нивното вистинско потекло.
Присилното киднапирање и депортацијата на украински деца беа остро осудени од страна на Канцеларијата на Високиот комесар за човекови права на ОН, Советот на Европа и Европската Унија.
Треба да се спомене дека Европскиот парламент на 8 мај 2025 година, со усвојување на Резолуцијата „За враќање на украинските деца присилно преместени и депортирани од страна на русија“, остро ги осуди присилните дејствија на рф и соучеството на Белорусија во суровото постапување со украинските деца, вклучително и убиства, присилно преместување и депортација, незаконско посвојување, сексуално насилство и експлоатација, како и присилна русификација и милитаризација.
Покрај барањето до рф веднаш да ги прекине овие злосторства, Резолуцијата содржи и директен повик до руските федерални и локални органи да овозможат пристап до сите депортирани украински деца.
Односно, меѓународните организации, вклучително и ОБСЕ, ЕУ, Советот на Европа, како и земјите кои се дел од Коалицијата за враќање на децата, вложуваат напори да ги пронајдат киднапираните украински деца и да ги вратат кај нивните семејства. Северна Македонија се приклучи на оваа Коалиција и ја поддржува нејзината работа. Сакам да изразам благодарност и до пратеничката на Собранието на Република Северна Македонија, Моника Зајкова, која ја поддржа кампањата #BringKidsBack.
ЦИВИЛ МЕДИА: Како Украина за време на војната од страна на Русија ги спроведува неопходните реформи за членство во ЕУ?
ЛАРИСА ДИР: Украина, која во јуни 2022 година доби статус на кандидат за членство во Европската унија, има амбициозна цел да биде целосно подготвена за пристапување кон ЕУ толку брзо колку што тоа е можно во услови на сеопфатна воена агресија од страна на рф против нашата држава.
Украина продолжува да работи на трите патни карти во областите владеење на правото, реформа на јавната администрација и функционирање на демократските институции.
Треба да се нагласи дека Украина успешно го заврши билатералниот скрининг во ЕУ за Кластерот 1 „Основи на процесот на пристапување во ЕУ“, Кластерот 2 „Внатрешен пазар“ и Кластерот 6 „Надворешни односи“.
Во моментов се започнати билатерални скрининг средби со Европската комисија за Кластерот 4 „Зелена агенда и одржлива поврзаност“.
Украина, меѓу другото, е во процес на приклучување кон Европската агенција за животна средина.
Имаме добра вест – од јануари 2026 година, Украина ќе биде интегрирана во роаминг-зоната на ЕУ, што ќе го олесни користењето на мобилен интернет и за украинските граѓани во земјите на ЕУ, и за граѓаните на земјите на ЕУ кои престојуваат во Украина.
Еден од клучните елементи на евроинтеграцијата на Украина е сеопфатната реформа на системот на правосудство и органите на редот.
Постои План на активности за реформа на органите на редот, кој предвидува институционална и правна унификација; развој на проактивен модел за борба против криминал – со фокус на превенција; дигитална трансформација; заштита на човековите права; поддршка за воените ветерани што се враќаат во служба.
Во услови на исцрпувачка и брутална руска војна, украинците храбро остануваат посветени на исполнување на обврските во рамките на ЕУ – и притоа ја извршуваат најтешката задача – одбраната на државата и заштитата на граѓаните.
ЦИВИЛ МЕДИА: Дали постои соработка и меѓусебна поддршка помеѓу Украина и Северна Македониjа на нивниот пат кон членство во ЕУ?
ЛАРИСА ДИР: И Северна Македонија исто така чекори по патот на европска интеграција. Направени се бројни позитивни чекори во дигиталната инфраструктура, хармонизацијата на правилата за безбедност на производите, а Северна Македонија се приклучи и кон Единствениот европски платен простор (SEPA).
Значаен настан беше Самитот на лидерите на ЕУ и Западен Балкан, кој неодамна се одржа во Скопје. Знаменито е што од страна на ЕУ беше нагласено дека Европската унија има историска можност да ја обедини Европа преку проширување кон Западен Балкан. Претходно, во мај годинава, во Скопје престојуваше претседателот на Европскиот совет Антониу Кошта, кој високо ги оцени реформските напори на Северна Македонија и потврди дека иднината на Северна Македонија е во ЕУ.
И иднината на Украина и иднината на Северна Македонија е во Европската унија.
Две држави кои припаѓаат на европското семејство.
Имаме што да споделиме, и можеме да се поддржуваме меѓусебно. Убедена сум дека Спогодбата потпишана во јануари 2025 година (Меморандум за соработка во областа на европската интеграција меѓу Вицепремиерот за европска и евроатлантска интеграција на Украина – Министерот за правда на Украина, главен преговарач за членство на Украина во ЕУ и Министерот за европски прашања на РСМ, главен преговарач за членство на Република Северна Македонија во ЕУ) ќе придонесе за одржување на ефикасен дијалог меѓу нашите суверени држави.
Дозволено е преземање на текстот според лиценцата Creative Commons 4.0. | Извор: ЦИВИЛ Медиа
