ВОЈО МАНЕВСКИ
Ниту една состојба не може да трае долго, а во свото постоење да не изроди причини која ќе ја доведат до нејзиниот крај. Дијалектичка законитост или напросто дел од човечката природа, што ја одредува неговата заедница. Не знам дали некој дал одговор на оваа дилема, ама изгледа наидува на потврда. Особено потврдата е јасна за некој како мене што долго време се труди да најде некаква смисла на општествените токови.
Да не се заглавам во филозофски растргнати мисли ќе се обидам да ви пренесам неколку впечатоци од студентското движење во соседна Србија. Денес имав шанса да проследам еден од состаноците на студентите во салата на Правниот факултет во Нови Сад. Тие состаноци ги нарекуваат пленуми, а студентите сами ги поставуваат темите и дискутираат околу нив. Како што доликува на младоста неисцрпна е нивната енергија и желба да го менуваат светот. Не е тоа ништо ново. Секоја генерација го има истиот порив. Инаку на што би се сеќавале од младоста и што би била нивна генерациска естетика, па дури и идеологија?
Слушам и искрено ми е драго за темите кои ги поствуваат и зрелоста на нивнатата дискусија. Како прво тие знаат што не сакаат. Да, да, не сакаат да ја трошат младоста и својата надеж притиснати од популистички политики за спуштање на сите вредносни стандарди. Еден млад студент едноставно вели:
-Не сакам иднината да ни ја кројат оние што во средно седеа во последна клупа и од факултет имаат одење по купените дипломи. Има ли во локалните, па и државните раководства на сегашната владејачка партија некој што бил прв во својот клас или бил меѓу првите? Има ли во партиските раководства првенци на генерациите на факултет? Има ли во партиите, партиски функционери кои без партијата се препознатливи по некаков успех за почит? Добрите студенти се посебни и тие не сакаат да се дел од маса или таму каде што нивната индивидуалност не се препознаа. Нив треба да ги мотивираме да се ангажираат за напредок на државата. Вака останува простор за оние што имаат потреба од закрила на масата и мнозинските гласови. Е затоа тие се министри и директори и затоа ни паѓаат тераси врз недолжни граѓани. Затоа за нас нема место во ова општество, па мораме шансата да ја бараме по светот. Ако веќе се трудиме да бидеме образувана генерација не смеат со нас да владеат „кецарошите“!
Студентка од некој од техничките факултети има интересен заклучок.
– Велиме, тие што ќе се образовани и способни лесно ќе најдат место во белиот свет. Тврдам дека не е така, вели таа. Јас овде се трудам да стекнам знаење што ќе ми биде основа за натпреварот во мојата струка. Да, да, колеги, ама ако квалитетот на образованието постојано паѓа и се прилагодува на популистичките политики која е мојата шанса да успеам во тој натпревар со студенти од оние факултети каде само трудот, талентот и конечно наученото се признава. Па дури и ова што овде го стекнуваме поради сликата за нашето образование и сликата за нашите политичари како корумпирани популисти тешко се признава. На меѓународна обука на која мислам дека можам успешно да се носам со другите учесници ме прашуваа како сум го стекнала знаењето. Како тоа да е нешто што може да се купи или позајми за еднократна употреба. Знаете ли зошто почитувани пленумци? Затоа што кај нив дипломата е доказ кој не се преиспитува и зад неа стои авторитетот на универзитетот на кој студираш. Ме сомничат како да сум крадец затоа што доаѓам од земја за која слушнале дека со неа владеат националисти и популисти а дипломите се купуваат или се добиваат како награда за партиска припадност.
Еден од професорите им прави историска реминисценција на студентските движења, давајќи им значење на пресвртница.
– Вие сега не се борите само за свое место во општеството, туку и за оние што после вас ќе станат студенти. Така се случило 68-та и 96-тата . После вашето осознавање како фактор во општеството ништо нема да биде исто. Кога дувне ветерот бргу ја носи прашината.
Голем впечаток ми остави студент кој го цитираше Алан Форд: Неспособните имаат голема способност да ги направат способните неспособни.
Не сакам да ги вреднувам нивните дебати ниту да правам споредба со нашите состојби, ама само да прашам:
Кои се вашите идеали мои млади сограѓани?
За кои идеали сметате дека треба да се жртвувате ?
Задоволни ли сте што судбината на земјава им ја препуштате на слабите ученици или студенти? Не се тие виновни што ги завземаат местата кои според знаењето им припаѓаат на добрите и најдобрите.
Задоволни ли сте од знаењето и дали тоа ви дава добри можности во светот на натпревар на знаење, труд и способност?
Јас само поставувам дилеми, а одговорите сами ќе си ги најдете зошто од нив зависи вашата иднина. И вашата материјална состојба ако тоа ви е идеалот.
Во Хрватска имаше студентски протест за поквалитетно образование за да им бидат достапни на дипломираните студенти работните места во ЕУ со повисоки плати и нудат подобра кариера.
Во Србија студентите сакаат да ја променат целата популистичка клима, зошто како што велат, ги гуши повеќе од загадениот воздух.
Студентите во Албанија се во постојани превирања, обидувајќи се да бидат јасен чинител на општеството. Од затворена држава и систем, преку низа на популистички влади денес веќе се потпираат на своето знаење и се подготвуваат за европскиот натпревар во туризам, енергетика или побрз развој на нивната држава.
За Грција да не зборувам. Таму студентите својот глас го дигаат и кога се работи за новинарски натпис. Мислат дека не се преодна класа во општеството, туку негова иднина.
За крај ве охрабрувам, иднино наша! Побунете се против сите кои ја ограничуваат вашата иднина заради нивната комотна сегашност! Бунете се менувајте го светот затоа што, ако не сте во матицата ќе бидете на крајот каде секогаш е матната и нечиста вода.
Текстот е личен став на авторот
