Во војната во Босна и Херцеговина, од 1992 до 1995 година, исчезнале 3.838 жени, според Институтот за исчезнати лица на Босна и Херцеговина. Од институтот, за РСЕ изјавија дека 59 жени исчезнале во геноцидот во Сребреница во јули 1995 година.
Када Хотиќ, членка на здружението „Движење на мајките на енклавите на Сребреница и Жепа“, за вели дека е тешко за секоја жена поединечно да утврди како починала.
„Секоја има своја приказна. Многумина биле земени, помладите биле силувани, а потоа убиени… Многумина починале по патот. Оние што преживеале се трауматизирани и тешко е да се опише нивната болка. Таа е полоша од смртта“, вели Хотиќ.
Фата Бектиќ, една од жртвите на Сребреница ќе биде погребана овој јули во Поточари
Бегајќи од Војската на Република Српска, која ја окупираше Сребреница во летото 1995 година, 67-годишната Фата Бектиќ се упатила со своето семејство кон Поточари, барајќи заштита во мировната база на Обединетите нации.
По информацијата дека Сребреница „паднала“, таа ја напуштила куќата во родниот Бектиќи, десет километри од Сребреница, на 11 јули со својот сопруг и трите ќерки.
Одејќи кон фабриката за батерии, каде што биле стационирани припадници на холандскиот батаљон, сите успеале да го преминат патот кон Поточари – освен Фата.
„Почнавме низ шумата, мајка ми беше на коњ. Токму кога се спремавме да се спуштиме до базата, пукна граната, покривајќи нè со земја. Мајка ми падна, а коњот избега. Почина на лице место“, се присети нејзината ќерка Бехија Ротиќ, во интервју за Радио Слободна Европа.
Како што вели тој, тие побарале помош во базата на ОН, а мажи пристигнале од правец на Поточари и ја погребале нејзината мајка.
„Отидовме да најдеме некого, а не да ја оставиме таму. Испратија четворица луѓе, не знам кои беа. Имаше граница и ја закопаа. Се тресев и плачев, можев да видам дека изгубив сè. Но, мораше да продолжиме кон базата“, вели 58-годишната Бехија.
Останките на Фата Бектиќ беа пронајдени во гробница во близина на Поточари во јуни 2021 година, а ДНК анализата и идентификацијата беа завршени во јануари оваа година.
На 30-годишнината од геноцидот во Сребреница, на 11 јули, Фата ќе биде погребана како единствена жена меѓу седумте жртви што ќе бидат погребани оваа година.
Три децении подоцна, пожолтената фотографија на личната карта, издадена за време на поранешна Југославија, е единственото сеќавање на Бехиџи за неговата мајка Фата. Нивната семејна куќа во Сребреница никогаш не била обновена.
Досега, во Меморијалниот центар во Поточари се погребани 6.751 жртва на геноцид, а меѓу нив има 27 жени, според податоците од Институтот за исчезнати лица на Босна и Херцеговина.
Најмладата е Фатима Мухиќ, родена на 13 јули 1995 година, додека најстарата е Шаха Измирлиќ, родена во 1901 година.
Поради геноцидот и другите злосторства во Сребреница, во текот на изминатите три децении, повеќе од 50 лица се осудени на околу 780 години затвор.
Меѓу другите, воениот претседател на РС и командантот на војската на тој ентитет, Радован Караџиќ и Ратко Младиќ, беа осудени на доживотен затвор.
За време на војната во 1990-тите, во Босна и Херцеговина беа убиени повеќе од 100.000 луѓе, а повеќе од 32.000 од нив исчезнаа.
До денес, потрагата по останките на 7.600 луѓе е во тек, меѓу кои сè уште има околу илјада жртви кои не беа пронајдени по геноцидот во Сребреница.
Д. Т.
