Лавина реакции предизвика налогот на Меѓународниот кривичен суд (МКС) за апсење на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, како дел од поширокиот список кој го издаде МКС, и на кој, покрај израелскиот премиер, се наоѓаат и поранешниот министер за одбрана Јоав Галант и командантот на Хамас Ибрахим ал-Масри, за кој се верува дека е мртов.
Потерниците се за наводни воени злосторства и злосторства против човештвото за време на нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година и оттогаш воената кампања на Израел во Газа.
Во Израел, очекувано, одлуката на МКС предизвика остра осуда. Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ја осуди како „антисемитска“ одлуката на Меѓународниот кривичен суд да издаде налози за апсење поради воени злосторства против него и поранешниот министер за одбрана Јоав Галант.
Тој рече дека МКС „лажно“ ги обвинува „за намерно гаѓање цивили, кога прави се што е во негова моќ за да се избегнат цивилни жртви“.
„Денес е црн ден во историјата на човештвото, меѓународниот суд во Хаг, кој беше измислен за да го заштити човештвото, денес стана непријател на човештвото“, рече Нетанјаху во видео објавено на платформата на социјалните мрежи Х. , додавајќи дека очекува земјите да не ја поддржат одлуката на МКС, пренесува Ројтерс.
„Тоа е антисемитски чекор кој има една цел – да ме одврати, да не одврати од нашето природно право да се браниме од непријателите кои се обидуваат да не уништат, додава израелскиот премиер.
Поранешниот израелски министер за одбрана Јоав Галант, кој се наоѓа на списокот на МКС, истакна:
„Поминаа деновите кога можевме да ни биде ускратено правото да се браниме. Обидот да се ускрати правото на Израел да ги постигне своите цели во неговата праведна војна ќе пропадне.
Според израелскиот претседател Исак Херцог, одлуката на МКС ја избра страната на тероризмот и злото пред демократијата и слободата и го претвори самиот меѓународен правосуден систем во жив штит за злосторствата на Хамас против човештвото.
И за поранешниот израелски премиер Нафтали Бенет „потерниците од МКС се дамка на срам, не за израелските лидери, туку за самиот МКС и неговите членови.“
Во својата реакција, израелскиот министер за надворешни работи Гидеон Сар вели:
„Мрачен момент за Меѓународниот кривичен суд“, рече Саар, велејќи дека судот „го изгубил целиот легитимитет“ и додаде дека издал „апсурдни наредби без овластување“.
Израелскиот министер за безбедност Итамар Бен-Гвир изјави дека „Меѓународниот кривичен суд во Хаг уште еднаш покажува дека е антисемитски од почеток до крај.“
Во остатокот од светот, реакциите се различни:
Американскиот претседател Џо Бајден остро ги осуди налозите за апсење издадени за израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и неговиот поранешен министер за одбрана за наводни воени злосторства поврзани со конфликтот во Појасот Газа.
Бајден, во изјавата објавена доцна синоќа, го нарече потегот „шокантен“.
„Дозволете ми да бидам јасен уште еднаш: што и да имплицира МКС, нема еквивалентност – ниту една – меѓу Израел и Хамас, рече Бајден. Ние секогаш ќе стоиме со Израел против заканите за неговата безбедност“, нагласи американскиот претседател.
„САД суштински ја отфрлаат одлуката на Судот за издавање налози за апсење на високи израелски функционери. Остануваме длабоко загрижени поради брзањето на обвинителот да бара налози за апсење и вознемирувачките грешки во процесот што доведоа до оваа одлука“, изјави портпаролот на Советот за национална безбедност на Белата куќа.
Канадскиот премиер Џастин Трудо рече дека неговата земјата ќе се придржува до пресудите на меѓународните судови:
„Навистина е важно сите да го почитуваат меѓународното право“, рече Трудо.
Шефот за надворешна политика на ЕУ, Жозеп Борел, рече дека налозите на МКС за Нетанјаху и Галант не се политички и дека сите земји-членки на ЕУ треба да ја почитуваат судската одлука и да ја спроведат. Сите земји на ЕУ го ратификуваа Римскиот статут.
Холандија, Швајцарија, Ирска, Италија и Шпанија изјавија дека ќе ги исполнат своите обврски и обврски во однос на Римскиот статут и меѓународното право.
Швајцарската Федерална канцеларија за правда соопшти дека е обврзана да соработува со МКС според Римскиот статут и затоа ќе мора да ги уапси Нетанјаху, Галант или Масри доколку влезат во Швајцарија и иницираат екстрадиција до судот.
Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето вечерва изјави дека ја смета погрешна одлуката на Меѓународниот кривичен суд (МКС) да издаде налози за апсење на израелскиот премиер и министер за одбрана Бенјамин Нетанјаху и Јоав Галант, но рече дека, и покрај тоа, тие би биле уапсени доколку дојдат во Италија.
Според него, „Италија го почитува меѓународното право“.
„Мислам дека донесоа одлука со која израелскиот претседател и министерот за одбрана ги ставија на исто ниво со оние кои го организираа и водеа нападот што доведе до масакр и киднапирање на луѓе во Израел, поради што започна војната. Тоа се две сосема различни работи“, рече тој за време на гостувањето на телевизијата РАИ Уно.
Австрија го рече истото, иако нејзиниот министер за надворешни работи Александар Шаленберг додаде дека налогот е апсурден.
Француското Министерство за надворешни работи изјави дека нејзиниот одговор на налозите ќе биде усогласен со статутите на МКС, но одби да потврди дали ќе го уапси Нетанјаху, наведувајќи ја правната сложеност.
„Борбата против неказнивоста секаде каде што се извршени злосторства е приоритет за Белгија, која целосно ја поддржува работата на [МКС]“, соопшти Министерството за надворешни работи на X.
„Оние кои се одговорни за злосторствата извршени во Израел и Газа мора да бидат кривично гонети на највисоко ниво, без разлика кој ги извршил.
Британија ја почитува независноста на МКС, изјави портпаролот на премиерот Кир Стармер без да потврди дали Британија ќе ги исполни налозите.
Норвешкиот министер за надворешни работи Еспен Барт Еиде рече: „Важно е МКС да го изврши својот мандат на разумен начин. Имам уверување дека судот ќе продолжи со случајот врз основа на највисоките стандарди за правично судење“.
Шефот на шведската дипломатија Марија Малмер Стенергард рече дека Шведска и ЕУ „ја поддржуваат важната работа на судот и ја штитат неговата независност и интегритет“. Шведските органи за спроведување на законот одлучуваат за апсење на субјекти на потерници на МКС на шведска територија, додаде таа.
Унгарскиот премиер Виктор Орбан изјави дека ќе го покани израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху да ја посети Унгарија, велејќи дека налогот за апсење на Нетанјаху издаден од Меѓународниот кривичен суд (МКС) „нема воопшто да го разгледува.”
Орбан, чија земја претседава со Европската Унија до крајот на годината, за државното радио изјави дека налогот за апсење на МКС е „погрешен“ и рече дека израелскиот лидер ќе може да води разговори во Унгарија „со адекватна безбедност“.
Турскиот министер за надворешни работи Хакан Фидан рече дека налогот за апсење на МКС е „надежен“ и исклучително важен чекор во изведувањето на правдата на израелските власти кои извршија геноцид врз Палестинците.
„Ние ќе продолжиме да работиме за да обезбедиме спроведување на меѓународното право за казнување на геноцидот“, рече и Фидан.
Аргентинскиот претседателот Хавиер Милеи на X рече дека неговата земја „го објавува своето длабоко несогласување“ со одлуката.
Тој напиша дека налогот „го игнорира легитимното право на Израел на самоодбрана од постојаните напади на терористичките организации како Хамас и Хезболах“.
Јорданскиот министер за надворешни работи Ајман Сафади рече дека одлуките на МКС треба да се почитуваат и имплементираат, додавајќи дека „Палестинците заслужуваат правда“.
Јужна Африка, која го обвини Израел за геноцид во Газа со Меѓународниот суд на правдата, ја поздрави одлуката на МКС.
„Овие акции означуваат значаен чекор кон правдата за злосторствата против човештвото и воените злосторства во Палестина.
Со свои реакции излегоа и меѓународните организации за заштита на човековите права.
Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш „ја почитува работата и независноста“ на МКС, рече неговиот портпарол Стефан Дујарик, на прашањето за налозите издадени за Нетанјаху и Галант, пренесува АлЏезира.
Франческа Албанезе, специјалниот известувач на ОН за Палестина, го нарече „редок момент на еуфорија“.
„Сакам да им оддадам признание на безбројните жртви на премногу војни во Газа и неукротимната работа на палестинските органи за човечки ресурси… без кои надежта донесена со одлуката на МКС денес, немаше да дојде“, рече таа.
Организацијата за човекови права Amnesty International, на X објави дека „тркалата на меѓународната правда конечно ги стигнаа оние за кои се тврди дека се одговорни за воени злосторства и злосторства против човештвото во Палестина и Израел“.
„Не може да има „безбедно засолниште“ за оние за кои се тврди дека извршиле воени злосторства и злосторства против човештвото“, додаваат од Amnesty.
Од Хјуман рајтс воч изјавија дека налозите на МКС за апсење на високи израелски лидери и официјален претставник на Хамас ја пробиваат перцепцијата дека одредени поединци се надвор од дофатот на законот“.
Драган Мишев
