Војната што започна со нападот на САД и Израел врз Иран влегува во шестата недела, прерасна во долготрајна и комплексна војна со регионални и глобални импликации.
Воените операции се интензивираат на повеќе фронтови. Иран продолжува со ракетни и дронски напади, покажувајќи отпорност и покрај масивните воздушни удари од страна на САД и Израел. Во изминатите денови, иранската противвоздушна одбрана успеа да собори американски борбен авион, што дополнително ја нагласува неизвесноста околу контролата на воздушниот простор.
Истовремено, израелските сили изведуваат напади врз индустриски и инфраструктурни цели во Иран, а истовремено воените дејствија на Израел се одвиваат и во Либан.
Американските специјални сили, според извештаите, спроведоа ризична операција за извлекување на својот пилот соборен на иранска територија.
Конфликтот веќе има регионални димензии. Напади се регистрирани и во Кувајт, а расте ризикот од пошироко вклучување на други актери од Блискиот Исток.
Ормускиот теснец, клучна рута за глобалниот транспорт на нафта, останува закана за светските пазари. Цените на нафтата бележат остар раст, со директни последици врз глобалната економија, вклучително и ризик од нов инфлаторен бран и нарушување на синџирите на снабдување.
Сепак, француски товарен брод, вчера помина низ Ормускиот теснец, во услови на зголемени воени дејствија и ограничен сообраќај во еден од најважните енергетски коридори во светот. Станува збор за прв ваков премин на француски брод откако Иран практично го ограничи поморскиот сообраќај во теснецот по последните воени ескалации поврзани со САД и Израел.
Засега останува нејасно дали станува збор за изолиран случај или за почеток на поширок тренд на контролирано отворање на поморските рути во регионот, како резултат на директната дипломатските контакти меѓу Франција и други европски држави со Иран.
Во меѓувреме, воздушните и ракетните напади предизвикуваат цивилни жртви и значително уништување на инфраструктурата во повеќе земји. Урбани области, индустриски капацитети и јавни институции се меѓу погодените цели.
И покрај тврдењата за воен напредок, сè повеќе анализи укажуваат дека Иран не покажува знаци на колапс. Напротив, конфликтот се развива и пости ризик да прерасне во војна на исцрпување, со интензивна употреба на асиметрични тактики и регионални сојузи.
Џ. Дерала, Драган Мишев
