ЦИВИЛ – Центар за слобода започнува со објавување на обемна анализа на проф. д-р Александар Иванов, професор на Факултетот за безбедност, посветена на системските слабости во управувањето со ризици и вонредни состојби во Северна Македонија во периодот од 2007 до 2025 година.
Анализата, насловена Интегрална анализа на управување со ризици и вонредни состојби (2007–2025), претставува сеопфатен преглед на начините на кои државата во изминатите речиси две децении континуирано не успеала да воспостави функционален, интегриран систем за превенција, управување и одговор на кризи како што се големи пожари, поплави и други вонредни состојби. Трудот се темели на теориска анализа, регионална компарација и форензичка реконструкција на конкретни катастрофални настани.
Според авторот, причините за катастрофите во Северна Македонија не можат да се сведат само на „природни непогоди“ или исклучителни околности. Напротив, тие укажуваат на долгорочни структурни слабости кои произлегуваат од политички одлуки, нефункционален организациски дизајн и отсуство на институционална одговорност. Анализата ги следи овие проблеми низ повеќе влади и реформски обиди, укажувајќи дека државата постојано реагира реактивно, без воспоставување кохерентен систем за управување со ризици.
Значаен дел од трудот е проширената регионална компаративна анализа која ги опфаќа Хрватска, Србија, Романија, Бугарија, Словенија и Албанија. Преку разгледување на моделите на управување со вонредни состојби во соседството – најчесто интегрирани во рамките на министерствата за внатрешни работи – анализата ја става македонската институционална поставеност во поширок регионален контекст. Заклучокот, поткрепен со компаративни докази, е дека Северна Македонија останува изолиран пример со фрагментиран и неефикасен систем.
Третиот дел од анализата нуди форензичка реконструкција на клучните катастрофи во периодот 2007–2025 година, вклучувајќи ги големите пожари, поплавите и долгогодишните институционални неуспеси поврзани со капацитетите за воздушно гаснење пожари. Овие студии на случај не се ограничуваат само на оперативни пропусти, туку ја разгледуваат и институционалната одговорност, укажувајќи како бирократската инерција и нејасните надлежности придонеле за штета и загуби што можеле да се избегнат.
Во завршниот дел, авторот не застанува само на дијагнозата, туку предлага конкретно институционално решение – воспоставување специјализирано Биро за управување со ризици и вонредни состојби во рамките на Министерството за внатрешни работи. Предлогот е проследен со детален акциски план, законодавна патека и транзициска рамка со цел да се спречи институционален вакуум за време на реформскиот процес.
Медиумската платформа на ЦИВИЛ ќе ја објавува анализата во четири дела, секоја сабота наутро.
Целта на овој издавачки потфат е да се овозможи темелна јавна, експертска и политичка дебата за секој сегмент поединечно. Одлуката за објавување на овој труд е дел од заложбата на ЦИВИЛ за информирана јавна расправа, институционална отчетност и политики засновани на докази, во области што директно ја засегаат јавната безбедност и демократското управување.
Редакцијата посочува дека објавувањето на оваа анализа доаѓа во време кога климатските ризици, инфраструктурната ранливост и капацитетите на државата се сè поцврсто испреплетени. Преку претставување на долгорочна, документирана анализа на системскиот колапс – заедно со јасно артикулиран модел за реформа – серијата има за цел да придонесе кон посериозна и поодговорна јавна дискусија за начинот на кој Северна Македонија се подготвува, реагира и учи од кризите.
Редакцијата е отворена за дискусија, прашања и коментари од публиката, како и прилози од познавачи од овие области.
Џ. Дерала
