Европската унија внимателно ги следи последните случувања во Косово. Експлозијата во каналот Ибар-Лепенец, која го загрозува снабдувањето со вода и струја за стотици илјади граѓани на Косово, Европската унија го оквалификува како „терористички“ напад, како и чин на „саботажа“ и бара истрагата за настанот и апсењето на сторителите на нападот пред правдата.
Шефот на европската дипломатија во заминување, Жозеп Борел презема во соопштение во саботата (30.10.2024), рече дека „ЕУ силно го осудува терористичкиот напад извршен во петокот на водениот пат во Ибар –Лепенец во Зубин Поток на северот на Косово е одвратен чин на саботажа во критичната цивилна инфраструктура на Косово, која обезбедува вода за пиење за значителен дел од населението на Косово и е витална компонента на енергетскиот систем на Косово“.
Во голема акција што вчера се одвиваше на северот на Косово, полицијата уапси осуммина осомничени во врска со експлозијата во каналот за вода во Ибар-Лепенец, при што беа конфискувани и големи количини оружје и друга воена опрема .
Косовските власти соопштија дека полицијата и Косовската разузнавачка агенција (КИА) спровеле операции на десет локации на северот од земјата. Генералниот директор на косовската полиција Газменд Хоџа изјави дека веќе се идентификувани неколку лица како можни осомничени за поттикнување акти на насилство, организирање или извршување на последниот напад и други на северот на земјата.
Хоџа посочи дека за реализација на овој терористички напад, врз основа на истрагата на местото на настанот, се сомнева дека е употребено значително количество експлозив од 15 до 20 килограми, кое било сместено во црна кеса и се активирало со механички детонатор преку бавно запаливо средство. Според него, операцијата и контролата резултирале со конфискација на арсенал оружје и муниција, експлозиви, разновидна опрема, вклучително и стотици амблеми. униформа и воена опрема.
Во полициската акција биле запленети над 200 воени униформи, шест рачни ракетни фрлачи, три рачни гранати, две пушки АК-47, еден револвер, муниција од различен калибар, делови за оружје, фитили за палење експлозиви, воени шлемови, ножеви , готовина во валути како што се евра и динари и друга опрема.
По пронаоѓањето на арсеналот со оружје, откриени се и амблеми поврзани со руските сили и воени единици.
Медиумите обезбедија фотографии од овие амблеми и симболи во кои се вклучени специјални сили, воздухопловни сили, мировни трупи и други организации поврзани со војската на Руската Федерација, предизвикувајќи сериозна загриженост за присуството и можното влијание на проруските групи во северно Косово.
Американскиот Стејт департмент во неделата соопшти дека ги поддржува напорите за пронаоѓање и казнување на одговорните за нападот во петокот, кој го оштети каналот што снабдува вода од езерото Ујман во северно Косово.
„Го осудуваме нападот на косовскиот водовод на 29 септември. Ќе ги поддржиме напорите за пронаоѓање и казнување на одговорните и ја цениме сета поддршка за овој напор“, напиша на платформата Х, портпаролот на Стејт департментот на САД, Метју Милер, споделувајќи ја реакцијата на американскиот амбасадор во Приштина пред две вечери , Џеф Ховениер.
Косовскиот премиер Албин Курти во неделата повторно ја обвини Србија за вмешаност во петочната експлозија, која го прекина снабдувањето со вода и електрична енергија во поголемиот дел од земјата, откако српскиот претседател Александар Вучиќ ги отфрли обвинувањата на Приштина дека Белград стои зад нападот.
„Сметаме дека Србија ги финансира овие криминални напади во кинетичката војна против Косово. Но, тоа се овозможува во соработка и координација со Руската Федерација“, рече Курти.
Приштина го оцени нападот како терористички чин, ознака што ја користеше и Европската унија, која повика сторителите да бидат изведени пред лицето на правдата.
Белград негира каква било вмешаност во нападот во кој беше оштетен доводниот канал во Зубин Поток.
Претседателот на Србија, Александар Вучиќ, ги отфрли обвинувањата на Приштина дека Белград стои зад нападот.
„Како сериозна држава не се впуштивме во обвинувања. Не кажавме и нема да кажам ниту денеска дека премиерот на Косово Албин Курти директно го наредил нападот. Истрагата ќе покаже. Затоа што ние водиме сопствена истрага, се разбира. Имаме одредени сомнежи, но истрагата конечно ќе покаже кој го нарачал тоа. Веруваме дека имаме одредени сознанија за тоа кој би можел да биде авторот“, рече Вучиќ.
Мисијата на НАТО на Косово, КФОР, го одби барањето на косовските институции за испраќање на Косовските безбедносни сили (ФСК) на север, по експлозијата што се случи во каналот Ибар-Лепенец на 29 ноември.
По експлозијата, која ги предупреди локалните власти, Косово побара овластување од командантот на КФОР да ги испрати своите единици во погодената област, во обид да обезбеди стабилност и да ги поддржи операциите за помош. Според писмениот одговор на КФОР, командантот на мисијата на НАТО не го дал потребното одобрение врз основа на детална проценка на безбедносната ситуација.
Како што соопштија од КФОР, во моментов се распоредени единици за обезбедување на оштетената област на водениот канал. КФОР, исто така, обезбедува логистичка поддршка и специјализирана помош за отстранување на експлозивни направи, покажувајќи ја својата посветеност за одржување на безбедноста во овој кревок регион.
Пред една година, на 23 септември се случи нападот во селото Бањска на северот на Косово, кога десетици вооружени лица од етничките Срби, нападнаа полициска единица. Во престрелката загинаа еден полицаец и тројца милитанти.
По речиси една година, косовските власти обвинија 45 лица за нападот. Одговорноста за нападот во Бањска ја презеде поранешниот потпретседател на Српската листа, Милан Радоичиќ.
Косовскиот премиер Албин Курти ја повика меѓународната заедница да изврши притисок врз Србија да го предаде Милан Радоичиќ на косовските власти, велејќи дека српскиот политичар и бизнисмен е „суштинската причина“ за нападите што се случија и можеби се случуваат во иднина во Косово.
Косовските власти издадоа налог за апсење и покренаа обвинение против Радоичиќ, поранешен потпретседател на Српската листа, кој ја презеде одговорноста за смртоносниот напад врз косовската полиција во Бањска, во септември 2023 година.
Д. Тахири
