По неколкумесечен политички ќор-сокак и во време на глобална неизвесност, Германците и нивните европски сојузници бараат изборите што ќе се одржат утре, 23 февруари 2025 година, да обезбедат јасно водство и насока, бидејќи вербата во нивната долгогодишна американска алијанса слабее.
Нестабилната германска економија е зрела за ремонт по две години рецесија, погодена од високите цени на енергијата поттикнати од руската војна во Украина и силната кинеска конкуренција.
Серијата смртоносни напади го зголемија притисокот за реформи во правилата за имиграција и азил. Имигрантите се обвинети дека извршиле три фатални напади за време на изборната кампања – во Магдебург, Ашафенбург и Минхен.
Безбедносните стравови и зголеменото незадоволство од политичарите ја доведоа крајнодесничарската партија Алтернатива за Германија (АфД) на очекуваното второ место.
Ако АфД ги удвои своите места во парламентот, тоа би претставувало предизвик за долгогодишниот заштитен ѕид „брандмауер“ кој досега ги блокираше главните партии да работат со нив, се наведува во анализа на Би-Би-Си за германските избори и кандидатите за канцелар
Повеќе од 59 милиони Германци на возраст од 18 и повеќе години имаат право да учествуваат во ова гласање за нивниот следен парламент.
Гласањето ќе започне од 08:00 и ќе трае до 18:00 часот (07:00-17:00 GMT) во недела, иако веќе се дадени милиони поштенски гласови. Резултатот ќе стане јасен во текот на вечерта.
За канцелар на Германија се натпреваруваат пет кандидати.
Ако најголемата партија може да обезбеди коалициски договор со една или две други партии, претседателот обично ќе го номинира својот лидер за канцелар. Тогаш парламентот ќе одржи тајно гласање за да одлучи.
Кои се петте кандидати за германски канцелар?
Фридрих Мерц
Фаворит во трката за управување со Германија е Фридрих Мерц, чии демохристијани (ЦДУ), имаат предност до 10 поени во анкетите. Тој беше избран за кандидат за канцелар пред Маркус Седер, лидерот на нивната сестринска партија во Баварија Христијанско-социјалната унија.
На возраст од 69, Мерц е едноставен говорник, социјален конзервативец кој поминал години чекајќи на ред…. Затемнет во ЦДУ од Ангела Меркел во 2002 година, тој на крајот ја напушти политиката, служеше во одборите на инвестициските банки и почна да лета како аматерски пилот.
Првите два обиди на Мерц да го освои раководството на ЦДУ не успеаја, против Меркел во 2018 година, а потоа и Армин Лашет, кој ги загуби германските избори во 2021 година.
Мерц потоа ја презеде ЦДУ и настапува под слоганот „Германија со која повторно можеме да се гордееме“.
Тој ветува постојани гранични контроли и побрзи правила за азил за да ја ограничи имиграцијата и да ги намали даноците и да ги намали трошоците за социјална помош од 50 милијарди евра, во обид да ја поттикне нестабилната економија на Германија. Тој, исто така, вети дека ќе ја зајакне помошта за Украина.
Но, Мерц предизвика жестока реакција пред изборите кога се обиде да ги заостри правилата за имиграција потпирајќи се на гласовите на екстремната десница AfD, и на крајот не успеа.
Тој, исто така, вети поголемо лидерство од Германија во Европа и засилена поддршка за Украина, одбивајќи да го исклучи идното членство во НАТО.
Олаф Шолц
Олаф Шолц служеше повеќе од три години како канцелар, на чело на непопуларната коалиција која се распадна во спор поради олабавување на строгите германски правила за долгови.
Неговата влада се бореше од самиот почеток, најмногу поради ефектот на целосната војна на Русија во Украина врз германската економија.
Германија стана најголемиот давател на помош на Украина во Европа. Шолц зборуваше за Zeitenwende (пресвртница) во зајакнувањето на германската одбранбена политика и воените трошоци – но тој беше обвинет дека дејствувал премногу бавно или предоцна. Тој сега ветува европска поддршка за Украина „колку што е потребно“ и ја отфрла идејата за каков било диктиран мир.
Шолц ја поддржа побрзата депортација на неуспешните баратели на азил и неговата влада повторно воведе гранични проверки кои, според него, ги намалија барањата за азил за една третина во една година.
Социјалдемократите (СПД) на Шолц сакаат да основаат „Германски фонд“ за да ги поттикнат инвестициите и да ја подигнат минималната плата на 15 евра на час од 12,82 евра.
Многумина во партијата веруваа дека наместо тоа, требало да му дозволи на партискиот колега Борис Писториус да се кандидира за канцелар.
Алис Вајдел
Алис Вајдел (46) е првата кандидатка на АфД за канцелар по формирањето на партијата во 2013 година. Таа, исто така, имаше поддршка од милијардерот Илон Маск, а беше наградена со средба со американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс за време на неговата посета на Минхен.
Вајдел има мали шанси да ја освои власта, но таа стана популарна кај младите гласачи на TikTok, собирајќи повеќе од 870.000 следбеници, а допре до многу повеќе од населението со постојано појавување на ТВ-изборните дебати.
А сепак таа ја поддржа масовната депортација на мигрантите, прифаќајќи го крајно контроверзниот термин „преселување“ – што таа го дефинира како депортирање на криминалци и „нелегални“ мигранти.
Поранешна инвестициска аналитичарка Вајдел има два сина со својата сопруга родена во Шри Ланка и живее во Швајцарија. Нејзината националистичка партија води кампања на платформа која е антиимигрантска и го дефинира семејството како „татко и мајка кои одгледуваат деца“.
Таа, исто така, сака да ги прекине санкциите кон Русија, со поправка на уништените гасоводи Северен тек; и таа сака да ги урне турбините на ветер, кои ги нарекува „ветерници на срамот“, иако тие сега обезбедуваат четвртина од електричната енергија во Германија.
Поддржувачите на партијата ја бодреа со слоганот Alice für Deutschland (Алиса за Германија), што звучи слично на забранетиот нацистички слоган Alles für Deutschland.
Роберт Хабек
Зелените на Роберт Хабек одиграа клучна улога во владата на Шолц како заменик-канцелар и министер за економија.
Но, една од неговите водечки политики, постепено укинување на системите за греење со фосилни горива во Германија, мораше да се намали и да доведе до пад на рејтингот на владините анкети. Тој отфрла какво било враќање на нуклеарната енергија и повикува на попристапен пристап до обновливата енергија која до крајот на минатата година обезбедувала 63,4 отсто од потребите за електрична енергија на Германија.
Хабек (55) зазеде цврст став за помошта за Украина и жестоко го критикуваше Фридрих Мерц дека се потпира на гласовите од АфД во парламентот.
Сара Вегенкнехт
Сахра Вагенкнехт и нејзината партија БСВ поддржуваат поблиски односи со Русија и изградија силна база за поддршка во источна Германија.
Вагенкнехт ја нарекува нејзината политика „левиот конзервативизам“ и се претставува како алтернатива на АфД, поддржувајќи строги ограничувања за азил и имиграција.
Таа го дели противењето на АфД за германската воена поддршка за Украина и е обвинета за папагализирање на наративите на Кремљ за војната.
Како се одржува гласањето во Германија
Изборите за Бундестагот обично се одржуваат на секои четири години – овој требаше да се одржи на 28 септември 2025 година, но беше спроведен поради падот на владата на Шолц.
Лицата над 18 години добиваат два гласа, кои ќе одлучат кој ќе седне во Бундестагот, кој сега е намален од 733 на 630 места.
Еден глас е директно да се изберат пратеници во Бундестагот во 299 изборни единици. Вториот е да изберете политичка партија во една од 16-те држави во кои живеете.
На секоја партија што ќе освои 5 отсто од вториот глас, ѝ е дозволено да влезе во Бундестагот, а потоа ги користат нивните државни листи за да ги изберат своите пратеници.
Сложените правила за распределба на места се укинати, но новите правила значат дека некои кандидати кои ќе победат во нивните локални трки може да загубат, доколку нивните партии не поминат толку добро во државата како целина.
Едно од старите правила ќе остане. Секоја партија што нема да добие 5% од гласовите сепак може да добие, доколку победи во три од 299 изборни единици, се наведува меѓу другото во анализата на Би-Би-Си.
Подготви: Д. Тахири
