Прес-конференцијата на Доналд Трамп од 6 април 2026 година е еден од најконтроверзните настапи на американски претседател во поновата историја, со директен ултиматум до Иран и драматично заострување на реториката околу кризата во Ормускиот теснец.
Настапот доаѓа по неколкудневна ескалација на пораки, вклучително и вулгарен пост на неговиот Truth Social. Трамп не го контролираше својот речник ниту за време на прес конференцијата. Наместо да се дистанцира од тој тон, американскиот претседател го задржа сентиментот на вулгарност и агресивен речник и за време на пресот, со што го потврди суштинското значење на пораката и ја претвори во официјална позиција на администрацијата.
„Отворете го е**ниот теснец, луди копилиња, или ќе живеете во пеколот“, напиша Доналд Трамп токму на Велигден.
Трамп постави, како што самиот го нарече, „финален рок“: Иран мора да го отвори Ормускиот теснец најдоцна до 7 април во 20:00 часот по источноамериканско време. Иако во изминатиот месец вакви рокови беа поместувани, овој пат Трамп инсистираше дека станува збор за последна шанса.
Она што ја направи оваа прес-конференција особено вознемирувачка не беше само рокот, туку содржината на заканите. Трамп јавно најави можност за масовни напади врз цивилна инфраструктура, изјавувајќи дека „секој мост во Иран ќе биде уништен“ и дека „секоја електрана ќе биде надвор од функција – ќе гори, ќе експлодира и никогаш повеќе нема да се користи“. Овие изјави сигнализираат стратегија што не се ограничува на воени цели, туку ја опфаќа функционалната основа на едно општество.
Претседателот отиде и чекор понатаму, тврдејќи дека американската војска има капацитет да го „отстрани“ Иран во рок од една ноќ, па дури и да изведе „целосно уништување“ за само четири часа. Оваа реторика, која потсетува на доктрината на „шок и страв“, е изнесена во форма што остава малку простор за дипломатска интерпретација.
Особено контроверзен момент беше неговиот одговор на прашањето за можни воени злосторства. На новинарско прашање дали таргетирањето на мостови и електрани би претставувало прекршување на Женевските конвенции, Трамп изјави дека воопшто не е загрижен. Напротив, тој тврди дека иранските граѓани „сакаат да слушаат бомби“ бидејќи тоа би значело нивно ослободување од режимот.
Паралелно со оваа ескалација, претседателот потврди дека постои предлог за 45-дневен прекин на огнот, кој го оцени како „значаен чекор“, но недоволен. Во истата линија, тој нагласи дека само тој ќе одлучи дали и кога ќе има прекин на огнот, со што уште еднаш потврди дека одлуката за војна или мир зависи само од неговата волја.
Скандалозниот настап на Трамп изобилуваше со груби навреди и кон медиумите. Тој ги нарече Си-ен-ен лажни вести и се впушти во тирада против Њујорк Тајмс.
Контекстот во кој се случува оваа вербална експлозија е исто така значаен. Затворањето на Ормускиот теснец веќе има директно влијание врз глобалните енергетски пазари, а цените на горивото во САД достигнаа околу четири долари по галон. Истовремено, анкетите покажуваат дека мнозинството американски граѓани се против војната, а поддршката опаѓа дури и меѓу гласачите на Републиканската партија.
Џ. Дерала
