На прашањето на денот на ЦИВИЛ – „Што мислите за роденденската прослава на ВМРО-ДПМНЕ?“ – пристигнаа 540 коментари и реакции. Иако не станува збор за анкета или репрезентативно истражување на јавното мислење, дискусијата нуди јасен увид во расположението на активната публика што се вклучи во Граѓанскиот форум. Овој прилог претставува редакциска проценка на доминантниот тон и содржина на коментарите.
Редакцискиот преглед на коментарите покажува доминантно критички тон. Најголем дел од реакциите не ја третираат прославата како обична партиска свеченост, туку како симбол на политичка ароганција, трошење јавни пари, партиска мобилизација и отуѓеност на власта од секојдневниот живот на граѓаните.
Според содржинската анализа на коментарите, приближната распределба изгледа вака:
- Околу 400 коментари, или приближно три четвртини од сите реакции, се јасно критички кон прославата;
- Околу 60 коментари, или околу една десетина, се позитивни, поддржувачки или ја оправдуваат прославата;
- Околу 40 коментари се насочени кон споредби со СДСМ, претходни власти, други прослави или кон критика на самото прашање и на ЦИВИЛ;
- Околу 40 коментари се неутрални, иронични, кратки, нејасни или изразуваат незаинтересираност.
Најчестата тема е прашањето: кој ја плати прославата? Голем број коментари директно или индиректно ја поврзуваат прославата со „народни пари“, „државни пари“, „буџет“, „кредит“ и „трошење“. Во оваа група влегуваат околу 160 до 180 коментари, односно приближно една третина од сите реакции. Во нив се повторува ставот дека партиска прослава, особено кога владејачката партија е во прашање, не смее да изгледа како трошок на грбот на граѓаните.
Втората голема група коментари ја поврзува прославата со социјалната и економската состојба. Во околу 130 до 150 реакции се споменуваат сиромаштија, ниски плати, пензии, здравство, лекови, болни луѓе, деца на кои им е потребно лекување, земјоделци, тутунари, субвенции и тешкиот живот на граѓаните. Во овие коментари прославата се чита како непристојна во време кога, според коментаторите, многу луѓе едвај преживуваат.
Трет вид реакции ја опишуваат прославата како кич, циркус, парада, мегаломанија или политички вашар. Оваа линија се појавува во околу 100 до 120 коментари. Коментаторите тука не зборуваат само за трошоците, туку и за естетиката и политичката култура на настанот. Прославата, според нив, изгледала повеќе како демонстрација на моќ и самовеличење отколку како пристојно партиско одбележување.
Значаен дел од реакциите ја отвораат темата на партиска мобилизација. Во околу 70 до 90 коментари се споменуваат автобуси, „сендвичи“, администрација, партиски вработувања, организиран превоз и присуство на луѓе кои, според коментаторите, се поврзани со партиски интереси. Овие реакции ја гледаат прославата не како спонтано собирање, туку како организирана партиска демонстрација.
Во дел од коментарите, прославата се толкува и како митинг, предизборна проба или мерење на партиска сила. Околу 50 до 70 реакции ја поврзуваат прославата со избори, ПР, партиски маркетинг и обид за покажување бројност и моќ.
Позитивните коментари се помалубројни, но сепак присутни. Тие ја опишуваат прославата како „супер“, „одлична“, „преубава“, „достоинствена“ или нормална партиска свеченост. Дел од поддржувачите сметаат дека секоја партија има право да слави, дека ВМРО-ДПМНЕ заслужува таков настан или дека критиките се политички мотивирани.
Посебна група се коментарите што ја менуваат темата кон претходни власти, СДСМ, Преспанскиот договор, други прослави или кон критика на ЦИВИЛ. Овие реакции не одговараат директно на прашањето за самата прослава, туку ја преместуваат дебатата кон споредби, партиски контраобвинувања или whataboutism. И тие се важни, затоа што покажуваат колку брзо јавната дискусија се претвора во партиска пресметка, дури и кога прашањето е конкретно.
Заклучокот од оваа дискусија е јасен: во коментарите доминира впечатокот дека роденденската прослава на ВМРО-ДПМНЕ е доживеана како непристојна демонстрација на раскош и партиска моќ во време на економска несигурност, сиромаштија, незадоволство од институциите и чувство дека јавните пари не се трошат за вистинските приоритети.
Кога толку голем дел од реакциите се сведуваат на прашања како „кој плати?“, „зошто сега?“, „зошто не за болните, сиромашните, земјоделците, работниците?“ – тогаш дискусијата не е само за една партиска прослава. Таа е показател за подлабока недоверба во начинот на кој политичките партии ја разбираат власта, јавните ресурси и одговорноста пред граѓаните.
Партиите имаат право да одбележуваат јубилеи и годишнини. Но кога една владејачка партија слави во голем формат, јавноста има право да праша кој плаќа, зошто се троши, која е пораката и дали таквиот настан е соодветен во општество во кое многу граѓани се борат со цени, плати, пензии, здравствени трошоци и несигурна иднина.
Граѓанскиот форум на ЦИВИЛ уште еднаш покажа дека граѓанките и граѓаните не се рамнодушни. Напротив, тие внимателно гледаат, споредуваат, прашуваат и реагираат. А тоа е суштината на критичката јавност.
Џ. Дерала / Д. Муратов
Паралелно со прашањето на денот, ЦИВИЛ достави прашања и до ВМРО-ДПМНЕ поврзани со финансирањето на оваа прослава. Одговорот од Центарот за комуникации на ВМРО-ДПМНЕ пристигна за точно пет минути. Прочитајте ТУКА што одговори ВМРО-ДПМНЕ на новинарските прашања од ЦИВИЛ.
ВМРО-ДПМНЕ за пет минути „одговори“ колку чинела роденденската прослава
Во ера на дезинформации, националистички популизам и авторитаризам, неопходна е вашата поддршка за ЦИВИЛ
Поддржете ги независните медиумски платформи на ЦИВИЛ во борбата против дезинформациите, национализмот, хибридните закани и авторитаризмот
Дајте го својот придонес СЕГА
