Наместо ветената ефикасност и системски реформи, граѓаните на Македонија се сведоци на уште една класична политичка прераспределба на моќта. Владината реконструкција предводена од премиерот Христијан Мицкоски, која треба да се финализира до крајот денот, 30 јуни, сè појасно се профилира како чист прагматизам за задоволување на партиските апетити, отколку како реален одговор на економските и општествените предизвици.
Иако официјалниот наратив на Илинденска број 2 се обидува да го спакува овој процес како „промена на приоритетите“ и „кадровско освежување“, под површината на коалицискиот договор меѓу ВМРО-ДПМНЕ, ВЛЕН и ЗНАМ се крие жестока борба за влијание врз клучните државни ресурси.
Ресорите како партиски плен: Кој добива, а кој губи?
Зад „принципиелниот договор“ за промена на структурата на министерствата стојат длабоки политички калкулации. Најголем профитер во овој бран на рокади е коалицијата ВЛЕН, која го зголемува своето извршно влијание, сега со преземање на шест ресори, меѓу кои се и Правда, Култура и Министерството за односи меѓу заедниците, од каде што се повлекува српско-рускиот елемент, Иван Стојиљковиќ.
Од друга страна, партијата ЗНАМ е принудена на очигледно повлекување со отстапувањето на Министерството за правда, потег кој во политичките кулоари се толкува како сериозен удар врз нивната позиција во коалицијата.
ВМРО-ДПМНЕ, пак, стратешки ги презема ресорите Здравство и Социјална политика. Ова не е случајно — со преземањето на контролата врз секторите кои управуваат со огромни буџети и директно влијаат врз секојдневниот живот на граѓаните, партијата на Мицкоски се обидува максимално да ја зацврсти својата партиска контрола пред клучните економски потреси, како што е претстојниот ребаланс на Буџетот.
Чистка во извршната власт
Списокот на министри кои ја напуштаат извршната власт е долг и отвора сериозни прашања за тоа како воопшто биле селектирани овие кадри пред помалку од две години. Од Владата си заминуваат:
- Фатмир Лимани (Социјална политика, демографија и млади)
- Азир Алиу (Здравство)
- Иван Стоиљковиќ (Односи меѓу заедниците)
- Зоран Љутков (Култура)
- Игор Филков (Правда)
- Цветан Трипуновски (Земјоделство)
- Весна Јаневска (Образование)
Додека дел од заминувачките функционери, како Стоиљковиќ, се обидуваат да си заминат со крената глава презентирајќи извештаи за „рационализација на трошоците“, јавноста оправдано се прашува: ако овие министри испорачале резултати, зошто се сменети? Ако не испорачале, значи лажат?
Опозициски дијагнози
Опозицијата не штеди зборови за да го дискредитира овој процес. Лидерот на СДСМ, Венко Филипче, ја дефинираше реконструкцијата со добро познатата народна максима „замена на Курто со Мурто“, потенцирајќи дека од овие кадровски пазарења граѓаните нема да почувствуваат никаков реален бенефит, туку само козметички промени на лицата во фотелјите.
Истовремено, Бујар Османи од ДУИ удри по легитимитетот на албанскиот партнер во власта, тврдејќи дека ВЛЕН нема мандат од народот за вакви отстапки и дека не ја претставува автентичната волја на Албанците во Македонија. Овие реакции најавуваат уште подлабока политичка поларизација и блокади во периодот што следи.
Што понатаму? Вториот ешалон на „бричење“ во септември
Динамиката која ја наметна Мицкоски покажува дека власта брза да ја затвори оваа фаза пред летната пауза на Собранието, со цел да се амортизираат првичните незадоволства. Но, вистинските партиски апетити ќе се мерат во септември, за кога премиерот веќе ја најави „чистката“ и ротациите на пониските ешалони — односно директорските позиции во јавните претпријатија и институциите.
Како и да е, европскиот пат и суштинските реформи кои се услов за напредок, остануваат да висат. Оваа реконструкција докажува дека македонската политичка реалност останува заробена во матрицата на меѓупартиски пазарења. Зад параванот на „стабилизација на извршната структура“, власта всушност купува мир во куќата, а со некои и ги заокружува личните нетрпеливости и политички сметки и пресметки. Реформите може да почекаат.
Џ. Дерала
Во ера на дезинформации, националистички популизам и авторитаризам, неопходна е вашата поддршка за ЦИВИЛ
Поддржете ги независните медиумски платформи на ЦИВИЛ во борбата против дезинформациите, национализмот, хибридните закани и авторитаризмот
Дајте го својот придонес СЕГА
