Во текот на летото 2026 година, глобалната економска слика е дефинирана од два моќни, но спротивставени трендови. Од една страна, брзиот развој и имплементацијата на вештачката интелигенција создаваат нови можности за продуктивност, додека од друга страна, ескалацијата на геополитичките конфликти континуирано ги нарушува глобалните синџири на снабдување.
Според јулското ажурирање на извештајот „Светски економски изгледи“ (World Economic Outlook) на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), глобалниот економски раст за 2026 година е проектиран на 3,0 проценти. Иако ова претставува забавување во споредба со просекот од 3,5 проценти забележан во периодот 2024–2025 година, ММФ задржува доза на оптимизам. Нивната анализа сугерира дека негативните ефекти од војната делумно се неутрализирани од забрзаната побарувачка во глобалниот технолошки циклус, поттикната од напредокот во вештачката интелигенција.
Од друга страна, Светската банка (СБ) во својот јунски извештај „Глобални економски перспективи“ (Global Economic Prospects) нуди значително поконзервативна и попесимистична проекција од само 2,5 проценти за 2026 година. Ова е најниската стапка на раст од пандемијата со Ковид-19 наваму. Светската банка предупредува дека конфликтот на Блискиот Исток довел до масовно зголемување на цените на стоките, особено поради прекините во испораката низ Oрмускиот теснец, што резултира со послаби изгледи за раст за речиси две третини од светските економии. Тие особено нагласуваат дека пазарите во развој ќе се соочат со најслабиот раст на приходот по глава на жител од почетокот на пандемијата.
Глобалната економија во моментов функционира како систем со две брзини, каде што успехот на одделни држави зависи од нивната енергетска независност и технолошка подготвеност.
Соединетите Американски Држави предводат со проектиран раст од 2,3 проценти според ММФ, бидејќи се заштитени како нето-извозници на енергија и бележат силни инвестиции во технолошкиот сектор. Наспроти нив, европскиот континент се соочува со сериозна стагнација. Еврозоната се бори да постигне раст од едвај 0,9 проценти, додека Обединетото Кралство е ограничено на 1,0 процент. Овие економии се силно зависни од увоз на скапи енергенси, што директно ја уништува куповната моќ, ги зголемува трошоците за производство и ја слабее довербата на потрошувачите.
Најзагрижувачкиот аспект ова лето е враќањето на инфлаторните притисоци. Позитивниот тренд на дезинфлација е стопиран, а ММФ очекува глобалната инфлација да порасне на 4,7 проценти до крајот на 2026 година. Влегувајќи во втората половина на годината, фокусот е свртен кон централните банки. Соочени со растечки суверен долг и нови инфлаторни бранови, надежите за олеснување на монетарната политика се намалуваат. Строгите монетарни услови не само што го гушат домашниот раст во развиените земји, туку и ги зголемуваат трошоците за сервисирање на долгот за земјите во развој, ставајќи ги под огромен финансиски притисок.
| Регион | Проектиран раст (2026) | Клучни двигатели |
| САД | 2,3% | Силни инвестиции во технологијата, поддржани од фискалната политика. САД се нето-извозник на енергија, што ги штити од енергетскиот шок. |
| Еврозона | 0,9% | Растот е намален поради високите цени на енергенсите и слабата доверба на потрошувачите. |
| Обединето Кралство | 1,0% | Опоравувањето е бавно, но се очекува подобрување следната година кога енергетскиот шок ќе избледи. |
| Јапонија | 0,6% | Растот е забавен, но фискалните мерки делумно го ублажуваат ударот. |
Влегувајќи во втората половина на 2026 година, фокусот на инвеститорите е свртен кон централните банки. Надежите за масовно и координирано намалување на каматните стапки, кои доминираа на почетокот на годината, се целосно срушени. Соочени со растечки суверен долг и новите инфлаторни бранови, многу централни банки сега размислуваат за задржување на рестриктивните политики, па дури и за потенцијално зголемување на каматните стапки. Потезите на американските Федерални резерви ќе бидат од клучно значење; доколку тие продолжат со строгата политика, тоа ќе резултира со посилен долар, што пак ќе изврши притисок врз валутите на земјите во развој и ќе ја зголеми увезената инфлација ширум светот.
Остатокот од годината носи нагласени ризици кои би можеле дополнително да ја влошат ситуацијата. Доколку конфликтите на Блискиот Исток се прошират, тоа неминовно ќе предизвика нов шок на пазарот на нафта и храна, што дополнително ќе ја забави глобалната трговија. Покрај геополитиката, финансиските пазари се исклучително чувствителни на технолошкиот сектор. Доколку огромните инвестиции во вештачката интелигенција не ги испорачаат очекуваните резултати во растот на продуктивноста во краток рок, постои реален ризик од сериозна корекција, односно пад на светските берзи.
Иако постои можност за позитивни изненадувања доколку дојде до неочекувано дипломатско смирување на тензиите, основниот совет за економските актери до крајот на 2026 година останува внимателно управување со ризиците и подготовка за продолжен период на повисоки трошоци за финансирање.
ЦМ Деск
CIVIL MEDIA Geopolitics and War Observatory
