Премиерот Христијан Мицкоски од Вашингтон претстави амбициозен план за поврзување на гасната и електроенергетската инфраструктура со дата-центри и високотехнолошки инвестиции, а како аргумент за економските политики го посочи растот на БДП од 4,3 проценти. Сепак, најголемиот дел од најавените американски инвестиции и финансирања засега се разговори и можности, а не договорени проекти.
Премиерот Христијан Мицкоски, во интервју за МИА од Вашингтон, ја претстави економската и енергетската визија на Владата како комбинација од патна и железничка инфраструктура, нови енергетски капацитети и постепено пренасочување кон високотехнолошка индустрија и дата-центри.
Еден од податоците на кои се повикува Мицкоски е потврден од официјалната статистика: БДП на Северна Македонија во вториот квартал од 2026 година пораснал за 4,3 проценти во однос на истиот период лани. Особено силен раст од 21,9 проценти е регистриран во градежништвото, додека бруто-инвестициите номинално пораснале за 14,5 проценти.
Но, изјавата на премиерот дека инфлацијата е „два до два и пол проценти пониска од нивото што е во Европската Унија“ не е потврдена со најновите достапни податоци. Во август, трошоците на животот во Северна Македонија биле 2,6 проценти повисоки на годишно ниво, додека Евростат за истиот месец регистрира 3,2 проценти инфлација во ЕУ. Разликата е околу 0,6 процентни поени, а дополнително станува збор за показатели што не се целосно идентични по методологија.
Во Вашингтон, Мицкоски разговарал со Американската корпорација за меѓународно финансиско развивање за можно финансирање на „Чебрен“ и „Галиште“, како и за инфраструктурни, енергетски и технолошки инвестиции. Според објавеното интервју, воспоставен е канал за понатамошна комуникација, но нема објавена одлука за финансирање на двата хидроенергетски проекта.
Поконкретна е американската вклученост во проектот за повторно отворање на рудникот за антимон Крстов Дол. Американската развојна финансиска корпорација во април потврди договор со „Пела глобал“ за до пет милиони долари проектно финансирање, наменето за подготовка и проценка на проектот. Тоа не е финансирање на целосната изградба на рудникот, туку поддршка за неговата развојна и студиска фаза.
Владата, според Мицкоски, разговара и со шест компании за можни инвестиции во дата-центри, меѓу кои е групацијата поврзана со „Рамбл“ и нејзиниот бизнис за инфраструктура за вештачка интелигенција „Квејк АИ“. Имињата на останатите компании, вредноста на инвестициите, локациите и роковите засега не се соопштени.
Во политичкиот дел од посетата, Мицкоски порача дека Владата нема намера еднострано да се повлекува од меѓународните договори и дека е подготвена за разговори со Бугарија, но бара процес со „предвидлив крај“ и присуство на претставник на Европската Унија во разговорите за акцискиот план за малцинствата.
Тоа, сепак, засега не ја менува формалната европска позиција. Уставните измени предвидени со преговарачката рамка од 2022 година остануваат услов за преминување во следната фаза од пристапните преговори, став што европските институции го повторуваат и во 2026 година.
Вашингтонската посета, оттука, покажува широка владина амбиција за американски капитал во енергетиката, критичните минерали и високата технологија. Но, освен веќе договорената развојна поддршка за Крстов Дол, најголемите најавени проекти допрва треба да добијат конкретно финансирање, инвеститори, рокови и обврзувачки договори.
ЦМ Деск
