Амб. Лариса Дир
Вонредна и Ополномоштена Амбасадорка на Украина во Република Северна Македонија
Олешки е стар козачки град на левиот брег на Днипро, оддалечен само 9 километри од Херсон. Пред почетокот на целосната војна, тука доаѓале туристи и жители на регионалниот центар во потрага по спокојство и можност да се восхитуваат на уникатната природа — место каде што пустината се граничи со борова шума, а шумата преминува во пловните подрачја на Днипро. Самите жители на Олешки секојдневно патувале до Херсон. Пред почетокот на целосната инвазија, во Олешки живееле повеќе од 24 илјади луѓе, а во општината — речиси 40 илјади.
Од крајот на февруари 2022 година, Олешки се наоѓа под руска окупација. По окупацијата на левиот брег и минирањето на мостовите, сообраќајната поврзаност меѓу градовите била прекината. Денес Олешки практично се наоѓа на линијата на фронтот: градот е изложен на редовни гранатирања, а сите патишта и пристапни правци до него се минирани. На небото над Олешки секојдневно летаат беспилотни летала, а движењето низ територијата е исклучително опасно.
Во моментов Олешки е на работ на хуманитарна катастрофа. Проблеми со храната, лековите и сообраќајната поврзаност постојат и во Гола Пристан, Стара и Нова Збурјивка, како и во другите населени места во регионот. Но токму во Олешки и околните села на општината ситуацијата е критична. Според приближните проценки на волонтерите, во градот сè уште остануваат до две илјади луѓе, меѓу кои околу 50 деца. Во селата на општината има уште приближно четири илјади луѓе и околу 150 деца.
По минирањето на хидроелектраната Каховка во 2023 година, градот останал без централизирано снабдување со вода за пиење. Критичната инфраструктура е уништена, а снабдувањето со електрична енергија и гас е прекинато. До есента 2026 година, отсуството на основните комунални услуги било проследено и со недостиг на храна и лекови, како и со ограничувања на движењето на цивилното население.
Последната испорака на прехранбени производи во Олешки била на 26 мај 2026 година. Оттогаш немало редовно снабдување, а луѓето се нашле на работ на глад. Луѓето што останувале целосно без храна се сместувале во локалната болница, каде што ги хранеле со она што го имале на располагање. Меѓутоа, дури и во болницата нема доволно храна. Во моментов неизвесно е и самото функционирање на болницата.
Ситуацијата дополнително ја усложнува неможноста за евакуација. Единствениот излез за луѓето од окупираниот град Олешки и околните села е евакуација на територијата под контрола на Украина. Меѓутоа, во моментов нема изгледи дека РФ ќе им дозволи на луѓето да излезат преку хуманитарен коридор. Украинската страна се обратила до Меѓународниот комитет на Црвениот крст и до меѓународните партнери со цел да се организира евакуација на цивилите. За половина година, ниту едни преговори не дале резултат — РФ не дала согласност за хуманитарен коридор.
Руската армија со дронови го напаѓа главниот пат што води надвор од градот, а истовремено ги убедува луѓето дека наводно Силите за одбрана на Украина не им дозволуваат да заминат. На руските војници им одговара цивилите да останат во Олешки, бидејќи ги користат како жив штит.
И покрај блокадата, украинските војници со помош на дронови доставуваат храна во Олешки преку Днипро. На 27 септември биле доставени приближно четири илјади килограми прехранбени производи. Доставувањето храна со дронови се врши од март, заеднички со единиците на Националната гарда на Украина и бригадата на морската пешадија.
Меѓутоа, руските окупатори го попречуваат примањето на помошта од страна на локалните жители: соборуваат беспилотни летала што носат храна и ја одземаат или препродаваат храната наменета за децата и постарите лица. Жителите на Олешки се приведуваат поради примање хуманитарни пакети, се фрлаат „во подрум“ и сурово се тепаат. Според раководителката на Воената администрација на градот Олешки, Тетјана Хасаненко, доколку прехранбените производи не се од руско производство, окупаторите бараат објаснување од каде потекнуваат и можат да го обвинат лицето „за соработка со Вооружените сили на Украина“. Тоа значи дека примањето храна станува смртна опасност за локалните жители.
Во услови на оваа хуманитарна катастрофа, руските окупациски органи соопштија дека излезноста во Олешки за време на незаконските руски парламентарни избори изнесувала 70,03%. Овие тврдења се појавија во услови кога во градот нема редовно снабдување со храна, луѓето се оставени без основните комунални услуги, а жителите немаат можност слободно да се движат и да ја напуштат окупираната територија. РФ продолжува да ја користи пропагандата дури и среде пепелиштата.
Дејствијата на руските војници доведоа до хуманитарна катастрофа во привремено окупираниот дел од Херсонската област и создаваат услови за цивилното население што се неспоиви со животот. Вештачкото создавање услови насочени кон уништување на Украинците во окупираниот дел од Херсонската област, согласно Конвенцијата за спречување и казнување на злосторството геноцид, може да се квалификува како акт на геноцид.
Кремљ веќе го користел гладот како инструмент на војна, геноцид и уцена на меѓународната заедница. Вештачки организираниот Холодомор-геноцид убил милиони Украинци во периодот 1932–1933 година. Денес РФ ги изгладнува Украинците во Олешки и создава закана за глобалната прехранбена безбедност.
Олешки денес се наоѓа во целосна блокада. Украина бара помош за пробивање на руската блокада што ги осудува луѓето на смрт од глад, како и на блокадата на премолчување и игнорирање.
Секој ден е важен за спасување на луѓето кои таму гладуваат и умираат. Истовремено, РФ се обидува да ги прикрие последиците од своите злосторства. Според податоците на украинското разузнавање, окупациските сили се подготвуваат да инсценираат десетици пропагандни видеа во Олешки, принудувајќи ги локалните жители пред камера да изјавуваат дека наводно се среќни, сити и благодарни на руските окупатори.
Украина иницираше итно разгледување на хуманитарната катастрофа во Олешки на седницата на Постојаниот совет на ОБСЕ, која ќе се одржи на 1 октомври 2026 година, со цел да ги информира државите учеснички за ужасната ситуација во градот, создадена од руските окупациски власти, и да постигне засилување на меѓународниот притисок врз РФ.
Меѓународната заедница мора да дејствува уште сега — да бара итен хуманитарен пристап до Олешки, да се заложи за евакуација на цивилите и да не дозволи трагедијата на луѓето да се претвори во уште еден инструмент на руската пропаганда.
Специјално за ЦИВИЛ МЕДИА | Текстот е објавен под лиценцата Creative Commons Attribution 4.0 International – CC BY 4.0. Дозволено е преземање и објавување со задолжителна атрибуција, наведување на изворот и активен линк до оригиналната објава.
