Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, утре, 2 октомври, ја завршува шестата годишна турнеја низ Западен Балкан во Скопје, со средби со претседателката Гордана Сиљановска-Давкова и премиерот Христијан Мицкоски. Комисијата ја дефинира турнејата како разговор за следните чекори кон членството, постепеното вклучување во европскиот единствен пазар и спроведувањето на Планот за раст од шест милијарди евра.
Првата станица, Тирана, веќе ја даде главната политичка порака. Фон дер Лајен оцени дека европската цел на Албанија е „на хоризонтот“, потсетувајќи дека земјата ги отворила последните кластери, а во јули ги затворила првите три поглавја. Истовремено, таа нагласи дека напредокот мора да продолжи со реформи во правосудството, изборното законодавство и другите области, но и со нивна реална примена.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Тоа е можеби најважната порака за Скопје: процесот на проширување повторно се движи, но не сите кандидати се движат со иста брзина. Фон дер Лајен во септемвриското обраќање за состојбата на Унијата најави посебни патокази за кандидатите што најмногу напредувале, нагласувајќи дека процесот останува заснован на заслуги и дека европските вредности не се предмет на преговори.
Паралелно се движи и постепената економска интеграција. Албанија, според Фон дер Лајен, веќе исполнила повеќе од 80 проценти од предвидените реформи од Планот за раст и примила над 213 милиони евра. Северна Македонија досега добила 142,1 милион евра, меѓу другото поради исполнети реформски чекори во образованието и дигитализацијата.
Но економската интеграција и формалното пристапување не се иста работа. Тука се наоѓа политичкиот јазол што Фон дер Лајен ќе го затекне во Скопје.
Позицијата на институциите на ЕУ засега не е променета. Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта при посетата на Скопје во јуни изјави дека усвојувањето на договорените уставни измени останува неопходниот следен чекор и „единствениот пат“ кон формално започнување на преговорите. Европската комисија претходно го наведе истото барање во пакетот за проширување.
Мицкоски, од друга страна, бара процес со предвидлив крај, гаранции дека нема да следуваат нови билатерални услови и поголемо директно учество на ЕУ во разговорите со Софија. Неговиот предлог е уставните измени да бидат усвоени, но да стапат во сила по завршувањето на преговорите и ратификацијата на членството. Засега нема јавно потврдување од Брисел дека таквата формула е прифатлива замена за договорениот редослед.
Утрешната средба нема да биде важна само поради тоа дали двете страни повторно ќе ја потврдат „европската перспектива“. Таа е одамна потврдена. Клучното прашање е дали може да се појави конкретен политички механизам што го претвора упорното барање на Владата за гаранции во решение компатибилно со преговарачката рамка.
Дополнително, Брисел не гледа само кон односите Скопје-Софија. Извештајот на Европската комисија за владеењето на правото од 2026 година нотира сериозна загриженост поради притисоците врз судството и ограничените резултати во борбата против високата корупција, како и низа други слабости.
Фон дер Лајен, значи, доаѓа во Скопје во момент кога проширувањето повеќе не е замрзната европска тема во регионот и пошироко, а затоа и македонскиот застој стана многу повидлив.
Б. Јордановска
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
ПРОЧИТАЈТЕ И:
Фон дер Лајен доаѓа во Скопје: Мицкоски нуди дијалог, ЕУ останува на условот за уставни измени
