Студентската листа извојува убедлива победа на парламентарните избори одржани во неделата, 25 октомври, со што завршува 14-годишната доминација на Српската напредна странка (СНС).
Според податоците на Републичката изборна комисија (РИК), објавени утрово врз основа на обработени 8.077 од вкупно 8.392 избирачки места, Студентската листа освоила 52,54 проценти од гласовите, односно 2.211.400 гласови. Коалицијата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ освоила 39,29 проценти, или 1.653.868 гласови. Листата на Ивица Дачиќ освоила 2,18 проценти.
Излезноста достигнала 68,78 проценти.
Според најновите проекции на Ипсос и ЦеСИД, Студентската листа може да освои околу 140 пратенички места во 250-членото Собрание, со што би обезбедила самостојно мнозинство. Конечните резултати сè уште не се објавени.
Вучиќ го призна поразот
Вучиќ го призна поразот во неделата вечерта, по затворањето на избирачките места.
„Јасно е дека ги изгубивме овие избори. Победи Студентската листа“, изјави тој, повикувајќи се на првичните изборни проекции.
По неговото обраќање, десетици илјади граѓани излегоа на улиците на Белград, Нови Сад и други градови за да ја прослават победата. Во центарот на Белград, според извештаите од теренот, се повлекоа и припадниците на Жандармеријата, додека групите маскирани лица го напуштија Пионерскиот парк, каде што претходно беа собрани приврзаници на власта.
Претставниците на студентското движење најавија дека следниот чекор е спроведување на ветените реформи и воспоставување одговорни институции.
Избори со рекордна мобилизација и бројни неправилности
Изборите беа кулминација на протестното движење што започна по трагедијата во Нови Сад на 1 ноември 2024 година, кога при уривањето на настрешницата на железничката станица загинаа 16 лица.
Протестите постепено прераснаа во масовно движење против корупцијата и институционалната неодговорност.
Изборниот ден беше проследен со висока излезност, но и сериозни нерегуларности и насилни инциденти. Набљудувачката организација ЦРТА регистрираше фотографирање гласачки ливчиња на 48 проценти од набљудуваните избирачки места, како и пропусти при користењето УВ-ламби на 30 проценти. Пријавени беа и притисоци и насилни инциденти.
Европски реакции и следните чекори
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ѝ честиташе на Студентската листа и ја потврди подготвеноста на ЕУ да ги поддржи демократските реформи.
Следуваат потврдување на конечните резултати, конституирање на новото Собрание и формирање влада.
Пред новото парламентарно мнозинство стојат предизвици поврзани со владеењето на правото, корупцијата, медиумските слободи и економијата. Отворени остануваат и прашањата за идната политика кон ЕУ, Русија, Косово и регионот.
Што следи: Рокови за формирање на парламентот и владата
Според Уставот на Србија, конститутивната седница на новото Народно собрание мора да се одржи најдоцна 30 дена по прогласувањето на конечните изборни резултати. Седницата ја свикува претседателот на Собранието од претходниот состав, а парламентот се смета за конституиран кога ќе бидат потврдени мандатите на најмалку две третини од пратениците. Потоа, претседателот на Републиката, по консултации со претставниците на избраните листи, предлага кандидат за премиер, кој ја претставува програмата и составот на новата влада. За нејзин избор се потребни најмалку 126 гласа од вкупно 250 пратеници.
Рокот за избор на владата е 90 дена од конституирањето на парламентот. Доколку во тој период не биде избрана влада, Собранието се распушта и се распишуваат нови избори. Конкретните датуми ќе зависат од прогласувањето на конечните изборни резултати.
Со изборната победа на Студентската листа завршува едно долго поглавје во српската политика. Како ќе изгледа следното ќе зависи од одлуките на новата власт и од спроведувањето на најавените реформи.
Извор: Фронтлајн
