Од вчера, Милорад Додик официјално повеќе не е претседател на Република Српска (РС), бидејќи стапи на сила одлуката за назначување на Ана Тришиќ Бабиќ за вршител на должноста претседател на РС.
На 18 октомври оваа година, Народното собрание на Република Српска донесе Одлука со која Тришиќ Бабиќ е вршител на должноста претседател на Република Српска до изборот на нов претседател.
Со одлуката, функцијата на досегашниот претседател на РС, Милорад Додик, завршува на денот по објавувањето во Службениот весник на РС, односно вчера (23 октомври), објави Блумберг Адриа.
Двете години од почетокот на судењето на Додик беа обележани со драстични промени во неговата политика
Судењето на Додик за непочитување на одлуките на високиот претставник на меѓународната заедница во БиХ, кои РС не ги признава, започна на 16 октомври 2023 година. Првостепената пресуда беше објавена на 26 февруари 2025 година, а Додик беше осуден на една година затвор и му беше забрането да се занимава со политика во траење од шест години.
Додик не ја прифати пресудата, а откако беше отфрлена пред Народното собрание на РС, беа донесени закони со кои се забранува работењето на четири институции на БиХ на територијата на РС. После тоа, Додик одлучи да формира институции кои ќе истражуваат и ќе судат повеќе кривични дела.
Потоа Милорад Додик и други функционери на РС беа пријавени за кривично дело „напад на уставниот поредок“, а Обвинителството на БиХ издаде наредба за нивно апсење, која не беше спроведена поради проценки дека тоа ќе ја загрози безбедноста. Дури на почетокот на јули оваа година Додик беше сослушан од Обвинителството на БиХ, Судот на Босна и Херцеговина му го укина притворот и му одреди мерки за забрана.
На почетокот на август беше потврдена првостепената пресуда против Додик, а во второстепената постапка пред Судот на Босна и Херцеговина беа потврдени затворска казна од една година и забрана за занимавање со политика во траење од шест години.
Додик, исто така, ја отфрли оваа пресуда и рече дека ќе продолжи да дејствува политички и да ја извршува функцијата претседател.
Сепак, тој ја откупи затворската казна, а неговите адвокати поднесоа дополнителни жалби против пресудата, што не го одложи нејзиното извршување. По ова следеше одлуката на Централната изборна комисија (ЦИК) на Босна и Херцеговина, со која на Додик му беше одземен мандатот на претседател на РС, како и одлуката за предвремени избори за претседател.
Пораз или победа на политиката на Додик?
Додик тврдеше дека нема да има нови избори, дури и ја повика полицијата да не дозволи постоење на избирачки места, но на крајот попушти.
ЦИК закажа предвремени избори за 23 ноември, а Алијансата на независни социјалдемократи (СНСД) на Додик го предложи Синиша Каран, актуелниот министер за наука и технолошки развој и високо образование во Владата на РС, за кандидат за претседател на РС.
На 18 октомври, на истата седница кога го назначи вршителот на должноста претседател на РС, Народното собрание на РС ги поништи сите закони кои, како што беше нагласено претходно, ги зачувуваат надлежностите на РС и ги враќаат во Дејтонската рамка на БиХ. Законот за престанок на важноста на законот беше објавен денес во Службен весник и ќе стапи на сила утре.
Така, од утре, Законот за недвижен имот што се користи за функционирање на јавните власти, Законот за непримена на одлуките на Уставниот суд на Босна и Херцеговина, Изборниот закон на Република Српска, Законот за непримена на законот и забрана за дејствување на вонуставните институции на БиХ, Законот за измени и дополнувања на Кривичниот законик на Република Српска и Законот за Високиот судски и обвинителски совет на Република Српска повеќе не важат.
Во меѓувреме, Милорад Додик и другите функционери на СНСД тврдат дека знаат што прават, дека геополитичките околности се променети и дека потезите што ги преземаат се добри за Република Српска.
Факт е дека од буџетот на РС се дадени милиони марки за лобистички куќи во Соединетите Американски Држави (САД), како и дека неодамна беа „укинати“ санкциите на OFAC против соработниците на Додик, кои им беа воведени за учество во организацијата и промоцијата на прославата на Денот на Република Српска на 9 јануари.
Укинати се санкциите за шефот на кабинетот на претседателот на РС Данијело Драгичевиќ, генералниот секретар на претседателот на РС Јелена Пајиќ Баштинац, директорот на Републичкиот протокол Горан Раковиќ и директорката на РТРС Дијана Миланковиќ.
На јавниот форум „Разговор со претседателот“ синоќа во Бјелина, Додик рече: „Го зачувавме мирот, останавме стабилни, не сакавме хаос. Владата е сериозна работа. Тие мислеа дека мора да биде така како што велат странците, а гледате дека не мора да биде“, рече Додик.
Тој нагласи дека Република Српска го надминала најтешкиот период, кој беше минатата година. „Ќе направиме сè за да го изградиме со инвестиции, имаме пријатели, не сме сами“, рече Додик.
Во меѓувреме, од СНСД пристигнуваат неофицијални пораки дека ќе следи понатамошно укинување на санкциите против луѓето од Република Српска, се наведува во статијата на Блумберг Адриа.
Д. Т.
