Рускиот амбасадор во Подгорица, Александар Лукашик, изјави дека Собранието на Црна Гора, преку „анти‑руско дејствување“, се обидува да ја дискредитира Русија. Според него, црногорското раководство ја зголемува напнатоста и ја зацврстува улогата на Црна Гора како „непријателска држава кон Москва“, пишува Радио Слободна Европа на српски јазик.
Таквите обвинувања, кои звучат сѐ повеќе остро и поинтензивно — како реторика од периодот на ладење на односите меѓу Подгорица и Москва од пред една деценија — беа упатени на 14 ноември.
Во двете фази, заеднички именител е НАТО.
Амбасадорот се повикува на неодамнешна одлука на парламентот на Црна Гора, кој одобри пратка на црногорски војници на мисија под капа на НАТО за поддршка на Украина — што, според Русија, е непријателски потег против нејзините интереси.
Искуството од пред десет години е релевантно: тогаш, кога Црна Гора се подготвуваше за влез во НАТО, Москва бурно реагираше, што доведе речиси до целосно прекинување на дипломатските односи.
Откако Црна Гора стана членка на НАТО во 2017 година, за време на владеење на Демократската партија на социјалистите (Мило Ѓукановиќ), односите со Русија беа подобри. Но, по смената на власта во 2020 година, дојде до промени во надворешната ориентација, пишува РСЕ.
Во последните месеци, Собранието донесе две одлуки за пратка на црногорски војници — едната во мисија за помош, а другата за обука — за поддршка на Украина, под НАТО и ЕУ, што според Лукашик создава дополнителни тензии.
Покрај тоа, Лукашик ја критикуваше и европската ориентација на Црна Гора. Тој рече:
„Црна Гора, со тоа што ќе го покажува нивото на лојалност кон своите странски надзорници, уште еднаш ја потврдува озогласената солидарност со НАТО и ги забрзува подготовките за пристапување кон Европската унија. Не веруваме дека таквата краткорочна политика е во интерес на црногорските граѓани.“
Од Министерството за надворешни работи на Црна Гора, во одговор на неговите зборови, порачаа дека дејствувањето на амбасадорот е „неприфатливо“ и дека тој се меша во внатрешните прашања на земјата. На една средба, му беше кажано дека „слични пораки ќе се сметаат како намерно непријателско дејствување“.
Црна Гора, според нив, ја води својата надворешна политика не според инструкции од други земји, туку следи свои стратешки приоритети — членство во НАТО и пристапување кон ЕУ.
Лукашик, од своја страна, претпоставува дека официјална Москва има проблем не само со НАТО, туку и со проширувањето на ЕУ на Балканот.
Што се однесува до биографијата на амбасадорот, тој е 66-годишен, а назначен е за руски амбасадор во Црна Гора во јули 2025 година.
Во претходната кариера, тој имаше 36-годишно дипломатско искуство. Претходно беше времено задолжен за работи во Киев.
Во еден од ретките официјални текстови на руското МНР, тој истакнува дека односите Русија–Украина влегоа во ќор-сокак, „без вина на Русија“.
Амбасадорот доби и висока руска награда: во 2019 година, признание од Путин, а во 2024 – Орден на чест „за голем придонес во спроведувањето на надворешната политика на Руската Федерација“.
Откако пристигна во Црна Гора, Лукашик имаше бројни средби со министри од Демократски фронт и со Социјалистичката народна партија — партии кои се против санкциите кон Русија. На тие средби, заеднички беше нагласено дека треба да се зајакне соработката меѓу Русија и Црна Гора.
Д. Т.
