Публикацијата „Избори 2016: Финален извештај од долгорочното набљудување на политичкиот процес и предвремените парламентарни избори во Република Македонија“, во издание на ЦИВИЛ – Центар за слобода, беше презентирана денеска.
На промоцијата на публикацијата во преполнетата сала на хотелот Парк Резиденс, Н.Е. д-р Кристине Д. Алтхаузер, aмбасадорка на Сојузна Република Германија, одржа воведен говор во кој ја поздрави успешната соработка со ЦИВИЛ и напорите на целиот тим кој беше вклучен во подготовката на обемната публикација.
„Многу сум љубопитна да прочитам повеќе за наодите на ЦИВИЛ за мониторирањето на изборниот процес. Од работата на ЦИВИЛ јасно е дека постои страв и несигурност меѓу гласачите. Исто така, може да се забележи дека граѓаните имаат лимитирано знаење за своите гласачки права. Особено ми се допаѓа тоа што преку користење на различните можности кои ги нуди Интернет, ЦИВИЛ успеа да ги охрабри граѓаните да учествуваат во изборниот процес“, истакна амбасадорката Алтхаузер.
Потоа, пред многубројните претставници од странските амбасади, од невладиниот сектор, од медиумите, како и дел од набљудувачите на ЦИВИЛ, се обрати претседателот на ЦИВИЛ, Џабир Дерала.
„Утрово, ми се јави државен службеник кој и покрај 20-годишниот стаж е отпуштен од работа поради поддршка на Шарената револуција, активизам за кој повеќе пати бил предупредуван, како и поради учество во дебатна емисија, каде го презентирал својот став. Овој случај е уште еден мотив да продолжиме со нашата работа, во изборен контекст, но и пошироко“, го започна своето обраќање Дерала.
„Извештајот кој денеска го презентираме се подготвуваше цела година. Тој содржи информации од терен, кои екипата на ЦИВИЛ ги собираше и објавуваше на своите портали. На денот на изборите, до ЦИВИЛ пристигнаа 750 извештаи кои ги подготвија 308 луѓе, кои сакаа да застанат заедно со нас, и да го мониторираат денот на изборите. Оваа публикација е компресиран, сублимиран материјал за тоа што се случуваше на денот на изборите, но и во тек на целата година. Подготвена е од луѓе кои зборуваа со јазикот на граѓаните, без дипломатски ракавици. ЦИВИЛ е познат како организација која не прави компромиси и затоа ја имаме довербата“, истакна Дерала, осврнувајќи се на подготовката на публикацијата.
„Избори 2016: Финален извештај од долгорочното набљудување на политичкиот процес и предвремените парламентарни избори во Република Македонија“, содржи извештаи, препораки и барања подготвени од долгорочните набљудувачи и експертскиот тим. Во публикацијата се сместени и информации за притисокот врз администрацијата, обраќањата на ЦИВИЛ поврзани со изборниот процес и извештај од денот на прегласувањето во Теарце, кое според ЦИВИЛ е „мала илустрација на големите проблеми на Македонија“.
„Акцентот е ставен врз целокупната активност и нивото на политичка култура на лидерите на двете македонски партии, Никола Груевски и Зоран Заев, од потпишување на договорите, сé до конечната реализација што се заокружи со предвремените парламентарни избори, коишто се одржаа на 11 декември. Ракурсот на политичката анализа ја опфаќа контиунирано и работата на Државната изборна комисија, која според моите оценки, не успеа да го пречисти единствениот Избирачки список. Анализата на работата на регулаторното ад хок тело, и именувањето на одговорен уредник на Информативната програма на Македонската телевизија, во периодот од 100 дена до избори, вклучувајќи го и изборниот ден, беше исто така, императивен сегмент на анализата“, истакна Моника Талеска, која го презентираше својот текст „Двесте тешки дена за Македонија“, кој е дел од публикацијата.
Пред присутните се обрати и Сандра Гавриловска, правна експертка на ЦИВИЛ.
„Со оглед на невремето во коешто живееме и имајќи го предвид македонскиот синдром за брзо заборавање, оваа публикацијата е од особено значење за идните генерации. Таа претставува трајно сведоштво за шокантните случувања, за реалноста која станува илузија. Верувам дека заедно со поддршка од меѓународната заедница, ќе успееме да ја добиеме битката за правна и слободна држава“, рече Гавриловска.
„Скопје – Македонски Брод – Долнени – Крушево – Демир Хисар – Новаци – Битола – Куманово – Скопје…. Од рано наутро до доцна во ноќта. Всушност, до утредента, рано наутро. Со еден автомобил, маршрута од 500 километри низ Македонија, со посети на шест населени места, за 18-19 часа… Ова е само еден ден од проектот, „Напред!“, што минатата година го спроведе ‘шарена’ екипа, која е доказ за тоа како може да функционира една група луѓе од различни нации, религии, возраст, искуство, традиции… Пред секое наше патување, сé наликуваше на класична балканска импровизација, но овие 200 страници се доказ дека сé што работевме е успешно. Насловот на мојот текст, што е пишуван како уводник за публикацијата, е ‘Проект Слобода’, и искрено се надевам дека следниот проект ќе ни се вика ‘Ослободена Македонија’. Дотогаш, ние продолжуваме, со слоганот – активизам, журнализам и идеализам“, рече уредникот на ЦИВИЛ Медиа, Синиша Станковиќ.
„Највалканата медиумска кампања досега“ е текст што за публикацијата го подготви медиумскиот аналитичар Петрит Сарачини. Во својот говор на македонски и на албански јазик, Сарачини ги потенцираше најважните аспекти од трудот.
„Тоа што го констатиравме е тажен и брутален израз на реалноста во која се наоѓа Македонија. Во речиси ненормални услови, медиумскиот амбиент беше поле на битка за минимум услови за кредибилни избори. Минимум услови и поповолен медиумски амбиент беа обезбедени со измените на Договорот од Пржино. Сепак, сé што видовме во ова поделено општество е дека медиумите се далеку од тоа да бидат на нивото на задачата, како чувари на јавниот интерес. Наместо дебата, бевме сведоци на еднонасочна кампања, платена или неплатена. Заклучокот е дека без подобрување на политичката состојба, не може да се очекува подобрување на медиумската состојба“, подвлече Сарачини.
„Катастрофалната состојба со Избирачкиот список оневозможи голем број граѓанки и граѓани да го остварат своето гласачко право. Фантоми и мртви луѓе гласаа, а живите не можеа да гласаат! ДИК не успеа да го овозможи правото на глас на сите граѓанки и граѓани со право на глас. Одговорните за оваа состојба мора да се соочат со последиците од оваа хаварија на Избирачкиот список и кршењето на правото на глас“, рече Билјана Јордановска, една од авторките во публикацијата, која зборуваше и за проблемите кои ги регистрираа набљудувачите на ЦИВИЛ на денот на изборите.
„Одговорноста е во политичките партии кои го склучија договорот и се договорија за методологијата за прочистување на Избирачкиот список и тие ги избраа ‘делегатите’ во ДИК. Ги викам делегати оти постапуваа само по делегирање на наредби од партиските штабови. Политичките партии со техничката влада за спроведување на изборите, создадоа услови и обезбедија мирен изборен ден, но потоа се пробија сите рокови и за објавување на официјалните резултати, и за постапување на приговорите… Потребно е да се размисли за промена на изборниот модел“, се дел од забелешките кои ги презентираше правниот експерт на ЦИВИЛ и поранешен претседател на ДИК, Александар Новакоски.
„Овој настан е прерано организиран. Изборите не се завршени, следува компликувана фаза која верувам, за жал, ќе добие и опасни димензии. Гледаме дека во обидите да се фалсификува волјата на мнозинство на граѓани, учествуваат и главните институции, со директно упаѓање – не само со толкување, туку и со и кршење не само на законите, туку и на Уставот. Мислам на последната авантура на Иванов. Ние одиме на работ на бездна во која сакаат да не повлечат оние кои сметаат дека ако не владеат тие, ќе дојде крајот на светот и векот, и Македонија нема да постои… Граѓанскиот сектор нема проблем со експерти, има проблем со базата. ЦИВИЛ е различна од 95 % од останатите невладини организации. Тој квалитет на ЦИВИЛ доаѓа од постојаниот контакт со луѓето, тоа е граѓанска организација, е многу поважен од експертизите кои ние ги придонесуваме во ЦИВИЛ“, беше заклучокот на д-р Сашо Орданоски кој го затвори денешниот настан.
Во подготовката на овој извештај учествува целиот проектен тим на ЦИВИЛ и тимот на експерти составен од д-р Сашо Орданоски, Александар Новакоски, Сандра Гавриловска, Драган Зелиќ (ГОНГ, Хрватска), Хедер Роберсон Гастон (САД).
Денешниот настан е заокружување на проектот „НАПРЕД!“ поддржан со германски средства при Пактот за стабилност на Југоисточна Европа, спроведен во периодот од 1-ви јануари 2016 до 31-ви јануари 2017 година. Проектот НАПРЕД! обезбеди долгорочен мониторинг на политичкиот процес и предвремените парламентари избори во Република Македонија.
