ВОЈО МАНЕВСКИ
Најавените милијарди евра што ќе сме ги трошеле во разни проекти во следните десет години би требало да го преокупираат јавното мнение. Имам впечаток дека освен академските дебати за правната основа и проектите во кои би требало да се вложат големи средства, некако обичниот свет и не се возбудува. Разбирлива е неговата недоверба во политичките ветувања и најави за големи дела. Барем во тоа се богати нашиве граѓани. Да се реализираше добар дел од ваквите ветување денес ќе живеевме подобро. Се навикнаа нашите граѓани на сѐ и сешто од политичките гарнитури и сега сѐ примаат со резерва. Освен кога треба да гласаат за „нашите“ и да ги мразат „туѓите“, ама тоа е веќе во сферата на колективните трауми и терапии.
Најавени се големи проекти во инфраструктурата во здравството а најави има дека ќе се инвестира од „британките“ и во други проекти. Не слушнавме засега само колку ќе се инвестира во образованието. Потребни се вложувања во условите во кои се одвиваат наставите но најпотребно е да се направат реформи во самиот процес на образование.
И покрај сите најави до сега, малку е направено во осовременување на програмите и нивното прилагодување на потребите од современи знаења и вештини. Мора да се каже дека и кај граѓаните има своевиден отпор кон реформите во образованието. Како да се навикнавме сите на неговата формалност а не суштина. Некогаш се бунат наставниците неспремни за нови облици на изведување на наставата и нови знаења а некогаш и родителите кои исто се неспремни за истото. Децата секако никој и не ги прашува.
Она што во една најавена реформа на основното образование требаше да биде носечки столб беше и воспитувањето на децата во современи етички рамки и вредности. Ова пропадна како и многуте други најавени реформи низ партиска и примитивна какофонија без вистинска дебата и аргументација. Денес тешко дека може и стручно да се детектира што е основната вредност во која веруваат децата кога завршат основно образование. Можат ли и самите да ги насетат талентите што ги поседуваат или се останува на родителите и нивната проценка. Ако овде се осмисли програма и со добра подготовка се реализира во основното образование секој денар што ќе се вложи ќе се исплати повеќе одошто од стотина километри брза пруга. За поголемата кохезивност на заедницата и да не зборуваме. Тоа ќе биде како да сме се качиле на месечината.
Имавме најава за реформи во гимназиското образование но тие засега се вплеткаа во административни процедури . Да не се лутиме многу на образовната администрација во МОН .Само да се потсетиме на веќе три децениската партизација и веднаш ќе ни биде јасно дека таму и покрај сите најави тешко дека има вистинска стручност за големи реформи. Дуалното образование како реформа се провлекува во најава и делумна реализација веќе скоро две децении. Охрабрувачки е само во некои сектори каде тоа дава резултати. Засега најмногу во туристичко угостителскиот сектор ама слаба вајда имаме од тоа кога завршените ученици веднаш вадат пасош и правец странство. Тој процес е загрижувачки ако се има предвид бројката на наши млади кои сега своето знаење го покажуваат во Хрватска или Ц. Гора.
Околу реформите во високото образовани засега како да има колективна согласност дека таму тешко дека ќе се направат измени за подобар квалитет. Државните универзитети само трупаат програми кои најчесто се триплираат а квалитетот на знаењето опаѓа според сите истражувања.
Приватните високошколски установи засега се потврда дека ниту хегеловите постулати за соодносот меѓу квантитетот и квалитетот завршува со квалитет. Од тој логичен след засега имаме само квантитет. За квалитет изгледа ќе почекаме или ќе докажеме дека како заедница сме надвор и од признатите логики постулати.
Приватните универзитети се задржуваат најмногу на општествените гранки на науката без да инвестираат во истражувачки лаборатории во проекти на иноваторство или етаблирање на нивните професори во светските списанија на објавени трудови . Како да се задоволни од издавање на дипломи за кадри на партиските подмладоци кои ја полнат администрацијата. Овде воопшто и не е важно дали се легални или само формално легални дипломите. Слична им е тежината и на едните и на другите а богами и употребната вредност. Е овде е вистинскиот проблем зошто со вакви знаења кадрите кои ги заземаат местата во администрацијата треба да прават реформи во образованието . Од ништо нешто не се прави или сме измислиле некоја нова законитост во физиката.
Државните универзитети секоја година имаат се помалку студенти а го зголемуваат бројот на студиски програми. Некако нелогично звучи.
И овде проблемот е сличен . Општествените студиски програми преовладуваат а за нив нема вработување. Пр. каде ќе се вработат толкав број студенти што студираат меѓународно право и дипломатија? Професорите се демотивирани да истражуваат и некако сите се вклопуваат во апатијата и просечноста. Ако се вложат пари во истражувачки центри во техничките, информатичките науки ,веројатно ќе се најдат и кадри кои ќе ја опслужуваат таа брза железница или возовите ќе ни ги возат мигранти што УК ќе ни ги дислоцира.
Околу нас се градат згради колку сакаш. Се запрашавме ли колку наше домашно знаење е вложено во проектирање и изведба. Во иновативност со современи материјали и статичка одржливост на објектите? Ете каде би можеле да вложиме дел од „британките“.
Идеи има многу а најважно е да се започне јавната дебата за целите во реформите во образованието и врз политички консензус да се започне со темелна реформа во сите стадиуми на образовниот процес. Еве мој предлог за градење на меѓу партиско единство. Само да не се скараат кој има во своите редови повеќе носители на сомнителни сертификати и дипломи.
Текстот е личен став на Авторот
