Престижниот интернационален медиум Voxeurop објави колумна на претседателот на ЦИВИЛ – Центар за слобода, Џабир Дерала, посветена на состојбите со демократијата, човековите права и отпорот кон авторитарните влијанија во регионот, со што уште еднаш потврди дека европската јавност препознава и вреднува независни и критички гласови од Западен Балкан.
Колумната ги анализира опасностите од растечкиот национализам, пропагандните мрежи и хибридните влијанија што ја загрозуваат демократијата во земјите од регионот.
Според Дерала, додека Босна и Херцеговина се соочува со обновени сецесионистички амбиции од Република Српска пред изборите закажани за наредните недели, регионот станува тест-полигон за хибридна дестабилизација, каде што „српскиот свет“ напредува во сенката на Москва, а тишината на Европа ризикува да го претвори мирот во илузија.
Дерала истакна дека Балканот повторно е на раскрсница помеѓу вистината и манипулацијата, демократијата и авторитаризмот. Додека националистичките лидери ја заоструваат својата реторика, а изборите се наѕираат низ регионот, Босна и Херцеговина е во епицентарот на геополитичка бура. Она што се одвива овде е дел од долгорочна стратегија за прецртување на политичките и идеолошките граници под знамето на таканаречениот „српски свет“ – сè во длабоките сенки на „рускиот свет“.
Текстот се осврнува и на опасностите од антиевропски наративи, кои често доаѓаат од надворешни центри на моќ, но наоѓаат плодна почва во кревките демократии на Балканот.
Сепак, вистинското прашање е дали демократската конкуренција сè уште може да постои во ентитет дефиниран со авторитарно заробување и зависност од Москва, вели претседателот на ЦИВИЛ.
Тој се осврнува и на западниот ќорсокак во кој, како што се продлабочува кризата, САД и ЕУ повторно се вовлечени во премногу позната улога: медијатори во конфликт за кој верувале дека го решиле. Но, моделот на „стабилократија“ не успеа. Секоја отстапка направена во име на краткорочен мир ги охрабри оние кои профитираат од нестабилноста. Дури и тивко кимнување од Вашингтон би можело да се протолкува како дозвола – разорен сигнал за повлекување од пост-Дејтонската обврска што ја одржуваше единството на Босна и спречуваше обнова на конфликтот речиси триесет години.
Босна е огледало на ранливостите на Европа. Таа покажува колку кревок станува мирот кога вистината е релативизирана, институциите се испразнети, а демократијата останува незаштитена.
„Српскиот свет“ и неговата идеолошка „мајка“, „рускиот свет“, не им требаат армии за да победат. Тие напредуваат од тишина, замор и илузијата дека мирот може да преживее без правда, вели Дерала.
Лекцијата е јасна: хибридната војна започнува со неверица и завршува со дезинтеграција. Босна е епицентарот – и предупредувањето.
Објавата на Voxeurop претставува значајно меѓународно признание за долгогодишниот ангажман на организацијата ЦИВИЛ и нејзиниот претседател во борбата за демократски вредности и слободни медиуми.
Драган Мишев
