Средбата меѓу Доналд Трамп и Марк Руте во Белата куќа на 8 април 2026 година ја изнесе на површина најдлабоката криза во НАТО во последните децении. Наместо да донесе единство, разговорот само ги потврди сериозните пукнатини меѓу САД и европските сојузници поради војната со Иран.
Американскиот претседател отворено ја обвини Алијансата дека „потфрлила на тестот“ за време на шестнеделниот конфликт, кој започна на 28 февруари. Преку својата комуникација на платформата Truth Social, Доналд Трамп испрати порака дека довербата во сојузниците е сериозно нарушена.
Од друга страна, Марк Руте се обиде да ја ублажи реториката, признавајќи дека постои разочарување во Вашингтон, но нагласувајќи дека дел од европските земји сепак обезбедиле логистичка поддршка.
Конфликтот со Иран се покажа како клучен момент што ја разниша трансатлантската солидарност. Во операцијата „Епик Фјури“, САД и Израел беа главни актери, но дел од европските сили одбија директно воено учество.
Меѓу нив беа Германија и Италија, кои не дозволија користење на нивниот воздушен простор и одбија ангажман во поморските операции за обезбедување на Ормускиот Теснец.
Иако германскиот канцелар Фридрих Мерц најави задоцнета подготвеност за придонес, тоа не ги намали критиките од Белата куќа, каде ова однесување беше оценето како „вртење грб“ на САД.
Паралелно, Доналд Трамп повторно го актуализира прашањето за Гренланд, поврзувајќи го со безбедносните тензии во НАТО.
Овој пристап открива трансакциска надворешна политика, каде сојузништвата се условени со конкретни геостратешки и економски придобивки. Зголеменото присуство на САД на Арктикот веќе предизвикува загриженост кај европските партнери.
Б. Ј.
