На 26 април 2025 година се навршуваат 39 години од една од најголемите технолошки катастрофи во историјата на човештвото — несреќата на Чорнобилската нуклеарна електрана.
Катастрофата беше резултат на ризичен експеримент, чија реализација ја наложи Москва заради потврдување на сопствените амбиции, без оглед на очигледните прекршувања на основните безбедносни протоколи. Како резултат на неприфатливите манипулации со реакторот, дојде до неконтролирана реакција, експлозија и топење на активната зона на реакторот.
Советскиот режим изврши злосторство, не само предизвикувајќи ја катастрофата, туку и прикривајќи ја вистината за неа. Организирањето на првомајските паради во Кијив и избегнувањето на навремена евакуација на населението ја демонстрираа целосната негрижа на Москва за човечките животи, неспособноста да обезбеди основна безбедност и на крај станаа еден од факторите за колапсот на СССР.
Обидите на советската власт да ги сокрие размерите на трагедијата доведоа до тоа милиони луѓе да бидат изложени на радијациско зрачење. Над 145.000 км² територии беа загадени со радионуклиди, вклучително и 2.218 населени места во Украина. Радиоактивното загадување се прошири и на десетици земји во Европа. Вкупно, речиси 5 милиони луѓе беа погодени од последиците од катастрофата. Вкупната економска штета за Украина се проценува на десетици милијарди американски долари.
Денес ја оддаваме почит на хероите-ликвидатори, кои по цена на сопственото здравје и животи го спречија понатамошното ширење на радијацијата и ја спречија уште поголемата катастрофа. Изразуваме длабока благодарност и кон работниците на Чорнобилската нуклеарна електрана и Чорнобилската зона на исклучување, кои во 2022 година храбро го одржуваа функционирањето на критичната инфраструктура за време на руската окупација.
На 24 февруари 2022 година, зоната на исклучување на Чорнобилската нуклеарна електрана стана една од првите цели на руската инвазија. Во текот на 36 дена на окупација, руските сили го прекршуваа радиолошкиот режим, ја користеа територијата како воена база и предизвикаа штета вредна над 3 милијарди гривни. При повлекувањето, на 31 март, окупаторите насилно депортираа 169 припадници на Националната гарда на Украина, од кои досега се вратени само 65. Ние продолжуваме да инсистираме на ослободување на сите заробеници.
Во февруари 2025 година, Русија повторно го стави светот на праг на нова катастрофа, извршувајќи напад со дрон врз заштитната инфраструктура над уништениот 4-ти енергетски блок на Чорнобилската нуклеарна електрана. Како резултат на нападот беа оштетени елементи на надворешната и внатрешната обвивка на новиот заштитен објект (НБО), што создаде директни ризици за стабилноста на објектот „Укриття“.
Светот мора да запамети дека злосторството и трагедијата на Чорнобил беа директна последица на неодговорната политика на Кремљ, кој ја потценуваше вредноста на човечкиот живот во име на идеологијата. Денешна Русија продолжува да ја следи истата политика и да применува истите методи — пропаганда, дезинформација, занемарување на човечкиот живот, на меѓународното право и безбедноста.
Враќањето на целосната контрола на Украина над сите нуклеарни објекти на нејзината суверена територија е неопходен предуслов за гарантирање на глобалната нуклеарна безбедност. Го повикуваме меѓународното заедништво да ги засили напорите за спречување на слични закани во иднина, обезбедувајќи принципи на транспарентност, одговорност и владеење на меѓународното право.
Во годишнината од трагедијата на Чорнобил, уште еднаш нагласуваме: цената на молкот, цинизмот и неказнивоста е премногу висока. Само со заеднички дејствија можеме да го запреме рускиот терор и да спречиме повторување на вакви трагедии.
Вечна слава на загинатите. Длабока почит и благодарност на сите кои ги ликвидираа последиците од катастрофата и продолжуваат да ја бранат Украина.
Прочитајте и:
Светот не смее само да се сеќава на Чорнобил – мора и да делува
