Петрит Сарачини: Потребни се коалиции меѓу граѓанското општество, организациите за проверка на факти и мејнстрим медиумите

Петрит Сарачини, медиумски експерт, ИМА, Северна Македонија на панелот „Историја и иднина на бескомпромисна посветеност на демократијата, човековите права и медиумските слободи“, на Конференцијата „Одбрана на демократијата и човековите права“, 12 декември 2024 година Скопје.

Очигледно, не може да се споредиме со Украина. Ситуацијата таму е исклучително тешка. Им посакуваме се најдобро на нашите колеги, но и на украинскиот народ во справувањето со оваа агресија и, дозволете ми да кажам, невидена агресија на Руската Федерација кон суверенитетот и територијалниот интегритет, но и на народот на Украина. Во таа смисла, можеби се чувствуваме среќни што се справуваме со проблемите со кои се справуваме, а кои се многу тешки.

Проблемите со кои се соочуваат луѓето во Северна Македонија и медиумската заедница, но и регионот, а исто така и Европа, која е под напад на авторитарни тенденции на политички екстремизам, екстремен етнонационализам, а сето тоа го нанесе данокот на капацитетите на нашите демократии и медиумите воопшто.
Доаѓам од Институтот за медиуми и аналитика, организација која се занимава со дезинформации, говор на омраза, дискриминација и кршење на човековите права кај нас. Би сакал да се фокусирам особено на справувањето со дезинформациите, бидејќи мислам дека тоа е главната закана за безбедноста на нашите земји, за стабилноста на нашите земји, но и за самото постоење на професионални медиуми какви што ги знаевме во минатото, но и бидејќи се надеваме дека ќе ги видиме во иднина како клучен или главен столб чувар на демократијата.
Видовме какви дезинформации произведоа, насилство и насилни протести. Видовме, да не зборуваме за годината пред тоа и што се случи со дезинформации и озлогласена националистичка пропаганда. Можеме да ги видиме тие дезинформации и овие напади врз демократијата и човековите права, не само за меѓуетнички прашања, не само поврзани со НАТО и антизападната пропаганда произведена од Русија, и некои медиуми во Србија, туку и од домашните политички актери. Имаме многу активни, дури и парламентарни партии, исто така вонпарламентарни политички партии кои отворено пропагираат и ги користат овие информации за да ги нападнат НАТО, ЕУ, генерално западниот концепт и демократии.
Гледаме ширење на анти-родови дезинформации, дезинформации против ранливите малцинства, маргинализираните групи и се плашам дека ние демократските општества сè уште не можеме да најдеме решение за овие проблеми.
Само замислете што можете да направите во видео од 30 секунди на TikTok. Колку дезинформации? Можете да раширите пет реченици, од кои секоја содржи дезинформации. За да ја разоткриете оваа дезинформација, ќе ви треба темелно истражување, да ги пронајдете фактите, да кажете зошто не е вистина и не можете да ги ставите за 30 секунди. Исто така, ова се многу кликни, многу сензационалистички парчиња содржина. Тие допираат до верувањата, претходно формативните верувања на народот, и ја допираат навиката на публиката, која станува се подоминантна. Оваа потврда пристрасност, луѓето едноставно ги гледаат и гледаат медиумите и содржината што ги потврдува нивните верувања.
Во оваа смисла, на продемократските сили им е многу тешко да се спротивстават на оваа сурова пропаганда и огромната поплава на дезинформации. Тоа е многу тешко затоа што ако сакаш да го направиш тоа, треба да ги користиш нивните алатки и тоа не е демократија. Тоа не е она што го правиме.
Па, кои се некои од можните решенија? Вклучување на борбата против дезинформациите. Како што реков, треба да има коалиции меѓу граѓанското општество, организациите за проверка на факти и мејнстрим медиумите. Тоа треба да биде нешто што треба да биде во фокусот и на меѓународната донаторска заедница, бидејќи да, социјалните мрежи стануваат сè подоминантни во начинот на кој луѓето ги консумираат содржините, но доколку оваа содржина е попрофесионално продуцирана од професионални ТВ станици, професионални редакции, итн., и ако ги користат нивните силни канали и на социјалните мрежи за да ја шират оваа содржина, мислам дека некако можат да се спротивстават на оваа поплава од инфлуенсери, подкастери, јутјубери итн., кои се користат како алатки за ширење пропаганда и дезинформации, посочува меѓу другото Сарачини.

Д. Тахири

Камера: Атанас Петровски/ Игор Чадиновски

Монтажа: Ариан Мехмети

Фотографија: Роберт Атанасовски – ЦИВИЛ

КОНФЕРЕНЦИЈА, ЦЕЛОСНО ВИДЕО, емитувано во живо на 12 декември, 2024:

https://youtube.com/live/1f2Eo1ZXEQ0

ФОТО АРХИВИ: #DefendingDemocracy, Панел 1: Демократијата под опсада

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.994398716055531&type=3

#DefendingDemocracy, Панел 2: Подемот на крајно десничарскиот национализам

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.995019619326774&type=3

#DefendingDemocrcy Панел 3: Спротивставување на авторитаризмот

https://www.facebook.com/media/set/?set=a.995771969251539&type=3