На денешен ден (17 септември), пред осумдесет и шест години, советските сили влегоа во Полска од исток, во договор со нацистичка Германија, извршувајќи го својот дел од Пактот Молотов-Рибентроп. Како и во другите кампањи и пред и потоа, Кремљ ќе следи позната шема, користејќи пропаганда за да ја маскира својата агресија и да се претстави како ослободители, пишува TVP World.
Борејќи се храбро откако Германија го започна својот Блицкриг на 1 септември 1939 година, надежите на Полска за опстанок се распаднаа утрото на 17 септември кога приближно половина милион советски војници се префрлија преку границата, поддржани од речиси 5.000 оклопни возила и 2.000 авиони.
Сега водејќи војна на два фронта, земјата беше оставена да се бори да се одбрани соочена со невозможни пречки – но всушност, нејзината судбина беше запечатена неколку недели претходно.
Пактот Молотов-Рибентроп, потпишан во Москва на 23 август 1939 година, беше претставен како пакт за ненапаѓање меѓу Германија и Советскиот Сојуз, но всушност, тој вклучуваше таен анекс во кој беше наведена поделбата на Полска.
„Во случај на територијални и политички трансформации на териториите што ѝ припаѓаат на Полската држава, границата на интересните зони на Германија и СССР ќе се протега приближно по линијата на реките Нарев, Висла и Сан“, се наведуваше во овој додаток.
Со потпишувањето на пактот, војната повеќе не беше можност, туку сигурност.
Иако на 25 јули 1932 година, Полска и СССР склучија договор за ненапаѓање во Москва, кој требаше да трае дп 1945 година, настаните кои ќе следат ќе ја покажат вистинската намера на Сталин.
Хитлер, самиот мајстор за манипулација, го измисли својот изговор за да ја нападне Полска, наведувајќи серија измислени провокации што кулминираа со „Инцидентот во Глајвиц“ на 31 август, операција под лажно знаме организирана од германски оперативци облечени како полски војници.
Користејќи го ова како последен изговор, Хитлер наредил неговата инвазија да започне следното утро.
Колку и да бил лукав Хитлер, Сталин ќе се покаже уште попресметлив – додека германските единици навлегувале низ Полска, Црвената армија се воздржувала додека Сталин го проценувал глобалниот одговор и веројатноста и сериозноста на какви било сојузнички обвинувања.
Откако Сталин бил задоволен, темелите за инвазијата на Црвената армија биле сериозно поставени со статија на 14 септември што се појавила во весникот Правда, насловена како „Внатрешните причини за воениот пораз на Полска“.
Статијата започнала со тврдење дека Вермахтот ја уништил полската армија за само десет дена, припишувајќи го овој колапс не само на воената супериорност на Германија и беспомошната реакција на Западот, туку главно го припишува на она што го опишал како „распаѓање“ на полската држава.
Со наводно угнетување на своите малцинства – особено украинските и белоруските граѓани – во статијата се тврдеше дека Полска го поткопала сопствениот потенцијал со тоа што се лишила од обединета борбена сила. Ова, инсистираа авторите, беше основната причина за поразот на Полска.
Алармирана од тонот и импликациите на статијата, Полската амбасада во Москва предупреди дека Кремљ евентуално се подготвува за инвазија.
Подоцна истиот ден, во советскиот печат се појавија дополнителни извештаи кои сугерираа дека белоруските групи почнале да протестираат во некои делови од Полска, зајакнувајќи го впечатокот дека Полска не само што била поразена од Германија, туку и дека западнала во целосен граѓански хаос.
Овие тврдења ќе добијат големо значење неколку дена подоцна, кога, вечерта на 16 и 17 септември, амбасадорот на Полска во Советскиот Сојуз, Вацлав Гжибовски, беше повикан да се сретне со советскиот заменик-комесар за надворешни работи, Владимир Потемкин.
Потемкин продолжи да чита нота потпишана од Молотов:
„Полско-германската војна ја откри внатрешната нестабилност на полската држава“, почна тoj.
„Во текот на 10-дневните воени операции, Полска ги загуби сите свои индустриски региони и културни центри. Варшава како главен град на Полска повеќе не постои. Полската влада се распрсна и не дава знаци на живот. Ова значи дека полската држава и нејзината влада фактички престанаа да постојат“, продолжи тoj.
Ова не беше крајот. Нотата отиде понатаму, наведувајќи дека сите договори меѓу Полска и Советскиот Сојуз се поништени со распадот на Полска. Со оглед на превирањата што се одвиваа, се забележуваше дека Советскиот Сојуз повеќе не може да седи настрана како пасивен набљудувач.
„Советската влада не може да биде рамнодушна кон фактот дека нејзините роднини украински и белоруски народи, кои живеат на полска територија и кои се оставени на милост и немилост на судбината, се оставени без одбрана.
„Со оглед на оваа ситуација, советската влада ѝ наложи на Високата команда на Црвената армија да им нареди на своите трупи да ја преминат полската граница и да ги земат под заштита животот и имотот на Западна Украина и Западна Белорусија“, се додава во писмото.
Во последен бран на нефилтриран цинизам, Кремљ потоа ја префрли вината за војната врз Варшава, претставувајќи се како братска, заштитна сила.
„Во исто време, советската влада има намера да преземе сите мерки за да го извлече полскиот народ од несреќната војна во која беа вовлечени од нивните неразумни водачи и да им овозможи да живеат мирен живот“, се заклучува во писмото.
Ниедно од тврдењата на Молотов не беше засновано на факти – Варшава сè уште се држеше, додека полската армија, како што беше во борба, продолжи да се спротивставува на Германија. И додека владата навистина избега од опколениот главен град, и таа продолжи да функционира.
Ова не го одврати Молотов не се појави на радио брановите наутро на 17 септември за да им каже на слушателите на Радио Москва дека „Варшава повеќе не постои како полска престолнина“ и дека „никој не знае каде се наоѓа полската влада“.
Следниот ден беше објавено заедничко германско-советско соопштение во кое агресорите великодушно ја изразија својата намера да „го вратат мирот и редот во Полска“ и „да му помогнат на полскиот народ да ги обнови условите за своето политичко постоење“.
Фатена помеѓу овие две напаѓачки суперсили, Полска конечно ќе падне околу три недели по напредувањето на Црвената армија. Сега, Полјаците ќе дознаат од прва рака што навистина значи германско-советската идеја за „мир и ред“.
Историјата се повторува
Колку и да звучеа апсурдно лагите што ги кажа Молотов, тие одекнуваат до ден-денес. Објавувајќи на Телеграм претходно оваа среда, Министерството за надворешни работи на Русија продолжи да ја прикажува инвазијата на Црвената армија како неопходен чин, додека повторно ја обвинува полската влада.
„Предадено од своите сојузници и жртва на сопствената политичка кратковидост, полското раководство, кое со години се потпираше на соработка со нацистичка Германија, го осуди својот народ на катастрофа“, се вели во соопштението.
Опишувајќи ја инвазијата со познати термини како „воена операција“, објавата ги пофали акциите на Црвената армија како „навремени“, велејќи дека тие привремено го спасиле населението на Источна Полска од геноцид.
Нагласувајќи ја добронамерноста на Советскиот Сојуз, објавата додаде:
„Советските власти им дозволија на многу полски граѓани и бегалци да емигрираат“.
Министерството, исто така, го обвини Западот за искривување на историјата:
„Западните академски кругови и медиумите намерно го протолкуваа овој настан на пристрасен начин, презентирајќи го на пошироката публика во рамките на лажниот и подмолен наратив за изедначување на Третиот рајх со СССР“.
Во пократок пост на X, министерството ја одбележа годишнината:
„На 17 септември 1939 година започна полската кампања на Црвената армија. Излитените, опортунистички тврдења за „две агресии“ – советска и германска – против Полска не издржуваат критика и се јасен пример за историски ревизионизам“.
Ваквите изјави не се ништо ново и постојано се соочуваат со силна реакција. Но, критиките се фокусираа не само на реинтерпретацијата на настаните од 1939 година од страна на Русија, туку и на нејзиното преобликување на фактите.
Во 2023 година, политичарот од партијата „Право и правда“ (ПиС), Станислав Жарин, издаде остар одговор на X:
„Карактеристична црта на пропагандата на режимот на Кремљ е пресвртот на логиката на настаните и концептите, релативизацијата на вредностите и претставувањето на очигледното зло како добро“.
Повлекувајќи паралели помеѓу советската и модерната руска пропаганда, тој додаде:
„Тука постои целосен континуитет“, цитирајќи го постојаното тврдење на Кремљ дека Полјаците треба да бидат благодарни што биле „ослободени“.
Најзагрижувачки е што иако војната во Украина ја делат неколку децении од Втората светска војна, се чини дека Кремљ ја користел истата шема за да ја изгради својата алтернативна реалност.
Уште еднаш слушаме за одбранбени цели. Уште еднаш слушаме за заштита на прогонетите малцинства. И уште еднаш слушаме како нападната влада е обвинета за несреќата на една земја.
Јазикот можеби се променил, но стратегијата останува речиси иста. Исто како што Советскиот Сојуз ја окарактеризираше инвазијата на Полска во 1939 година како морално оправдана мисија наметната од надворешни околности, денешниот Кремљ се потпира на слична реторика за да ги брани настаните во Украина – претставувајќи се себеси како стабилизирачка сила, додека реагира со бес за да ги отфрли обвинувањата за агресија. Дали историјата го затвори кругот?
Д. Мишев
