Рускиот претседател Владимир Путин потпиша закон со кој формално се повлекува од Договорот за управување и отстранување на плутониум со САД, според декрет објавен на 27 октомври, пренесува Кијив Индипендент.
Договорот од 2000 година ги обврза двете земји да се ослободат од 34 тони плутониум за оружје – доволно за илјадници нуклеарни боеви глави – кој повеќе не е потребен за одбранбени цели.
По завршувањето на Студената војна, и Русија и САД демонтираа илјадници боеви глави, оставајќи скапи залихи од плутониум за оружје и зголемувајќи ги ризиците од пролиферација.
Според договорот, плутониумот требаше да се преработува во гориво за цивилни нуклеарни централи. Русија го ратификуваше договорот во 2011 година, а имплементацијата првично беше планирана да започне во 2018 година.
Москва го суспендираше своето учество во 2016 година, обвинувајќи го Вашингтон за кршење на своите обврски.
Во тоа време, Путин го оправда суспензијата со наведување на „појавата на закана за стратешката стабилност како резултат на непријателските дејствија од страна на САД“ и побара укинување на санкциите воведени по окупацијата и анексијата на Крим во 2014 година.
Рускиот парламент го усвои законот за осуда на почетокот на октомври, отворајќи го патот за формално повлекување на Путин. Одлуката ефикасно го прекинува еден од последните преостанати договори за нуклеарна безбедност по Студената војна меѓу Москва и Вашингтон.
Ова следеше по потврдата од началникот на рускиот Генералштаб Валериј Герасимов дека Русија успешно ја тестирала својата нуклеарна крстосувачка ракета Буревестник на 26 октомври.
Тестот предизвика критики од американскиот претседател Доналд Трамп, кој го нарече потегот „несоодветен“ и го повика Путин да се фокусира на завршување на војната во Украина. Трамп, исто така, рече дека Москва била свесна за американска нуклеарна подморница „веднаш покрај нивниот брег“.
Откако ја започна целосната инвазија на Украина во 2022 година, Русија постојано упатува нуклеарни закани кон Украина и нејзините западни сојузници. Одлуката за прекинување на договорот за отстранување на плутониум дополнително ја оптоварува веќе кревката рамка за контрола на нуклеарното оружје.
Путин претходно предложи одржување на постојните ограничувања за распореденото стратешко нуклеарно оружје според договорот „Нов СТАРТ“, кој останува последниот активен договор за контрола на оружјето меѓу Русија и САД.
Трамп на 5 октомври покажа отвореност кон идејата, велејќи дека „ми звучи како добра идеја“, но не е постигнат официјален договор. Договорот треба да истече на 5 февруари 2026 година.
Д. Мишев
