„Генерацијата Z доаѓа“ и „Генерацијата Z против корупцијата“ беа два слогани што тешко се пропуштаа меѓу десетиците илјади луѓе што маршираа низ бугарските градови минатата недела.
Протестите предводени од „Генерацијата Z“ годинава ги освоија насловните страници во Србија, Грузија, Турција и Украина. Иако ги опфативме различните начини на кои овие протести имаат влијание, Бугарија се издвојува како прв случај во Европа каде што ваквите протести директно доведоа до оставка на владата, пренесува The European Correspondent.
На површина, тоа е едноставна приказна. Започна пред три недели. На 1 декември, повеќе од 100.000 луѓе, со вјлучени светла од телефоните во рака, се собраа пред бугарскиот парламент во Софија. Сцената се повтори во уште десет градови низ земјата.
Повод беше новиот буџетски план на владата за 2026 година (објавен на 18 ноември) – клучен, бидејќи Бугарија ќе влезе во еврозоната на 1 јануари 2026 година.
Во буџетот се предлагаше зголемување на даноците и трошоците за осигурување, што премиерот претходно го отфрли. Исто така, дополнително ќе се зголемат платите во администрацијата и полицијата, додека малите бизниси ќе бидат принудени да плаќаат повисока стапка на социјално осигурување. Експертите и опозицискиот сојуз ПП-ДБ тврдеа дека тоа е еден од најлошите буџетски предлози во модерната историја на Бугарија.
Граѓаните протестираа, додека опозицијата ја исмеваше владата поставувајќи џиновска статуа на свиња пред парламентот. Два дена подоцна, владата се обиде да го усвои буџетот за 30 секунди, за време на паузата за ручек.
Иако владата потоа се согласи да го измени предлогот, беше предоцна. На 10 декември следеше поголем протест, на кој се собраа повеќе од 150.000 луѓе во Софија. Повеќе од 10 градови во и надвор од земјата, исто така, се придружија на напорите.
Под притисок, премиерот Росен Жељазков поднесе оставка од својата влада на 11 декември, една минута пред планираното гласање за недоверба.
Но, секако, тоа е повеќе од само еден сомнителен предлог за буџет. Борис, кој се придружи на протестот на 1 декември, за „The European Correspondent“ изјави дека „протестите се само првиот чекор, следниот е масовна излезност на изборите, па затоа не можат да си дозволат да купуваат гласови, за да дојдат во Парламентот. […] поминаа повеќе од 10 години откако сме окупирани од мафијата и олигарсите“.
Бугарија моментално е рангирана на претпоследно место во Индексот на корупција на Транспаренси Интернешнл во рамките на ЕУ (зад Унгарија), а младите Бугари одамна се навикнале на корупцијата и недостатокот на политичка волја.
Постојат многу ликови што ја симболизираат оваа корупција. Повеќето скандирања од генерацијата Z беа насочени кон Делјан Пеевски – честопати споредуван со свиња од страна на демонстрантите – и неизбран олигарх кој е обвинет дека го користи своето богатство за контрола на медиумите и поткупување на судии за да влијае врз бугарската политика. Санкциониран од САД и Велика Британија од 2018 година, Пеевски овој пат дополнително организираше контрапротести, но без успех.
Тоа е премногу вообичаена приказна во политичкиот систем на земјата. Неизбрани олигарси или корумпирани претставници седат на позиции на моќ со децении, понекогаш подолго отколку што некои демонстранти од Генерацијата Z се живи. Пеевски, на пример, ја започна својата политичка кариера во 2001 година.
Масовните протести против сегашното раководство во 2020-2021 година претходно не успеаја да ја соборат владата. Затоа Генерацијата Z се обиде повторно. Овој пат се соочи и со насилство. Солзавец беше употребен против претежно мирни демонстранти.
Во една од најсиромашните земји во ЕУ, доделувањето повеќе пари на брутална полициска сила доведе до востанието.
ТикТок револуција: Како политиката стана тема број 1 за младите луѓе
Кои беа луѓето што беа изненадени од собирањето на 100.000 во Софија и уште десетици илјади низ целата земја на 1 декември? Се испостави дека ова се луѓето што живеат во постара информатичка реалност. Правилата на политичката игра денес се поинакви отколку што можеме да замислиме, пишува бтв НОВИНИТЕ.
Рени Трајкова е дел од одборот на организацијата со седиште во Брисел „Иницијатива за слободни медиуми на Балканот“. Заедно со нејзиниот технолошки партнер, таа подготвува извештај за Европскиот парламент што го открива влијанието на ТикТок на Балканот. Таа има податоци од последните неколку часа што го откриваат обемот на политизацијата на младите Бугари што излегоа на плоштадите на најголемите масовни демонстрации во модерната историја на Бугарија.
За последниот протест имаше околу 488 илјади ангажмани, ангажмани на луѓе што ширеа нешто на ТикТок поврзано со овој протест, што беше органско. И ова е 70 пати повеќе од вообичаеното“, рече Трајкова.
Апсолутниот рекорд на ангажман на TikTok, кој ја претвори политиката во тема број 1 за младите луѓе во Бугарија, е невиден за земјата од постоењето на платформата.
Податоците покажуваат дека зад сето ова нема инженерство, туку природен гнев што ги активирал алгоритмите. Резултатот од оваа лавина – рекордни протести во Софија и низ целата земја, ни ги отвора очите кон моделот на новата информатичка ера и реалност.
Проверката на мапи е најсигурната и најпрепознатлива платформа за броење на толпи и масовни собири на луѓе на јавни места. Алатката ја зема предвид површината, густината на луѓето и користи алгоритми кои даваат резултат близок до последниот демонстрант. Според платформата, има околу 100 илјади луѓе во преполните простори. Без да се земе предвид прометот на луѓе и илјадниците во периферните простори.
Енергијата на најмасовниот политички митинг од 1990 година конечно дава плодови и ова е почетокот на нашиот пат кон Европа. Како пресвртниците од 1997 година, кога затворената Бугарија почна да се отвора кон светот, историскиот протест од 100.000 луѓе од 1 декември не започнува сега, смета Рени Трајкова.
Според неа, процесот започнал во 2013 година, кога имало протест против задкулисите и продолжува до ден-денес. Во тоа време, Пеевски бил назначен за шеф на Агенцијата за национална безбедност.
„Го видовме тоа на ТикТок, младата генерација или генерацијата што всушност пораснала со протестите на своите родители, ја поттикнала оваа голема енергија на овој процес и досега гледаме дека ова е органско, дека не е експлоатирано на никаков начин зад сцената, преку овие алгоритми што ги видовме експлоатирани во Романија, на пример“, додаде Трајкова.
Во меѓувреме, нови протести избувнаа во Бугарија, откако илјадници Бугари излегоа на улиците во главниот град Софија и во неколку други градови во четврток вечерта, за да протестираат против владата во заминување, барајќи фер избори и судски реформи за справување со она што го опишуваат како широко распространета корупција
Д. Мишев
