Тридневните протести во албанската престолнина Тирана ескалираа во насилни судири меѓу демонстрантите и полицијата, со запалени објекти, оштетени деловни простории и десетици повредени. Она што започна со студентски барања за подобри услови во образованието и поголема поддршка за младите, се поврза со повеќемесечното антивладино движење „Фламинго“, кое бара оставка од премиерот Еди Рама и се противи на контроверзен туристички проект на јужниот брег на Албанија.
Од студентски протести до поширок антивладин револт
Судирите во Тирана започнаа на 13 октомври 2026 година, кога студентските протести поради условите на универзитетите, трошоците за образование и ограничените можности за вработување ескалираа во конфронтации со полицијата.
Во следните денови, демонстрациите се проширија надвор од образовните прашања и се претворија во поширок протест против владата на Рама. Учесниците извикуваа барања за негова оставка, обвинувајќи ја власта за корупција, занемарување на јавните услуги и недостиг од перспективи за младите.
Студентските групи се приклучија на движењето „Фламинго“, кое со месеци организира демонстрации против планираниот луксузен туристички комплекс на албанскиот југ, поврзан со инвестициска фирма основана од Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп.
Проектот предизвикува реакции поради неговото влијание врз чувствителни природни подрачја, како и поради споровите околу земјиштето и транспарентноста на постапките. Ројтерс известуваше за имотни спорови поврзани со локацијата, но не најде докази дека Кушнер бил вмешан во неправилностите што ги тврдат локалните жители.
Судири, оштетени објекти и повредени
Најсериозните инциденти се случија во центарот на Тирана, каде демонстранти фрлаа камења и пиротехнички средства кон полициските кордони, а полицијата употреби солзавец и водени топови.
Беа оштетени владини објекти, банки, продавници и друга урбана инфраструктура. Избувнаа пожари, а улиците останаа со запалени контејнери, скршени излози и оштетени автобуски постојки.
Рама одбива оставка, опозицијата бара предвремени избори
Премиерот Еди Рама ги отфрли повиците за оставка, нагласувајќи дека владите се менуваат преку избори. Тој изјави дека е подготвен да разговара за оправданите барања поврзани со образованието, но дека нема да дозволи насилството да го попречи европскиот пат на Албанија.
Рама ја обвини опозицијата за поттикнување на немирите и најави дека одговорните за уништувањето на јавниот и приватниот имот ќе се соочат со законски последици.
Демократската партија на Сали Бериша ги поддржа протестите и побара формирање техничка влада која би подготвила предвремени избори. Опозицијата тврди дека актуелниот модел на владеење ги поткопува довербата во институциите и перспективите на младите.
ЕУ повикува на деескалација и почитување на правата
Европската унија изрази загриженост поради ескалацијата на насилството и повика на пропорционална реакција од безбедносните сили, почитување на правото на мирно собирање и конструктивен дијалог.
Дополнително, Народниот правобранител на Албанија отвори постапка по службена должност за да испита дали полициската употреба на сила за време на протестите била неопходна и пропорционална. Институцијата соопшти дека ги следи и условите во кои се задржуваат приведените лица, вклучително и нивниот пристап до адвокат и медицинска помош.
Протестите се случуваат во период кога Албанија настојува да го забрза пристапувањето кон Европската Унија, а владата на Рама го поставува европското членство како една од главните политички цели.
Засега, нема најава дека Рама ќе се повлече од функцијата. Следните денови ќе покажат дали студентските барања ќе доведат до конкретни промени или ќе прераснат во долготрајна конфронтација меѓу власта и граѓанското движење.
Подготви: Б. Ј.
ПОДДРШКА ЗА ЦИВИЛ. ДОНИРАЈТЕ ДЕНЕСКА.
Ако го цените тоа што го прави ЦИВИЛ, поддржете ја нашата работа.
Вашата поддршка ни овозможува да известуваме, да ја одржуваме платформата за демократски дијалог, да објавуваме едукативни содржини, да се бориме против лагите и да ги браниме човековите права и слободата.
Поддржете го ЦИВИЛ. Донирајте ДЕНЕСКА.
