Турските воздушни напади во североисточна Сирија погодена од суша го прекинаа пристапот до електрична енергија и вода за повеќе од милион луѓе, што според експертите може да биде кршење на меѓународното право.
Турција изврши повеќе од 100 напади помеѓу октомври 2019 и јануари 2024 година на нафтени полиња, гасни постројки и електрани во Автономната управа на северна и источна Сирија (ААНЕС), под контрола на Курдите, според податоците собрани од Светскиот сервис на Би-Би-Си.
Нападите ја надополнија хуманитарната криза во регионот кој се опоравува од повеќегодишна граѓанска војна и четири години екстремна суша влошена од климатските промени.
Водата веќе беше дефицитарна, но нападите врз електричната инфраструктура во октомври минатата година ја исклучија струјата на главната водна станица во регионот, во Алук, и оттогаш таа не работи. На две посети таму, Би-Би-Си беше сведок на луѓе кои се мачеа да добијат вода.
Турција соопшти дека ги гаѓала „изворите на приходи и способностите“ на курдските сепаратистички групи кои ги смета за терористи. Се вели дека е добро познато дека има суша во областа, додавајќи дека лошото управување со водите и запоставената инфраструктура ги влошиле работите.
ААНЕС претходно ја обвини Турција дека сака да го „уништи постоењето на нашиот народ“.
Повеќе од милион луѓе во провинцијата Хасаке, кои некогаш ја добивале водата од Алук, сега се потпираат на испораките на вода испумпана од околу 20 километри. Стотици испораки се вршат со цистерни секој ден, а одборот за вода дава приоритет на училиштата, сиропиталиштата, болниците и оние на кои им е најпотребна. Но, испораките не се доволни за секого.
Во градот Хасаке, Би-Би-Си забележа луѓе како чекаат цистерни, молејќи ги возачите да им дадат вода.
„Водата овде е поскапоцена од златото“, рече Ахмад ал-Ахмед, возач на цистерна. „На луѓето им треба повеќе вода. Се што сакаат е да им дадеш вода“.
Некои луѓе признаа дека се степале поради тоа и една жена се закани: „Ако тој [возачот на цистерната] не ми даде вода, ќе му ги дупнам гумите“.
„Искрено да ви кажам, североисточна Сирија се соочува со хуманитарна катастрофа“, рече Јајха Ахмед, ко-директор на градскиот одбор за вода.
Помеѓу октомври 2023 и јануари 2024 година, беа погодени станици за пренос на електрична енергија во три области на ААНЕС: Амуда, Камишли и Дарбасијах, како и главната електрана во регионот, Свадија.
Би-Би-Си ја потврди штетата користејќи сателитски снимки, видеа од очевидци, извештаи од вести и посети на локациите.
Сателитските снимки од ноќните светла од пред и по нападите во јануари 2024 година укажуваат на широко распространет прекин на електричната енергија. „На 18 јануари… значителен прекин на електричната енергија е евидентен во регионот“, рече Ранџај Шреста, научник во НАСА кој ги прегледа снимките.
ОН велат дека турските сили ги извршиле нападите во Свадија, Амуда и Камишли, додека хуманитарните групи велат дека Турција стои зад нападот во Дарбасија.
Турција соопшти дека цел била ПКК, Единиците за заштита на народот (YPG) и Курдската Партија за демократска унија (PYD).
Луѓето кои живеат во регионот се фатени не само во тековната граѓанска војна во Сирија, туку и во конфликтот на Турција со силите предводени од Курдите, кои ја основаа ААНЕС во 2018 година, откако тие – со поддршка од коалицијата предводена од САД – ја поиснаа Исламската држава ( ИС) надвор од регионот. Коалиционите сили сè уште се стационирани таму за да спречат обновување на ИД.
Подготви: Драган Мишев
