На својата седница во Њујорк во петок, Советот за безбедност на Обединетите нации треба да ја разгледа ситуацијата во Босна и Херцеговина и да одлучи за продолжување на мандатот на воената мисија на Европската унија во БиХ, која таму дејствува повеќе од две децении, објавија регионални медиуми.
Се очекува мандатот на мисијата Алтеа или ЕУФОР во Босна и Херцеговина да биде продолжен за уште една година откако ќе бидат отстранети сомнежите за тоа дали Русија ќе ја поддржи.
Ова го потврди во вторник поранешниот претседател на Република Српска, Милорад Додик, по средбата со шефот на руската дипломатија, Сергеј Лавров, во Минск. Додик претходно се закани дека ќе ги искористи своите добри врски со Москва и ќе побара Русија да стави вето на продолжувањето на мандатот на ЕУФОР, кој го опиша како пристрасен во периодот на ескалација на политичката криза во Босна и Херцеговина, тврдејќи дека станува збор за „окупаторска сила“.
Сега се откажа од тоа, но сепак очекува дека Русија ќе застане на негова страна кога Советот за безбедност ќе ја разгледа ситуацијата во Босна и Херцеговина на 31 октомври.
Ова вклучува претпоставка дека Русија ќе го искористи своето претседателство со Советот за безбедност за да го спречи високиот претставник Кристијан Шмит да зборува таму, како што е вообичаена практика.
Уште од потпишувањето на Дејтонскиот договор, Советот за безбедност на ООН ја разгледува ситуацијата во БиХ на секои шест месеци, врз основа на извештаи испратени од висок претставник на меѓународната заедница.
Во најновиот ваков документ, чија содржина ја објавија локалните медиуми во БиХ, Шмит се фокусираше на кризата што настана поради постапките на Додик, односно донесувањето на неуставни закони, за кои на крајот беше осуден на една година затвор и го изгуби мандатот на претседател на РС.
Тој нагласи дека ова не се изолирани инциденти, туку само најнов чекор во „долгорочна политичка траекторија, планирана и подготвена добро однапред“.
Тој изјави дека во таква запалива атмосфера, уште еднаш се покажа колку се важни акциите на ЕУФОР за зачувување на мирот, но најголемиот проблем е што владејачката коалиција во БиХ практично се распадна, а поради сè, страдаа реформите, особено оние што се неопходни за приближување на БиХ кон членството во ЕУ.
Програмата за реформи што Советот на министри на БиХ успеа да ја усвои во последен момент „благодарение на неуморните напори на некои членови (на Советот)“ може да изгледа скромна, но може да го отвори патот за обновен напредок, заклучи тој претпазливо.
Тој, исто така, нагласи дека треба да се направи сè за да се продолжи со почитувањето на Дејтонскиот договор, кој вклучува владеење на правото и спроведување на одлуките на Уставниот суд на БиХ.
Тој, исто така, ја спомена одлуката на Големиот совет на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) во случајот што го покрена советникот на Жељко Комшиќ, Славен Ковачевиќ, со кој се отфрла неговата тужба против БиХ. Шмит изјави дека оваа одлука треба да се сфати како индикација дека политичарите во Босна и Херцеговина треба да дискутираат за уставните и институционалните прашања, а не дека решенијата треба да се наметнуваат однадвор.
Но, Додик, преку владата на РС, го достави и својот извештај за ситуацијата во БиХ до Советот за безбедност, во кој ги обвинува Шмит и странскиот интервенционизам за сите проблеми.
Во него се наведува дека Додик бил осуден во „наместен политички процес“ и го повикува Советот за безбедност да ја разгледа можноста за затворање на Канцеларијата на високиот претставник (ОХР) што е можно поскоро.
Додик не крие дека очекува администрацијата на Доналд Трамп да го поддржи ова.
„Доколку САД навистина ја промениле својата политика, одлуките на Шмит треба јавно да бидат отфрлени, а демократски избраните лидери треба да бидат поддржани“, се наведува во документот на владата на РС.
Нивните извештаи никогаш не биле разгледани од Советот за безбедност на ООН, но руските претставници секогаш се обидувале да наметнат тези што доаѓале од Бања Лука за време на дискусиите.
Д. Т.
