Одбрана на демократијата: Хоризонти на слободата“, ЦИВИЛ – Центар за слобода со деветдневна стратешка, граѓанска и мултимедијална програма по повод Неделата на човековите права 2025.
Панел 2: ВИ, дезинформации и пост-вистинскиот / пост-срамниот свет
Овој панел истражува како вештачката интелигенција ги преобликува и воените и информативните димензии на современиот конфликт – од автономни системи за таргетирање, роеви беспилотни летала и алатки за поддршка на одлуки на бојното поле до синтетички медиуми, алгоритамска манипулација и проширување на екосистемите за дезинформации кои ја дестабилизираат споделената реалност. Испитува како денешните медиумски и комуникациски екосистеми го засилуваат хибридното војување и го забрзуваат ерозијата на политичката комуникација во пост-вистина / пост-срам.
Дискусијата се осврнува на ризиците од вооружена вештачка интелигенција и во кинетичките и во когнитивните домени и отвора простор за разгледување на демократските заштитни мерки, етичките и законските стандарди и глобалните норми потребни за заштита на отворените општества во ерата на оспорена вистина и забрзување на технолошката моќ.
Панелисти: Лина Кушч, Егле Целиешиене, Марјан Забрчанец, Горан Василевски
Модератор: Џабир Дерала
Лина Куш: ВИ може да користи демократски алатки за ширење дезинформации
– Во последните три години сме сведоци на зајакнатото присуство на штетни содржини на социјалните медиуми, а секако сега и со употребата на вештачката интелигенција, корисниците на социјалните медиуми уште повеќе се подложени на лажни наративи. Руските наративи во украинскиот сегмент социјални медиуми, се однесуваат на зголемување на „успесите“ на руската војска, како и негирањето на руските воени злосторства. ВИ може да користи демократски алатки, како и начини за ширење на дезинформациите, како и со годинешниов „мировен план“. Никој не верува во тој „мировен план“ или мировен договор, се додека во Украина има окупирани територии, но дискусијата се префрли на социјалните медиуми, токму со помош на руските напори во ширење дезинформации, вели Лина Куш, прва секретарка на Националниот сојуз на новинари на Украина.
Лина Куш е водечки украински медиумски експерт и виш претставник на Националниот сојуз на новинари на Украина (NUJU). Во текот на целата војна во Русија, таа интензивно работи на прашања поврзани со безбедноста на медиумите, известувањето за време на војна и борбата против дезинформациите насочени кон украинското општество и глобалната публика. Таа е активно вклучена во напорите за меѓународна соработка насочени кон зајакнување на слободата на печатот, поддршка на новинарите под закана и одбрана на вистината во информативни средини во време на војна.
Забрчанец: Денес со вештачката интелигенција, оваа хибридна лабораторија оди глобално, уште помоќна и поопасна
– Знаеме како изгледа пропагандата, знаеме што се притисоци, закани и валкана кампања, и како изгледаат. Но денес, со вештачката интелигенција, оваа хибридна лабораторија оди глобално, уште помоќна и поопасна. Денес, дезинформацијата е оружје, повеќе не е само врева. Многу години луѓето ги сфаќаа дезинформациите само како врева во јавната сфера, нешто вознемирувачки, но не толку егзистенцијално. Мислам дека сите правиме грешка додека ги сфаќаме дезинформациите на тој начин, истакна Марјан Забрчанец, специјалист за комуникации.
Марјан Забрчанец е експерт за стратешки комуникации со долгогодишно искуство во јавна комуникација, управување со кризи и иницијативи за борба против дезинформации. Претходно работел како директор за владини комуникации, каде што координирал национални кампањи, дигитален досег и системи за јавно информирање. Активен е во медиумските иницијативи и демократијата низ целиот Западен Балкан, фокусирајќи се на борба против дезинформациите, зајакнување на граѓанскиот ангажман и промовирање транспарентна јавна комуникација.
Горан Василевски: Русија не може да изврши инвазија на Украина само со ВИ, мора да испрати војска
– Русија не може да изврши инвазија на Украина само со вештачка интелигенција. Мора да испрати војска таму. Во претходниве повеќе од три години, тие учеа како да ја користат ВИ преку борба. Истото го правеа и Украинците, со поддршка на меѓународната заедница. Моето лично мислење, како војник, е дека оваа алатка е навистина широко и досега неискористено подрачје, истакна Горан Василевски, aрмиски полковник (во пензија); поранешен началник на Воената служба за безбедност и разузнавање, Министерство за одбрана (Северна Македонија).
Полковник (во пензија) Василевски е експерт за безбедност и разузнавање со децениско искуство во националната одбрана, стратешкото разузнавање и контраразузнавачките операции. Како поранешен началник на Воената служба за безбедност и разузнавање во Министерството за одбрана, тој ги надгледуваше клучните процеси поврзани со проценка на заканите, координација на разузнавањето и подготвеност на одбраната. Неговата експертиза опфаќа хибридно војување, воена безбедност и пресекот на технологијата и одбраната.
