Врховниот суд на Обединетите нации издаде правно мислење во кое се наведува дека Израел, како окупаторска сила, е должен да соработува со агенциите на ОН за да се олесни хуманитарната помош во Газа, што е прекор за блокадата што ја наметна на палестинската енклава претходно оваа година, објави Си-Ен-Ен.
Меѓународниот суд на правдата, исто така, во своето советодавно мислење наведе дека Агенцијата на ОН за помош и работа за палестинските бегалци (UNRWA), главното тело на ОН кое им служи на палестинските бегалци, не ги прекршила правилата за непристрасност и дека Израел мора да ја поддржи хуманитарната работа на агенцијата.
Мислењето беше побарано од Генералното собрание на ОН во декември, откако Израел донесе закони со кои се забранува работењето на UNRWA во земјата, значително ограничувајќи ја нејзината способност да доставува помош во Газа.
„Окупаторската сила никогаш не смее да се повика на безбедносни причини за да го оправда општото суспендирање на сите хуманитарни активности на окупираната територија“, рече судијата Ивасава Јуџи додека го изнесуваше мислењето, во кое исто така се вели дека Израел е должен да обезбеди задоволување на основните потреби на цивилите во Газа. „По испитувањето на доказите, судот утврди дека локалното население во Појасот Газа е несоодветно снабдено.“
Советодавното мислење – насочено кон решавање на обврските на Израел кон ОН, организациите за помош и државите од трети страни во окупираниот Западен Брег и Газа – не е обврзувачко, но носи политичка тежина и се очекува да го зголеми притисокот врз Израел да соработува со ОН и другите агенции за помош.
Амбасадорот на Израел во ОН го критикуваше мислењето на судот како „срамно“.
Државниот департмент на САД го нарече мислењето „корумпирано“ и тврдеше дека „неправедно го напаѓа Израел и ѝ дава на UNRWA слободен премин за неговата длабока вмешаност и материјална поддршка за тероризмот на Хамас“.
Израел ја обвини UNRWA дека има повеќе од илјада вработени поврзани со Хамас и дека предава омраза против Израел во своите училишта. UNRWA постојано ги негираше обвинувањата, велејќи дека нема основа за „општ опис“ на целата институција како инфилтрирана од Хамас. Истрагата на ОН откри дека девет вработени од 13.000 вработени на UNWRA во Газа „можеби“ биле вклучени во нападите предводени од Хамас на 7 октомври, пишува Си-Ен-Ен.
Но, судот во средата изјави дека Израел не ги потврдил тврдењата „дека значаен дел од вработените во UNRWA се членови на Хамас или други терористички фракции“.
„Судот заклучува дека во сегашните околности, Обединетите нации, дејствувајќи преку UNRWA, беа неопходен давател на хуманитарна помош во Појасот Газа“, рече судијата, критикувајќи ја и Хуманитарната фондација за Газа, поддржана од САД, за која Израел тврди дека е замена за дел од работата на UNRWA.
„Судот потсетува на обврската на Израел да не го користи гладувањето на цивилното население како метод на војување како окупаторска сила“, додаде тој.
Израелските претставници го обвинија судот на ОН дека е политизиран и вооружен против Израел.
Мислењето на судот од средата е еден од неколкуте случаи поврзани со Израел за кои судот на ОН размислуваше уште од почетокот на војната во 2023 година.
Во јули 2024 година, МСП изјави дека присуството на Израел на Западниот Брег и Источен Ерусалим е нелегално, во невиден потег со кој се повика Израел да ја прекине својата децениска окупација на териториите што Палестинците ги сакаат за идна држава.
Општото мислење опфаќаше список на израелски практики за кои МСП рече дека го кршат меѓународното право, вклучително и конфискација на земјиште, изградба на израелски населби на териториите и лишување на Палестинците од природни ресурси и правото на самоопределување. Во случај што претходеше на војната меѓу Израел и Хамас, судот рече дека Израел ја злоупотребил својата позиција како окупаторска сила и го повика да престане со активностите за нови населби, да ги евакуира доселениците и да изврши репарации за предизвиканата штета.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и други политичари цврсто го отфрлија тоа мислење на МСП во тоа време.
МСП, исто така, издаде низа итни мерки поврзани со Газа во 2024 година, вклучително и наредба до Израел веднаш да ја запре својата контроверзна воена операција во јужниот град Газа, Рафа, класифицирајќи ја хуманитарната ситуација таму како „катастрофална“.
Случајот пред МСП за геноцид е во тек и се очекува да трае неколку години. Доаѓа во контекст на заклучокот на независната истрага на ОН во септември, во кој се утврди дека Израел извршил геноцид врз Палестинците во Газа, што ги повтори наодите на други експерти за геноцид и групи за човекови права, а кое Израел го отфрли.
Израелската влада тврди дека ја водела војната во Газа во согласност со меѓународното право. Владата, исто така, постојано ги обвинува ОН за антиизраелска пристрасност.
Постапката на судот на ОН е одвоена од истрагата за наводни воени злосторства во Газа што ја спроведува Меѓународниот кривичен суд – друго меѓународно правно тело со седиште во Хаг, Холандија.
Израел не го признава МКС, но е обврзан од статутот на МСХ како земја-членка на ОН.
Д. Т.
