Утрото на 9 мај, бев дел од екипа на Би-Би-Си на арапски јазик која го напушти сирискиот главен град, Дамаск, кон јужната покраина Дера. Оттаму планиравме да одиме до границата со Голанската Висорамнина окупирана од Израел, почнува да го раскажува своето неизвесно патешествие Ферас Килани, специјален дописник на BBC за арапски јазик, кое во продочжение го пренесуваме во целост.
Сакавме да се приближиме до сириската територија што е заземена од израелската војска од декември, кога премиерот на Израел изјави дека презема контрола на неодредено време врз демилитаризираната тампон-зона и соседните области по падот на режимот на Башар ал-Асад.
Бевме тим од седуммина – јас (британски државјанин), двајца ирачки вработени во Би-Би-Си и четворица Сиријци – тројца хонорарци и еден снимател на Би-Би-Си.
Снимавме во близина на еден од набљудувачките пунктови на Силите за набљудување на распуштањето на ОН (UNDOF), во близина на градот ал-Рафид, кога еден официјален претставник на ОН ни кажа дека израелската страна се распрашала за нашиот идентитет и дека бил информиран дека сме екипа на Би-Би-Си.
Потоа се возевме на север кон градот Кунеитра, кој се наоѓа во тампон-зоната од договорот за раздвојување од 1974 година меѓу Сирија и Израел, кои ја освоија Голанската Висорамнина за време на војната на Блискиот Исток во 1967 година.
На околу 200 метри од градот, необезбеден контролен пункт го блокираше патот. Од страната на контролниот пункт забележавме тенкови Меркава, од кои едниот вееше израелско знаме.
Од блиската кула, двајца израелски војници нè набљудуваа – едниот од нив низ двоглед – а мојот колега ја крена својата лична карта на Би-Би-Си за да ја видат.
Би-Би-Си се пожали на израелската војска за тоа што се случи потоа со мојот тим, но сè уште не доби одговор, вели Ферас.
Една минута откако почнавме да снимаме во областа, бел автомобил се приближи од другата страна на контролниот пункт.
Четири израелски војници излегоа од автомобилот и нè опколија. Ги насочија пушките кон нашите глави и ни наредија да ја поставиме камерата покрај патот. Се обидов да објаснам дека сме екипа на Би-Би-Си, но работите ескалираа неочекувано брзо.
Успеав да им испратам порака на моите колеги од Би-Би-Си во Лондон, велејќи дека сме биле запрени од израелската војска пред да ни бидат конфискувани телефоните и целата опрема, да пристигнат повеќе израелски војници со воено возило „Хамви“, а нашиот автомобил беше темелно претресен.
Војниците нè испратија низ бариера во градот Кунеитра и застанаа на преминот што ја одделува Кунеитра од окупираната Голанска Висорамнина. Таму, војниците почнаа да го прегледуваат видеото додека седевме во нашиот автомобил, додека еден ја насочи пушката кон мојата глава од неколку метри оддалеченост. По повеќе од два часа, еден од војниците ме замоли да излезам од автомобилот и да разговарам на мобилен телефон.
Не знаев кој е лицето на линијата. Зборуваше лош арапски. Ме праша зошто снимаме израелски воени позиции. Му реков дека сум британски новинар на Би-Би-Си и му ја објаснив природата на нашата работа. Се вратив во мојот автомобил, а пушката повторно беше насочена кон мојата глава.
По уште еден час чекање, пристигна уште едно возило. Група припадници на обезбедувањето излегоа од автомобилот носејќи превези за очи и пластични врвки и ме замолија прв да излезам.
Водечкиот офицер, кој зборуваше течно палестински арапски дијалект, ме зеде за рака кон една од собите на преминот кои претходно ги користеше сириската армија. Подот беше расфрлан со скршено стакло и ѓубре. Ми рече дека ќе се однесуваат кон мене поинаку – без лисици, ниту со превез за очи – за разлика од остатокот од мојот тим.
Бев во шок. Прашав зошто го прават ова кога знаеја дека сме екипа на Би-Би-Си. Рече дека сака да ни помогне брзо да излеземе и дека мора да ги почитуваме нивните упатства.
По неколку моменти, друг офицер влезе и ми рече да ја соблечам целата облека освен долната облека. Првично одбив, но тие инсистираа и ми се заканија, па се согласив. Тој ја прегледа дури и внатрешноста на долната облека, и напред и назад, ја пребара мојата облека, потоа ми рече да ја облечам назад и почна да ме испрашува – вклучувајќи лични прашања за моите деца и нивните возрасти.
Кога конечно ме пуштија од собата, бев сведок на ужасната сцена на членовите на мојот тим, врзани и со заврзани очи. Го молев полицаецот да ги ослободи, а тој вети дека ќе го стори тоа по испрашувањата. Тие беа однесени еден по еден во истата просторија за претрес и испрашувани до гола кожа.
Се вратија со врзани раце, но не и со заврзани очи. Испрашувањето на тимот траеше повеќе од два часа, за време на кои беа прегледани сите наши телефони и лаптопи, а многу фотографии – вклучувајќи ги и личните – беа избришани.
Полицаецот ни се закани со полоши последици ако повторно се приближиме до границата од сириската страна и рече дека знаат сè за нас и дека ќе нè пронајдат доколку некогаш се објави некоја скриена или неизбришана фотографија.
Околу седум часа по нашето притворање – беше поминато 21:00 часот – нè однесоа две возила, едното пред нашиот автомобил, а другото зад нас, во рурална област околу 2 км (1,2 милји) надвор од Кунеитра. Таму, возилата застанаа и една торба во која беа телефоните беше фрлена кон нас пред возилата да заминат.
Изгубени во темница без сигнал, без интернет и без поим каде сме, продолживме да возиме сè додека не стигнавме до едно мало село.
Група деца нè упати кон автопатот, предупредувајќи нè дека погрешно свртување може да предизвика израелски оган. Десет напнати минути подоцна, го најдовме патот. Четириесет и пет минути потоа, бевме во Дамаск.
Подготви: Д. Мишев
