На 9 октомври 2025 година, во Скопје се одржа панел-дискусијата “Интегритетот на изборните процеси и демократската отпорност – Предизвици и решенија“ во организација на ЦИВИЛ – Центар за слобода, во рамките на меѓународната конференција „Одбрана на демократијата: Боиште на вистината“.
На панелот се зборуваше за што подразбира и како се штити интегритетот на изборните процеси, кои се најголемите предизвици, а кои се можните решенија, колкава е довербата на граѓаните во изборите, демократската отпорност наспроти дезинформациите, пропагандата и хибридните закани. Панелисти беа Александар Спасов – редовен професор по правна теорија и филозофија на правото, Бесим Небиу – политички аналитичар и Џабир Дерала – претседател на ЦИВИЛ – Центар за слобода. Панел дискусијата ја модерираше Биљана Јордановска од ЦИВИЛ.
Небиу: Изборите не се фер, пристапот кон парите, ресурсите, гласачите не е ист за сите
Изборите не се фер, пристапот кон парите, ресурсите, гласачите не е ист за сите. Има две прашања кога политичарите секогаш се согласуваат, кога се работи за нивниот статус и кога се работи за изборната легислатива.
Препорака: Треба да дојдеме во ситуација каде општеството ја произведува политиката, затоа што сега имаме ситуација каде политичките партии му прават инжинеринг на општеството. Идејата е тие да го преставуваат општеството, а не да го произведуваат.
Спасов: Измените на Изборниот законик се направени со Пржинскиот договор – тие норми се направени за тогаш, а не да траат до денес
Кампањата за локални избори на сè личи освен на кампања за локални теми. Сега кампањата се сведе кој е патриот, кој е предавник. Во албанските партии кампањата се сведе на тоа кој ќе победи политички ќе преживее, а кој ќе изгуби ќе замине во историја. Таквата реторика е играње со оган и може да донесе сериозни инциденти.
Препорака: Ако сакаме да го задржиме интегритетот на изборниот процес, време е барем малку да се надминат тесно партиските интереси и да создадат една законодавна рамка која формално – правно ќе гарантира фер, демократски и слободни избори.
Дерала: Медиумите се слуги на партиските и олигархиските центри на моќ
Најевтино се инвестира во национализмот, а се добива голем профит. Имаме политичка култура оној што ја добива власта добива сè, а оној што губи ќе изгуби сè. Медиумите се слуги на партиските и олигархиските центри на моќ. На авторитарните режими не им е битно да убедат некој дали е факт или вистина, ним им е битно да предизвикаат недоверба, страв и несигурност. Водат хибридна војна за придобивање на срцата и умовите на луѓето за остварување на нивните цели. Исто така водат кампања да ги одвратат граѓаните од гласање со тоа дека „сите се исти“.
Препорака: Треба постојано да се бара транспарентност од институциите. Треба да се направи дигитална и медиумска писменост на граѓаните. Донаторите треба да му помогнат на истражувачкото новинарство, не на рекетарското новинарство.
За конференцијата
Меѓународната конференција „Одбрана на демократијата: Боиште на вистината“ се одржа од 8 до 10 октомври 2025 година во Скопје, во организација на ЦИВИЛ – Центар за слобода, во партнерство со Новиот европски граѓански форум, Медија дијалог (Германија) и Вестминстерската алијанса за Украина.
Настанот беше реализиран во рамките на проектот „Демократски навигатор“, поддржан од Сојузното министерство за надворешни работи на Сојузна Република Германија.
Камера: Атанас Петровски
Монтажа: Ариан Мехмети
