Започна со слика од Трамп како крал насмеан на лажна насловна страница на списанието „Тајм“. Оттогаш, ова се разви во целосен феномен, што еден академик го нарекува „слопаганда“ – несвет сојуз на лесно достапни алатки за вештачка интелигенција и политички пораки.
Слопаганда e нов збор за спин сo вештачка интелигенција, се однесува на несакана содржина генерирана од вештачка интелигенција насочена кон манипулирање со верувањата за политички цели.
“Shitposting” (Објавувањето г**мненици)“, објавувањето на намерно груба, навредлива содржина на интернет за да се предизвика реакција, достигна ниво на „институционално објавување глупости“, според уредникот на „Know Your Meme“, Дон Калдвел.
Ова е тролање како официјална владина комуникација. И никој не е повешт во тоа од администрацијата на Трамп – влада која не само што ѝ дозволи на индустријата за вештачка интелигенција целата регулаторна слобода што ја посакува, туку ја прифати и технологијата за свои внатрешни цели. Еве 10 од најзначајните лажни слики што Белата куќа ги објави досега, базирано на примерите од The Guardian.
Трамп како крал
Првата слика од вештачка интелигенција објавена од сметката на White House X го поставува тонот за второто претседателствување на Трамп – означувајќи пресвртница во која глупостите што се поврзуваа со крајно десничарската онлајн култура што го донесе Трамп на власт се преселија од маргиналните форуми, како што се 4chan и Reddit, на мејнстрим платформите.
Сликата беше објавена заедно со најава за укинување на цените за метеж во Њујорк и се потпираше на стравувањата дека Трамп ќе владее како крал. Гувернерката на Њујорк, Кети Хочул, ја држеше сликата на прес-конференција кога објави дека ќе се спротивстави на обидите за блокирање на надоместокот за метеж: „Њујорк не работел под крал повеќе од 250 години. Ние сигурно нема да започнеме сега.“ Надоместокот за метеж останува на сила.
Во друга објава на Truth Social во октомври, претседателот објави видео од вештачка интелигенција на кое се прикажува себеси како претседател-крал, со круна на главата, како лета над демонстрантите „Без кралеви“ во млазен авион и фрла фекалии врз нив. Спикерот на Претставничкиот дом, Мајк Џонсон, ја бранеше објавата, велејќи:
„Претседателот ги користи социјалните медиуми за да изнесе поента. Може да се тврди дека тој е веројатно најефикасната личност што некогаш ги користела социјалните медиуми за тоа. Тој користи сатира за да изнесе поента.“
Студио Гибли меме за жена што е депортирана
Генераторот на мемиња инспириран од Studio Ghibli на OpenAI стана сензација во март 2025 година, со својата неверојатна способност да ја преведе која било слика во стилот на куќата на саканото аниме студио (без дозвола или одобрение од Studio Ghibli).
Белата куќа го примени на жена во солзи додека беше уапсена од агенти на Имиграцијата, Царината и Службата за спроведување (ICE) пред да биде депортирана. Оригиналната фотографија, името на жената и наводните злосторства, исто така се вклучени во објавата.
За Калдвел, ова покажа колку Белата куќа е во тек со онлајн трендовите. „Тие се потпираат на сосема нови, свежи мемиња“, вели тој. Тој се сомнева дека вработените во Белата куќа можеби се редовни посетители на Know Your Meme. „Трендот на мемиња со Студио Гибли започна на 25 март на X; ние го објавивме следниот ден; а потоа Белата куќа го објави денот потоа.“
Папа Трамп
Оваа слика е доказ за подготвеноста и способноста на Трамп да се вклучи во секој разговор, дури и во оние што немаат никаква врска со него, и покажува колку тоа може да биде ефикасно.
Очекувано, сликата стана вирална, се појави во глобални наслови и беше пречекана со негодување од католичките групи и политичари. „Нема ништо паметно или смешно во врска со оваа слика, господине претседателе“, напиша Католичката конференција на државата Њујорк. „Тукушто го погребавме нашиот сакан папа Франциск, а кардиналите се спремаат да влезат на свечен конклав за да изберат нов наследник на Свети Петар. Не ни се потсмевајте.“
Како што често се случува со вакви глупости, оние што се навредија беа обвинети дека немаат чувство за хумор. „Тие не можат да поднесат шега?“, рече Трамп набргу потоа на прес-конференција. „Не мислите на католиците, мислите на медиумите за лажни вести… католиците го обожаваа тоа.“
Трамп како Џедај
Трамп беше предмет на ласкави фан-артови во текот на неговата политичка кариера (се сеќавате на дигиталните картички за размена на Трамп?), но вештачката интелигенција ја направи работата многу полесна. На 4 мај, Белата куќа го расипа посебниот ден на фановите на „Војна на ѕвездите“ со оваа слика на претседателот како Џедај во џекпот, со светлосен меч во рака, украсен со знамиња и орли. Кого го интересира дали неговиот светлосен меч е во погрешна боја (добрите момци се сини), или дека тврдењето на Белата куќа дека е Бунтот, а не Империјата, звучи смешно празно? Ова беше чиста фантастична уметност.
Во 2022 година, една од картичките за размена на Трамп несмасно ја накалеми неговата слика од главата на тело на суперхерој; минатиот јули тој беше малку помалку несмасно накалемен на телото на Супермен, за да го прослави лансирањето на новиот филм.
Истиот месец, Белата куќа го прикажа Трамп во костум како херојски чекори во Колосеумот. Обожавателите и сојузниците самите генерираа купишта слична содржина.
Хаким Џефрис како Мексиканец
Зошто Белата куќа одлучи да ги стави лидерот на демократскиот дом Хаким Џефрис и лидерот на сенатот Чак Шумер во сомбрера и да ги натера да држат чинии со такос? Не е важно. Изгледаат малку глупаво, а тоа е провокативно навредливо, и уште еднаш, вниманието на светот е колонизирано.
Сликата илустрира колку е тешко да се одговори на ваков тип содржина. Тоа е дел од постојана шега, која се протега на длабоко лажно видео што Трамп го објави еден месец претходно, во кое стави грубо сомбреро и филтер со мустаќи врз Џефрис. Тоа видео беше остро осудено како навредливо и расистичко, не само од самиот Џефрис (кој одговори со објавување вистинска слика од Трамп со сексуалниот престапник Џефри Епштајн). Потоа администрацијата на Трамп го дуплираше интензитетот, пуштајќи го видеото на јамка на екраните во салата за брифинзи во Белата куќа неколку часа и создавајќи повеќе слики во слична насока, што го продолжи тролањето.
Добредојдовте во Златното доба
Малкумина надвор од администрацијата на Трамп веруваат дека САД се во „златно доба“, но тоа не го спречи Трамп да го повторува тврдењето. Во јануари, Белата куќа објави видео со вештачка интелигенција од златна фасада на Белата куќа зад туш од златни монети со текст „Белата куќа? Таа е во нејзиното златно доба“, поткрепен со песната „24K Magic“ од Бруно Марс.
Дури и ако допирот на Мида на Трамп е повеќе плод на неговата имагинација, овој вид на прераскажување желби е поефикасен отколку што изгледа. Според еден труд од академиците Михал Клинчевиќ, Марк Алфано и Амир Ебрахими Фард – кои го измислија терминот „слопаганда“ – „невронските претстави на информации за кои се покажа дека се лажни продолжуваат да влијаат врз верувањата и расудувањето на луѓето откако ќе бидат корегирани“. Со други зборови, дури и кога знаете дека е лажно, вашиот мозок сепак некако верува во тоа.
По кој пат, човеку од Гренланд?
На прв поглед, ова изгледа како директна објава „Трамп го сака Гренланд“. Сепак, има многу потемна порака.
Повторно, објавата се потпира на популарен мем, објаснува Калдвел: сликата „драматична раскрсница“ потекнува од манга серијата Yu-Gi-Oh! и почна да добива на популарност онлајн околу 2021 година.
Слоганот „На кој начин, човеку од Гренланд?“ се чини дека се однесува на неонацистички текст од 1978 година насловен како „На кој начин, човеку од Запад?“, во кој белиот супремацист автор Вилијам Гејли Симпсон повика на насилство и депортација на Евреите и црнците и тврдеше дека Хитлер бил во право.
„Апсолутно е шокантно да се видат вакви слики што ги користи оваа администрација“, рече Хајди Бејрих, коосновач на Глобалниот проект против омраза и екстремизам, кој ги следи американските неонацистички групи. „Идејата им се допаѓа на расистите и белите супремацисти кои мислат дека само белците треба да бидат на позиции на моќ.“
Во август, Министерството за внатрешна безбедност објави лажен оглас за регрутирање за ICE со слика од Чичко Сем на раскрсница и слоганот: „Кој пат, Американец?“ Порано овој месец, Министерството за труд на САД објави слика со слоганот: „Една татковина. Еден народ. Едно наследство“. Критичарите истакнаа дека има призвук на Хитлеровата „Ein Volk, ein Reich, ein Führer“ („Еден народ, едно царство, еден водач“).
Застанете со ICE
„Вештачката интелигенција е многу добра во постојаното повторување на слики од минатото, па затоа може да создаде оваа носталгична слика на традиционализмот“, вели Даниел де Зеув, доцент по дигитална медиумска култура на Универзитетот во Амстердам.
Така, екстремистичките пораки на сегашноста – како што е милитаризираното полициско работење на ICE – можат да се вметнат во поутешни и попознати графички стилови, како што се патриотски постери за регрутирање, постери за акциони филмови од 80-тите или кампањи за јавно информирање од 1950-тите (како што е неодамнешната слика на Трамп како пријателски млекар).
Вештачката интелигенција е по природа насочена кон минатото, вели де Зеув, бидејќи се храни со историски слики. Оваа естетика е во согласност со движењето „Направете ја Америка повторно голема“, кое постојано евоцира „подобро“ минато.
Друг очигледен пример беше застрашувачката објава на Министерството за внатрешна безбедност од минатиот декември: слика од стар автомобил на напуштена плажа со палми, со слоганот „Америка по 100 милиони депортации“. Иронично, оригиналот е насликан од јапонскиот уметник Хироши Нагаи, кој се пожали дека бил користен без негова дозвола.
Апсењето на Некима Леви Армстронг
„Нема да биде на Твитер“, рече агентот кој ја снимаше адвокатката за граѓански права од Минеаполис, Некима Леви Армстронг, една од најистакнатите активистки во градот, додека беше уапсена минатиот четврток. Сепак, за неколку часа, се случи токму тоа: секретарката за внатрешна безбедност Кристи Ноем објави кадар од видеото, на кој Армстронг изгледа смирено и покажува малку емоции.
Половина час подоцна, профилот на Белата куќа X објави значително изменета верзија на истата слика: овој пат, Армстронг е претерано вознемирена, солзи ѝ течат по лицето. Се чини дека нејзиниот тен е затемнет. На сликата пишуваше: „Уапсена: крајно левичарската агитаторка Некима Леви Армстронг за оркестрирање на црковни немири во Минесота“. Всушност, Армстронг демонстрираше на црковна служба предводена од свештеник наводно поврзан со ICE, а подоцна беше ослободена без обвинение.
До овој момент, резултатите генерирани од вештачка интелигенција на Белата куќа беа очигледно чудни: имаше мала опасност да се помешаат со реалноста. Оваа слика се претставува како автентична фотографија – или барем пропушта да спомене дека не е. Не е толку тролање генерирано од вештачка интелигенција, колку што е длабока измама потпомогната од вештачка интелигенција.
Како и со неодамна споделената алатка Grok на Маск, која ја отстрани облеката на жените и децата без нивна согласност, има и нешто навредливо во тоа: вештачката интелигенција се користела за обид да се понижи жена со манипулирање со нејзиниот имиџ, за да изгледа поранлива и повознемирена отколку што всушност била.
Фактот дека длабоката измама не е толку убедлива е дел од поентата, смета де Зеув.
„Она што се комуницира овде е самото фалсификување: ја покажувате вашата способност да фалсификувате слики, да фалсификувате докази.“
Откако беше разоткриена лагата, заменик-директорот за комуникации на Белата куќа, Каелан Дор, објави одговор: „Спроведувањето на законот ќе продолжи. Мемињата ќе продолжат.“
Нихилистичкиот пингвин
Како одговор на оваа слика од Трамп и пингвин како одат кон знамето на Гренланд, некои набљудувачи истакнаа дека пингвините всушност живеат на јужниот пол. Но, тоа ја промашува поентата на ваквите објави, вели Роберт Топинка, читател по дигитални медиуми и реторика на Биркбек, Универзитет во Лондон. „Луѓето продолжуваат да ги толкуваат како да се наменети да бидат легитимно тврдење, аргумент или доказ, но тие се емоционални куки.“ Нивната цел е да ја разбрануваат базата. „Вработените во Белата куќа рекоа дека користат вештачка интелигенција затоа што тоа е најбрзиот начин да се изнесе содржина. Тоа не е најбрзиот начин да се каже нешто што е вистина; тоа е најбрзиот начин да се промовира нивната пропаганда.“
За оние кои се запознаени, ова е варијација на мемот „нихилистички пингвин“, кој стана вирален на TikTok во последните неколку недели. Се базира на сцена од документарецот на Вернер Херцог од 2007 година „Средби на крајот на светот“, во кој еден пингвин необјасниво се одвојува од колонијата и талка кон внатрешноста на Антарктикот, и кон сигурна смрт. „Но, зошто?“ се прашува Херцог. Многумина го поставија истото прашање и за донкихотските обиди на Трамп да го добие Гренланд.
Сликата резонира со она што Наоми Клајн и Астра Тејлор го крстија „фашизам на крајот на времето“, вели Де Зеув, каде што лидерите на технолошката индустрија и нивните овозможувачи речиси се подготвени за крајот на светот каков што го знаеме, чекорејќи кон заборав како Трамп и неговиот придружник пингвин. „Како да знаат дека се движат кон крајот, но го прават тоа радосно“.
Слопагандата во Северна Македонија
Во Северна Македонија, ефектите од слопагандата се гледаат преку тоа како дел од локалните (трампистички) медиуми, инфлуенсери и профили на социјални мрежи пренесуваат и ре-споделуваат вакви слики и мемиња. На пример, контроверзната ВИ-слика од т.н. „Трамп како папа“, која првично кружеше на американски канали, беше преземена од одредени македонски сајтови со сензационалистички насловиvo во кои не е јасно означено дека е генерирана содржина, што ја отвори вратата за широка дистрибуција без критичка проверка.
Таквите практики имаат пошироко влијание врз јавниот дискурс во Северна Македонија, токму затоа што доведуваат до:
Ерозија на довербата во медиуми: Кога официјални институции користат неверодостојни визуелни пораки како „меме“ без јасно информирање за нивната фиктивна природа, тоа ја разредува општата доверба во медиумскиот екосистем и поттикнува скепса дури и кон веродостојни информации. Оваа динамика ја пренесуваат и локалните профили што ре-постираат такви слики, јајчувајќи дезинформациската култура.
Поларизација на јавноста: Мемињата што „слопагандата“ ги произведува се дизајнирани да ја зацврстат групната идентификација и да ги мобилизираат поддржувачите, наместо да ја поттикнуваат критичката дебата. Кога тие исти објави се шири преку македонски профили, тие не само што го реплицираат ефектот туку и го оправдуваат некритичкиот или поларизиран дискурс кај делови од публиката што сакаат да ги поддржат пораките од „МАГА“ или слични идеолошки движења.
Намалување на медиумската писменост: Кога јавноста во Северна Македонија гледа или споделува вакви AI-генерирани мемиња како „доказ“ или „импактна порака“, без да бидат означени како измислени или дезинформации, тоа го поткопува критичкото мислење и ја олеснува распространетата појава на непроверени наративи. Истражувањата за AI-мемети покажуваат дека нивниот ефект не зависи од нивната реалност, туку од тоа колку брзо и широко се споделуваат — феномен што се реплицира и во македонскиот медиумски простор.
Конечно, појавата на слопагандата од официјалните комуникациски канали на САД не е само американски феномен — таа брзо преминува граници преку дигиталните мрежи, придонесувајќи за ширење дезинформации, поларизација и намалена доверба во фактичкиот наратив, вклучително и во Северна Македонија. Ова упатува на потребата од поголема медиумска писменост, критичка процена на содржината што се споделува и јасни ознаки за AI-генерирана содржина како дел од глобалниот напор да се сопре инфо-хаосот.
И можеби токму влијанието на слопагандата придонесес Северна Македонија да се најде меѓу ретките земји во кои американскиот претседател Доналд Трамп има позитивен рејтинг. Иако, нето резултатот е скромни +2%, податоците на меѓународна анкета на Галуп Интернационал, спроведена меѓу 64.000 испитаници во 61 земја, во периодот октомври–декември 2025 година, откриваат силна поларизација: 48% позитивно, 46% негативно мислење. Ова е првпат Трамп да има позитивен нето рејтинг во Македонија. Според ДВ, претходните години неговиот рејтинг бил –4% во 2017 година, рекордно низок –25% во 2018 и повторно –4% во 2019.
Д. Мишев со помош на ВИ
