Нацрт‑заклучоците на Советот на Европската Унија предвидуваат дека Северна Македонија ќе може да започне нова преговарачка фаза веднаш штом ќе ги спроведе потребните уставни измени. Тоа се однесува на ветото што Бугарија го постави заради прашањето со признавањето на бугарската заедница во уставот.
ЕУ во нацрт‑документот во кој Радио Слободна Европа имаше увид. нагласува дека почетокот на преговорите не е автоматски — земјата истовремено мора да ги исполни и другите обврски кои ја засилуваат владеачката рамка и демократијата.
Покрај уставните измени, Советот очекува независно и ефикасно судство, реформи во правосудството, донесување на нов Кривичен законик и сериозна борба против корупција и организиран криминал. Овие реформи треба да бидат реални и видливи, а не само формални промени на хартија. ЕУ нагласува дека посветеноста на Северна Македонија кон евроинтеграциите е позитивна, но дека кредибилитетот зависи од конкретни резултати.
Заклучоците важат и за другите земји од Западен Балкан, а на дневен ред е и пошироката геостратешка цел на ЕУ: да го врати процесот на проширување како приоритет, но условено со реформи и стабилни институции кај кандидатите. Планирано е и постепено укинување на роаминг‑тарифите за земјите-членки и кандидатите, што е знак за конкретна практична соработка.
Шанса и предизвици за Северна Македонија
Шанса: Ако уставните измени се спроведат, Северна Македонија може да ја започне првата нова фаза на преговори што се чека со години. Ова е директен сигнал дека ЕУ го отвора патот кон интеграција, со условување на квалитетни реформи.
Предизвик: ЕУ не гледа само формални промени. Сè додека судството, законодавството и борбата против корупција остануваат недоволно развиени, преговорите ќе се движат бавно. Виден напредок е клучен за кредибилитетот на целокупниот процес.
Геостратешки контекст: ЕУ со оваа политика јасно испраќа сигнал дека проширувањето е геостратешки приоритет, но дека не може да се прави набрзина. Стабилноста, владеењето на правото и добрососедските односи остануваат пресудни.
Северна Македонија има историска шанса да направи значителен исчекор кон ЕУ, но ова зависи од реално спроведени реформи и односот со соседите. Уставните измени се само почеток — кредибилитетот се гради со конкретни, видливи резултати во судството, законодавството и демократските институции.
Подготви: Д. Тахири
