Работната група за изборни реформи вчера ја одржа седмата седница на која беа разгледани предлозите, мислењата и забелешките доставени од институциите, политичките партии, граѓанските организации и другите засегнати страни во процесот на подготовка на измените на Изборниот законик.
Според Министерството за правда, продолжува усогласувањето на законските решенија со препораките на ОБСЕ/ОДИХР, а расправата била насочена кон прашања што се однесуваат на транспарентноста, интегритетот и кредибилитетот на изборниот процес. Следната седница е закажана за 12 јуни, по што се очекува законските измени да бидат финализирани и доставени во понатамошна процедура.
Сепак, работата на групата повторно беше засенета од политички несогласувања. Либерално-демократската партија (ЛДП) предупреди дека може да се повлече од процесот доколку, како што оценува, реформите продолжат да се кројат според интересите на најголемите партии.
Членот на Извршниот одбор на ЛДП, Дејанчо Цветановски, обвини дека наместо суштинска демократизација се прават обиди за зачувување на партискиот монопол и за ограничување на политичкиот плурализам. Според него, клучно прашање останува воведувањето една изборна единица со отворени листи, како и спротивставувањето на предлозите за висок изборен праг, кој би можел дополнително да ги маргинализира помалите партии.
По реакцијата на ЛДП, Министерството за правда соопшти дека тврдењата за нетранспарентност не соодветствуваат со фактите. Од Министерството посочуваат дека сите учесници, вклучително и претставникот на ЛДП, активно учествуваат во работата на групата и имаат еднаква можност да ги изнесат своите предлози и аргументи.
Ставовите на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ
ВМРО-ДПМНЕ во повеќе наврати соопшти дека начелно ја поддржува идејата за една изборна единица, но со обезбедено право на глас и застапеност на дијаспората. Христијан Мицкоски изјави дека ВМРО-ДПМНЕ „нема никаков проблем да поддржи една изборна единица“, доколку во моделот биде вклучено и гласањето на иселениците.
Од друга страна, СДСМ претходно го напушти учеството во работната група за Изборниот законик, оценувајќи дека процесот не обезбедува доволен политички консензус и дека одредени решенија се туркаат без поширока согласност. Нивното повлекување предизвика дополнителни обвинувања и реакции од другите политички субјекти, кои сметаат дека реформите не треба да бидат заложник на партиските несогласувања.
Што препорачува ЦИВИЛ?
ЦИВИЛ со години укажува дека изборните реформи не треба да се сведат само на техничко усогласување со препораките на ОБСЕ/ОДИХР, туку да обезбедат поширока демократизација на политичкиот систем.
ЦИВИл нагласуваа дека подготовката на новите законски решенија мора да биде целосно транспарентна и инклузивна, со активно учество на граѓанските организации, експертската јавност и помалите политички партии. Неопходно е сериозно да се разгледаат предлозите за една изборна единица и отворени листи, со цел да се обезбеди поголема еднаквост на гласот и поголема одговорност на избраните претставници кон граѓаните.
Воедно, реформите треба да предвидат поефикасни механизми за спречување на злоупотребата на јавните ресурси за партиски цели, построга контрола врз финансирањето на изборните кампањи и поодлучни мерки против дезинформациите, говорот на омраза и политичките притисоци. ЦИВИЛ оценува дека довербата во изборниот процес може да се зајакне само доколку реформите бидат донесени навремено, низ отворен дијалог и со што е можно поширок политички и општествен консензус.
ЦИВИЛ оценува дека кредибилни избори не можат да се обезбедат само со законски измени, туку и со политичка култура заснована на дијалог, отчетност и почитување на демократските стандарди.
Со приближувањето на рокот за финализирање на измените, останува неизвесно дали политичките партии ќе успеат да постигнат компромис околу најспорните прашања или изборните реформи ќе останат поле за партиски пресметки.
Б. Јордановска
