За време на неговата претседателска кампања, Володимир Зеленски истакна два клучни неуспеси на тогашниот претседател Петро Порошенко: корупцијата и непотизмот.
Шест години по неговото претседателствување, Зеленски се најде на удар на истите критики, давејќи се во корупциски скандал.
Како што пишува Кијив Индипендент, денес Украина ја потресува најголемиот корупциски скандал во мандатот на Зеленски. Во центарот е близок соработник на Зеленски – Тимур Миндич, неговиот поранешен деловен партнер, ко-сопственик на студиото „Квартал 95“. Тој беше водач на група која примаше мито и провизии од изведувачи на државна енергетска компанија во замена за задржување на нивниот статус на добавувачи и за тоа што не ги блокираше нивните производи и услуги, според Националното биро за борба против корупцијата (НАБУ).
Според бирото, околу 100 милиони долари биле испрани.
На почетокот, Кабинетот на претседателот се обиде да ја намали улогата на Миндич во случајот за корупција. Но, како што се појавија повеќе детали, Зеленски се сврте кон една од неговите вообичаени алатки, ветувајќи дека ќе воведе санкции врз својот поранешен деловен партнер.
Но, Миндич успеа да избега од земјата пред да може да биде обвинет.
„Внатрешниот круг е секогаш проблем за речиси секој украински претседател“, изјави политичкиот аналитичар Володимир Фесенко за Киев Индепендент.
„За Зеленски, ова се пријатели. Луѓе на кои ги познавал и им верувал. Но, животот го казнил неколку пати, особено сега со Миндич, покажувајќи дека прекумерната доверба во пријателите може да заврши лошо.“
Без искуство во политиката и со ветување да внесе „свежи лица“ во задушливата политичка средина, Зеленски го состави својот тим во 2019 година во движење. Без соодветен избор, пријателите и деловните партнери станаа негова основна група.
Политичкиот аналитичар Олех Сакијан верува дека начинот на кој беше формирана сегашната влада довел до проблематичен внатрешен круг.
„Општеството гласаше за Зеленски како идеја, а не за неговиот тим или идеологија“, изјави тој за Киев Индепендент.
„Завршуваме со ситуација каде што донесувањето одлуки е концентрирано во Кабинетот на претседателот“, рече Сакијан. „Апсолутната моќ апсолутно корумпира. Беше само прашање на време кога некој во внатрешниот круг ќе почне да се збогатува или ќе се обиде да ја игра својата игра.“
Целата претседателска кампања на Зеленски беше изградена врз ветувања за борба против корупцијата. Недостатоците на неговиот претходник му помогнаа.
Зеленски често ги цитираше зделките на тогашниот заменик-шеф на Советот за национална безбедност и одбрана, Олех Хладковски (Свинарчук), врвен сојузник и деловен партнер на Порошенко, чиј син беше вмешан во шема за проневера на средства од големи размери, поврзана со договори за одбрана неколку месеци пред изборите.
„Современите политичари се врзани за стари злоба, непотизам и деловни проекти и се неспособни да ја променат Украина“, рече Зеленски во 2019 година.
Во првите две години од претседателствувањето на Зеленски, околу 30 лица поврзани или со семејството на Зеленски или со неговата поранешна комедија група беа назначени на високи позиции, според истражувачки медиум, Бихус.Инфо.
Кога новинарите го прашуваа Зеленски за неговиот внатрешен круг, тој честопати одговараше со иритација, бранејќи ги дури и своите најконтроверзни соработници, како што е Олех Татаров, заменик-шефот на Кабинетот на претседателот, кој беше обвинет за поткуп во раните денови на Зеленски на функцијата.
„Ако го изгубам мојот тим, а тој е мал – 5-6 менаџери – ќе станеме послаби“, рече Зеленски во 2023 година.
Според Фесенко, Зеленски гледа на многу политички прашања низ призмата на обичните луѓе, поради што ги назначил оние на кои им верувал на клучни позиции, а не го гледал тоа како непотизам.
Околу 50% од Украинците верувале дека Зеленски исполнил малку или ниту едно од своите ветувања за претседателската кампања, според анкетата од 2024 година на Меѓународниот институт за социологија во Кијив. Меѓу оние кои сметале дека не успеал да ги исполни, 50% навеле „нечесни, корумпирани луѓе во неговиот тим“, додека 32% посочиле на недостаток на компетентен персонал.
Татаров и уште еден заменик-шеф на кабинетот на претседателот на Зеленски, Андриј Смирнов, се обвинети. Смирнов беше разрешен во 2024 година, додека Татаров ја задржа својата позиција.
Уште еден заменик-шеф, Ростислав Шурма, е во центарот на антикорупциска истрага. Неговиот стан во Минхен беше претресен од страна на органите за спроведување на законот ова лето. Сè уште не е обвинет.
Поранешниот вицепремиер Олексиј Чернишов, кој наводно е близок до Зеленски, е обвинет за нелегално богатење двапати.
Оние службеници кои се соочија со јавни реакции беа испратени во странство како амбасадори, потег што често се смета за начин за прикривање на скандали со висок профил. Поранешниот генерален обвинител Андриј Костин, кој поднесе оставка поради голем корупциски скандал, беше назначен за амбасадор на Украина во Холандија. Неговата претходничка, Ирина Венедиктова, беше назначена за амбасадор во Швајцарија и Лихтенштајн.
Скандалот со енергетската корупција сè уште се одвива, а тековните сослушувања за апсење откриваат нови детали секој ден. Каде и да води, Фесенко верува дека Зеленски ќе се соочи со „неизбежни“ загуби на репутацијата.
Скандалот е втор удар врз ставот на Зеленски на домашен терен во последните месеци. Тој следи по неуспешниот обид на неговата администрација, уште во јули, да ја уништи независноста на антикорупциските институции во земјата – истите оние што сега ја разоткриваат наводната корупција на соработниците на Зеленски.
М. Д.
