Низа американски декларации ја потресоа минатонеделната конференција за безбедност во Минхен и предизвикаа несогласувања меѓу присутните европски политичари.
Се очекуваа американските и руските претставници да се сретнат Саудиска Арабија оваа недела за да започнат преговори за ставање крај на војната во Украина, каде Украина и европските политичари не беа поканети да присуствуваат, и покрај инсистирањето дека мора да бидат вклучени за да биде веродостоен секој прекин на огнот.
Наместо тоа, тие ќе се сретнат во понеделник во Париз на итен самит за да разговараат за конфликтот и безбедноста на континентот.
Кои се петте клучни моменти од Минхен според Би-би-си?
1. Крај на една ера
НАТО, Организацијата на Северноатлантскиот договор, беше формирана во 1949 година со примарна цел да го блокира експанзијата во Европа од страна на поранешниот Советски Сојуз.
Сега, броејќи 32 члена, вклучително и неколку источноевропски земји, членовите се согласуваат дека ако еден од нив биде нападнат, другите треба да помогнат во одбраната.
Но, по оваа недела, безбедносната архитектура по Втората светска војна за Европа веќе ја нема. Америка сè уште е во НАТО, но Европа повеќе не може автоматски да се потпира на САД да ѝ помогнат.
Во Брисел, американскиот секретар за одбрана Пит Хегсет ги повика европските членки на НАТО да трошат многу повеќе за одбраната, велејќи дека ќе треба да обезбедат „големиот дел“ од военото финансирање за Украина.
2. Изменета политика за Украина
САД и Русија ќе склучат договор за ставање крај на војната во Украина, без разлика дали тоа им се допаѓа на Европа и Украина или не.
Разговорите во Саудиска Арабија ќе стават крај на тригодишното замрзнување на разговорите со Владимир Путин, и покрај итните предупредувања од Кијив дека на рускиот лидер не треба да му се верува, кои следат по телефонскиот разговор меѓу Доналд Трамп и Путин во средата.
На разговорите сио руските претставници во Саудиска Арабија, американскиот државен секретар Марко Рубио ќе биде придружуван од советникот за национална безбедност Мајк Волц и специјалниот претставник на САД за Блискиот Исток, Стив Виткоф, соопштија американските власти.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој постојано изјавува дека нема да прифати каков било договор без учество на неговата земја, рече дека Кијив не бил поканет на разговорите.
3. Потрошете повеќе сега
Европа, сите се согласуваат, треба брзо да ги зголеми трошоците за одбрана ако има некаква надеж да ја одврати новоохрабрената Русија.
Сегашниот минимум на НАТО од 2% од БДП најверојатно ќе се зголеми на 3%. Русија во моментов троши повеќе од двојно повеќе за одбрана во проценти.
Во јануари, Трамп ги повика европските членки на НАТО да потрошат 5 отсто од својот национален приход за одбрана. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, исто така, ги повика земјите-членки да ги зголемат трошоците за одбрана.
Но, Европа како целина веќе ги надмина САД во однос на помошта за Украина. Севкупно, одвои 70 милијарди евра за финансиска и хуманитарна помош, како и 62 милијарди евра воена помош. Ова се споредува со 64 милијарди евра воена помош од САД, како и 50 милијарди евра финансиски и хуманитарни распределби.
4. Говорот на Џеј-Ди Венс
Жестокиот напад на американскиот потпретседател Џеј-Ди Венс врз европските политики во петокот беше наречен „непроценет“ и „навредлив“ од многу од делегатите на Минхенската безбедносна конференција. Тие се надеваа дека тој ќе ги увери дека САД не ја напуштаат Украина.
Наместо тоа, тој го потроши поголемиот дел од времето обвинувајќи ги европските влади – вклучително и Обединетото Кралство – дека се повлекуваат од нивните вредности и ја игнорираат загриженоста на гласачите за миграцијата и слободата на говорот.
Обраќањето беше проследено со молк во салата, а подоцна беше осудувано од неколку политичари на конференцијата.
Но, говорот им се допадна на другите од двете страни на Атлантикот и Доналд Трамп го нарече „брилијантен“.
5. Неединство и раздор
Додека конференцијата во Минхен беше окупирана од геополитиката, Доналд Трамп ги објави плановите за воведување царини од 25 отсто за целиот увоз на челик и алуминиум од март.
Тоа беше доказ дека сега има многу очигледни несогласувања меѓу позициите на Вашингтон и на Европа за неколку прашања, од трговијата до справувањето со Русија.
Тоа е јазот што Обединетото Кралство сака да го премости, при што премиерот Кир Стармер им рече на новинарите дека и двата односи се важни и дека Британија „не бира меѓу САД и ЕУ“.
Подготви: Д. Мишев
