Повтореното гласање што ќе се одржи во недела во Гостивар, Врапчиште, Маврово и Ростуше и Центар Жупа не е само техничко продолжение на Локалните избори 2025. Тоа е јасен демократски сигнал дека значаен дел од граѓаните останаа надвор од изборниот процес и дека довербата во локалната политика е сериозно нарушена.
Овие четири општини се најдоа во фокусот на јавноста откако во првиот круг од локалните избори не беше постигнат законскиот цензус од 33,33 проценти излезност. Како резултат на тоа, Државната изборна комисија распиша повторено гласање – овој пат без цензус, со цел да се овозможи избор на градоначалници и да се избегне институционален вакуум.
Каде потфрли учеството?
Официјалните податоци на ДИК покажуваат дека северозападниот регион се издвојува со најниска излезност на Локалните избори 2025. Во Врапчиште, Центар Жупа и Маврово и Ростуше, бројот на граѓани кои излегоа да гласаат беше значително под државниот просек, што директно резултираше со неисполнување на законскиот праг за валидност на изборите.
Гостивар, иако поголем урбан центар со изразена политичка конкуренција, исто така не успеа да го достигне потребниот цензус, што дополнително ја нагласува слабата поврзаност на граѓаните со локалниот политички процес.
Според анализите и мониторингот на ЦИВИЛ на изборниот процес, ваквата состојба не може да се објасни само со изборна динамика, туку укажува на подлабоки проблеми како политичка демотивација, недоверба во институциите и чувство на исклученост од процесите на одлучување.
Гласање без цензус – нужност, а не решение
Повтореното гласање во недела ќе се одржи без услов за минимална излезност, што значи дека градоначалник ќе биде избран без оглед на бројот на гласачи кои ќе излезат на гласање.
Сепак, како што укажува Прелеминарниот извештај на ЦИВИЛ од мониторингот на локалните избори 2025, гласањето без цензус отвора сериозни прашања за легитимитетот на локалната власт, особено во средини каде поддршката може да дојде од релативно мал дел од вкупното гласачко тело:
„Локалните избори во 2025 година… се одржаа без поголеми инциденти, но беа оптоварени со длабоки структурни, институционални и политички слабости кои го доведуваат во прашање интегритетот на изборниот процес и демократскиот капацитет на институциите и општеството“ .
Демократски сигнал што не смее да се игнорира
Повтореното гласање во четирите општини не треба да се третира како изолиран изборен инцидент. Напротив, тоа е јасен показател за структурна слабост на локалната демократија, особено во дел од урбаните и мултиетничките средини.
Подготви: Б. Јордановска
