СКОПЈЕ, 28 април 2026 – По повод Светскиот ден за безбедност и здравје при работа, ЦИВИЛ – Центар за слобода упатува повик до институциите, работодавачите и граѓанското општество за итно унапредување на стандардите за заштита на работниците, со посебен фокус на менталното здравје и психосоцијалната безбедност.
ЦИВИЛ – Центар за слобода нагласува дека работничките права, во чии рамки спаѓа и заштитата на здравјето, животот и достоинството на работничките и работниците, претставуваат нераздвоен дел од корпусот на основните човекови права и демократските вредности на едно општество. Не постои функционална демократија таму каде што работникот е изложен на страв, несигурност или опасности по неговиот физички и ментален интегритет.
Овогодинешната глобална тема, „Обезбедување здрава психосоцијална работна средина“, ја рефлектира новата реалност на пазарот на труд. ЦИВИЛ нотира дека во Северна Македонија, покрај традиционалните ризици во секторите како градежништвото и земјоделството, се појавуваат нови форми на загрозување на работничките права:
- Екстремен стрес и прегорување (burnout): Предизвикани од дигиталната трансформација и постојаната достапност.
- Алгоритамско управување: Неконтролираната употреба на вештачка интелигенција за мониторинг на работниците која создава притисок и вознемиреност.
- Мобинг и дискриминација: Газење на достоинството на работникот кое често останува несанкционирано.
Податоците се немилосрдни. Со 31 жртва и вкупно 132 несреќи на работното место во изминатата година, јасно е дека безбедносните протоколи често се само на хартија. Посебно загрижувачка е состојбата со неформалната економија, каде што над 94.000 наши сограѓани работат без никаква правна или здравствена заштита.
Меѓународната организација на трудот (МОТ) се залага за вклучување на безбедната работна средина како петта категорија на фундаментални права мора да се имплементира во пракса, а не само во реториката.
Во тој дух, ЦИВИЛ го поддржува ставот на МОТ дека работната средина мора да биде простор каде што човекот се реализира, а не каде што го губи своето здравје.
ЦИВИЛ бара од државата да воведе строг надзор врз спроведувањето на Законот за безбедност и здравје при работа и итно усогласување со новите ЕУ директиви за заштита од психосоцијални ризици.
Безбедноста на работа не е луксуз, туку законска и морална обврска. ЦИВИЛ нема да молчи пред системот кој дозволува профитот да биде поважен од човечкото достоинство и живот.
ЦИВИЛ останува на првата линија во одбрана на човековото достоинство, ги осудува сите форми на експлоатација и се залага за општество во кое трудот се вреднува, а човекот се почитува.
ЦИВИЛ – Центар за слобода
Контакт за медиуми:
ЦИВИЛ – Центар за слобода
