Московскиот суд во понеделникот го осуди новинарот Иван Сафронов на 22 години затвор, што е прва пресуда на Русија за предавство за новинар од 2001 година, пренесува The Moscow Times.
Сафронов, новинар за одбрана во водечките руски весници Комерсант и Ведомости, кој продолжи да работи за државната вселенска агенција Роскосмос, беше осуден за собирање тајни информации за руската војска и нивно предавање на шпиони за Чешка.
Репортерот ги негира обвинувањата и вели дека неговото гонење е „директно поврзано со неговото новинарство“. Поддржувачите веруваат дека случајот е одмазда за известувањето за руските зделки за оружје.
Поддржувачите на Сафронов скандираа „слобода“ и му аплаудираа на новинарот додека се читаше пресудата. Неговиот тим за правна одбрана рече дека ќе поднесе жалба на пресудата, која е две години помалку од 24-те години што ги побараа обвинителите.
„Ќе им пишам на сите. Пиши ми. Те сакам“, рече Сафронов (32) пред да биде изнесен од судницата.
Пресудата брзо беше осудена од поддржувачи, адвокати и активисти за човекови права.
„Иван Сафронов е осуден на дива, демонстративно сурова казна, што ја одразува моменталната реалност во Русија“, објави адвокатот за човекови права Павел Чиков на Телеграм. Руската застапничка за човекови права Марина Литвинович по судското рочиште рече дека пресудата е дизајнирана „така сите да се плашат“.
Случајот вклучува значителни законски прекршувања, според адвокатскиот тим на Сафронов, кој посочува дека дури и сведоците на обвинителството рекле пред судот дека Сафронов „не го прекршил законот“.
„Секоја затворска казна – дури и една година – е премногу“, рече адвокатот Иван Павлов, кој беше вклучен во одбраната на Сафронов пред да избега од Русија минатата година.
Случајот против Сафронов беше одмазда за написот во весникот Комерсант од 2019 година за продажбата на борбени авиони од Москва на Каиро што предизвика дипломатски скандал, објави руската служба на Би-Би-Си минатата недела, повикувајќи се на преписката меѓу египетските и руските официјални лица.
Пред судското рочиште во понеделник, голем број руски медиуми, вклучувајќи ги Медуза, ТВ Рајн, Новаја Газета Европа и Руската служба на Москва тајмс, објавија изјава во која се залагаат за ослободување на Сафронов.
„Причината за прогонот на Иван Сафронов не е „предавството“, кое не е докажано, туку неговата новинарска работа“, се вели во заедничката изјава.
Руските власти инсистираат дека случајот не е поврзан со работата на Сафронов како новинар.
Рускиот претседател Владимир Путин даде погрешна изјава во 2020 година дека кривичното дело се однесувало на работата на Сафронов во Роскосмос, но Кремљ подоцна тврдеше дека тоа е „јазичен лапсус“.
Иако материјалите на случајот се доверливи, истражниот медиум „Проект“ објави копија од обвинението минатата недела, тврдејќи дека „државните тајни“ за кои се тврди дека Сафронов ги открил, главно биле достапни на интернет.
„Сите наши обиди да додадеме што било што ќе сведочи за невиноста на Иван… беа блокирани во секоја фаза од истрагата и судската постапка“, изјави адвокатот на Сафронов, Евгениј Смирнов за „Москва тајмс“.
Сафронов, исто така, беше подложен на притисок во текот на истрагата, рекоа неговите адвокати.
„Од првиот ден на неговото апсење, Иван постојано беше притискан да го признае своето наводно злосторство – и тие не се воздржаа од употреба на какви било методи“, рече Смирнов.
Минатата недела, за време на судското сослушување зад затворени врати, руските обвинители му понудија на Сафронов 12-годишна затворска казна во замена за признавање на вината, според неговите адвокати.
Сафронов одби да го прифати тој договор за признавање вина.
Инспекторите претходно се обидоа да го принудат Сафронов да се договори за признавање вина во замена за телефонски повик до неговата мајка, што Сафронов исто така го одби.
Адвокатите кои го застапуваат Сафронов, исто така, се најдоа под невиден притисок.
И Смирнов и Павлов побегнаа од Русија минатата година.
Во одделен случај, адвокатот на Сафронов, Дмитри Талантов, беше уапсен во јуни за наводно „дискредитација“ на руската армија.
„Никогаш не сум видел таков притисок врз адвокатите во текот на мојата 25-годишна правна пракса“, рече Павлов, кој беше осомничен во кривична истрага откако беше обвинет за наводно откривање доверливи информации за случајот Сафронов.
Сафронов беше опишан од неговите поранешни колеги и руски новинари како професионален новинар со контакти на високо ниво во одбранбениот сектор.
Од 2010 до 2019 година бил известувач за деловниот весник Комерсант. Кога беше принуден да се откаже по написот за еден висок руски функционер, целото политичко биро излезе во знак на протест. Пред да се вработи како советник за јавни комуникации на првиот човек на Роскосмос во 2020 година, тој работеше како известувач за Ведомости.
Таткото на Сафронов, кој исто така работел за Комерсант, покривајќи ја одбранбената индустрија, починал во 2007 година откако паднал од прозорец. Инспекторите заклучиле дека тој се самоубил, но некои се сомневаа во официјалната верзија, посочувајќи дека во моментот на неговата смрт работел на приказна за тајни испораки на руско оружје за Иран и Сирија.
Случајот Сафронов е првиот случај за предавство против руски новинар од 2001 година кога новинарот Григориј Паско, кој откри голем број еколошки прекршувања од страна на руската морнарица, беше осуден на четири години затвор.
„Овој [кривичен случај] е сигнал до целата новинарска заедница и особено до оние кои известуваат за војската“, рече Смирнов.
Александра Џорџевич, која работеше со Сафронов во Комерсант, изјави за Москва тајмс дека новинарите од одбраната станале „позагрижени“ како резултат на случајот.
„Многу новинари престанаа да пишуваат за војската или за лево новинарство“, изјави Џорџевич, кој повеќе не е новинар, за „Москва тајмс“. „Беше одлично да се работи со Вања, толку многу ми недостига тоа време“, рече таа.
Подготви: Д.Мишев
