Некаде на полноќ на 6 март, кога започна бран секташки убиства во западна Сирија, маскирани мажи упаднаа во домовите на алавитски семејства во главниот град Дамаск и приведоа повеќе од дваесет невооружени мажи, пренесува Ројтерс според десетина сведоци.
Киднапираните од соседството на Ал-Кадам вклучуваа пензиониран наставник, студент по инженерство и механичар, сите Алавити – малцинската секта на соборениот лидер Башар ал-Асад.
Група алавити лојални на Асад неколку часа претходно започнаа бунт во крајбрежните области, на околу 320 километри северозападно. Тоа покрена низа убиства од одмазда во кои загинаа стотици Алавити.
Сирискиот привремен претседател Ахмед ал Шара изјави за Ројтерс дека ги испратил своите сили следниот ден за да го запре насилството на брегот, но дека некои борци кои го преплавија регионот за да го задушат бунтот го сториле тоа без овластување од Министерството за одбрана.
Поради стравувањата од поширок секташки конфликт низ Сирија, владата на Шара се потруди да нагласи дека убиствата биле географски ограничени, по насилството. Назначи комисија за утврдување факти за да ги истражи „настаните на брегот“.
Сведоштвата на десетината сведоци во Дамаск, сепак, покажуваат дека секташкото насилство се развило во јужните рабови на главниот град на Сирија, на неколку километри од претседателската палата. Деталите за наводните рации, киднапирања и убиства не се претходно објавени.
„Секој алавитски дом, тие ја урнаа вратата и ги земаа мажите од внатре“, рече еден жител, чиј роднина, 48-годишниот телекомуникациски инженер Ихсан Зејдан, беше однесен од маскирани лица во раните утрински часови на 7 март.
„Го земаа чисто затоа што е Алавит.
Сите сведоци кои разговараа за Ројтерс побараа анонимност поради страв од репресалии.
Населбата Ал-Кадам е добро позната по тоа што е дом на многу алавитски семејства. Вкупно, рекоа сведоците, биле земени најмалку 25 мажи. Најмалку осум од нив подоцна беа потврдени дека се мртви, според роднините и соседите, кои рекоа дека или виделе фотографии од телата или ги нашле мртви во близина.
За останатите мажи не се слушна.
Четворица од сведоците рекоа дека некои од вооружените мажи кои дошле во Ал-Кадам се идентификувале себеси како членови на Службата за генерална безбедност (ГСС), нова сириска агенција која ги опфаќа поранешните бунтовници.
Портпаролот на Министерството за внатрешни работи, под кое работи ГСС, изјави за Ројтерс дека силите „не ги таргетирале директно Алавитите. Безбедносните сили конфискуваат оружје од сите секти“.
Портпаролот не одговори на дополнителни прашања, вклучително и зошто, наводно, биле земени невооружени мажи во овие операции.
Јасер Фархан, портпарол на комитетот што го истражува секташкото насилство, рече дека неговата работа е географски ограничена на брегот, па затоа не ги истражувал случаите во Ал Кадам.
„Но, може да има размислувања во рамките на комитетот подоцна за да ја прошириме нашата работа“, рече тој за Ројтерс.
Алавитите сочинуваат околу 10% од населението во Сирија, концентрирани во крајбрежните срж на Латакија и Тартус. Илјадници алавитски семејства исто така живеат во Дамаск со децении и во провинциските градови како Хомс и Хама.
Циклус на неказнивост
Истражувачот на Хјуман рајтс воч, Хиба Зајадин, повика на темелна истрага за наводните рации, како одговор на известувањето на Ројтерс.
„Семејствата заслужуваат одговори, а властите мора да се погрижат одговорните да бидат повикани на одговорност, без разлика на нивната припадност“, рече таа. „Додека тоа не се случи, циклусот на насилство и неказнивост ќе продолжи.
Четворица од мажите потврдени дека се мртви во Дамаск биле од исто пошироко семејство, според роднина кој ја избегнал рацијата криејќи се на горниот кат со малите деца на семејството.
Станува збор за Мохсен Махмуд Бадран (77), Фади Мохсен Бадран (41), Ајхам Хусеин Бадран, 40-годишен роден со два прста на десната рака, вроден дефект што го дисквалификуваше од воена служба и нивниот зет Фирас Мохамад Мааруф (45).
Роднините ја посетија болницата Муџтахид во центарот на Дамаск во потрага по нивните тела, но вработените им забранија пристап до мртовечницата и ги упатија во огранокот на ГСС во Ал-Кадам, рече сведокот.
Тамошниот службеник им покажа фотографии на телефон од сите четворица мажи, мртви. Не е наведена причина за смртта и не може да се утврди од сликите, рече роднината.
Службеникот му рекол на семејството да ги собере телата од болницата Муџтахид, но персоналот таму негирал дека ги има.
„Не успеавме да ги најдеме и премногу сме исплашени да прашаме некого“, изјави роднината за Ројтерс.
Мохамед Халбуни, директор на болницата Муџтахид, изјави за Ројтерс дека сите тела од Ал Кадам биле однесени директно во одделот за судска медицина во соседството. Вработените таму рекоа дека немаат информации за споделување.
Портпаролот на Министерството за внатрешни работи не одговори на прашањата дали силите во станицата Ал Кадам се поврзани со смртните случаи.
Шара најави распуштање на сите бунтовнички групи и нивната планирана интеграција во реструктуираното министерство за одбрана на Сирија. Но, целосната команда и контрола над различните, понекогаш ривалски фракции останува неостварлива.
Четворица други мажи грабнати истата ноќ беа пронајдени во овоштарник во близина на Ал-Кадам, со прострелни рани што укажуваат на тоа дека биле убиени „во стил на егзекуција“, според вториот жител, кој изјави за Ројтерс дека семејството брзо ги закопало телата.
Ројтерс не беше во можност самостојно да ги потврди деталите за изјавата.
Повеќето од запленетите и понатаму се водат како исчезнати.
Меѓу нив се универзитетскиот студент Али Рустом (25) и неговиот татко Тамим Рустом, 65-годишен пензиониран професор по математика, изјавија двајца роднини за Ројтерс.
„Немаме доказ, нема тела, немаме информации“, рече еден.
„Сè што сакам е да заминам“
Роднина на Рабих Акел, механичар, рече дека неговото семејство се распрашало во локалната полициска станица и други безбедносни агенции, но им било кажано дека немаат информации за тоа каде се наоѓа Акел.
Таа направи паралела со присилните исчезнувања за време на Асад, кога илјадници исчезнаа во лавиринтски затворски систем. Во многу случаи, семејствата ќе дознаат години подоцна дека нивните роднини починале во притвор.
Таа и другите сведоци рекоа дека комисијата за утврдување факти не им пристапила.
Фархан, портпаролот на комитетот, во вторникот им рече на новинарите дека неговите членови интервјуирале сведоци во неколку крајбрежни области и дека таму треба да посетат уште два града. Тој не го спомна Дамаск.
Сите сведоци рекоа дека се чувствувале под притисок да го напуштат Ал Кадам конкретно затоа што биле алавити. Некои веќе го сторија тоа.
Еден млад жител рече дека вооружени мажи доаѓале во неговиот дом неколку пати во неделите по соборувањето на Асад, барајќи доказ дека семејството е сопственик на куќата и дека не било поврзано со собореното семејство Асад.
Оттогаш, тој и неговото семејство избегаа, барајќи од соседите сунитски муслимани да се грижат за нивниот дом.
Други рекоа дека престанале да одат на работа или се движеле само преку ден за да избегнат можно апсење. Жена во своите шеесетти рече дека бара да ја продаде својата куќа во Ал-Кадам поради ризиците што ќе бидат преземени нејзиниот сопруг или синови.
„По она што се случи, се што сакам е да ја напуштам областа“.
Д. Мишев
