Заменичката генерална секретарка на НАТО, Радмила Шекеринска, изјави дека Западен Балкан е регион од стратешко значење за Алијансата, ја оцени соработката со Србија како широка, практична и резултат на договор меѓу двете страни, а кога станува збор за ситуацијата во Косово и Метохија, истакна дека целта на КФОР е да обезбеди безбедна средина за сите.
„Соработката е широка – од политички дијалог до практична соработка. НАТО помогна во обуката на дел од мировните сили на Србија, го поддржа уништувањето на застарена муниција и програмите за воено образование. Тоа е практична соработка и резултат на договор на двете страни. Секогаш велиме дека партнерствата како танго бараат две страни“, изјави Радмила Шеќеринска за Танјуг, на маргините на состанокот на министрите за одбрана на земјите членки на НАТО во Брисел.
Таа додаде дека НАТО го гледа КФОР како можност за поддршка на политичкиот дијалог, наведувајќи дека тоа е област во која НАТО и ЕУ имаат стратешка соработка.
„Нашата цел со КФОР е да обезбедиме безбедна средина за сите луѓе што живеат таму и да обезбедиме слобода на движење за сите. Исто така, го поддржуваме дијалогот меѓу Белград и Приштина под покровителство на ЕУ и се надеваме дека оваа можност ќе биде искористена“, изјави Шеќеринска.
Таа потсети дека Србија е партнер на НАТО речиси 20 години, преку програмата Партнерство за мир, а дека пред десет години се приклучи и на програмата Наука за мир. Шекеринска изјави дека развојот на партнерството зависи и од земјата партнер и од одлуката на сите 32 членки на Алијансата.
„Со оглед на нашата голема посветеност на Западен Балкан, како и тоа што го гледаме како стратешки регион за нас, отворени сме за соработка со нашите партнери“, рече Шеќеринска.
На прашањето што мисли за безбедносната средина во регионот, Шеќеринска одговори дека глобалната безбедносна средина станала попредизвикувачка, поопасна и непредвидлива.
„Забележуваме глобален тренд на зголемени инвестиции во одбраната и безбедноста и гледаме дека нашиот регион го следи тој тренд. Кога ќе видите дека целиот свет инвестира повеќе во одбраната и безбедноста, многу земји одлучуваат да го следат. Ова го гледаме и во регионот на Западен Балкан. Нашиот фокус е да испратиме порака дека регионот е важен. Западен Балкан го сметаме за регион од стратешко значење. Имаме неколку членки и партнери од тој регион, како и најголемата и најдолготрајна мисија на НАТО – КФОР во регионот, како доказ за нашата посветеност на мирот и стабилноста“, рече таа. Шекеринска.
Таа го оцени состанокот на министрите за одбрана на членките на НАТО во Брисел како многу успешен.
„Присуствуваа министри за одбрана од 32 земји-членки или нивни претставници, а главната тема беше како да го зајакнеме нашето одвраќање и одбрана, како и како да продолжиме да ја поддржуваме Украина, бидејќи гледаме дека она што се случува во Украина, безбедноста на Украина, директно влијае на нашата безбедност. Овие две прашања се тесно поврзани“, рече Шеќеринска.
Таа оцени дека е постигнато јасно разбирање меѓу сите 32 членки дека е потребен посилен, но и пофер сојуз.
„Што е во согласност со обврските преземени на самитот во Хаг, кога лидерите одлучија дека сите треба да инвестираме повеќе во сопствената безбедност, со цел да се постигне распределба од пет проценти од БДП до 2035 година. Јасно е дека минатогодишните обврски се преточени во конкретни мерки и дека европските членки и Канада ги зголемуваат инвестициите, развиваат нови капацитети и ги зајакнуваат своите армии и одвраќање“, рече Шекеринска.
Таа открива дека на состанокот се разговарало и за важноста на Арктикот, вклучително и Гренланд, за безбедноста на Алијансата.
„Стана сосема јасно дека колективната безбедност на Арктикот нè засега сите нас – Атлантикот, Северна Америка и Европа. Затоа Врховниот командант на сојузничките сили најави заедничка мисија на НАТО наречена „Арктички стражар“, што значи дека како алијанса, не само како поединечни држави, ќе имаме посилно присуство на Арктикот, повеќе капацитети и подобра ситуациска свест“, рече Шекеринска.
Таа изјави дека НАТО долго време го следи зголеменото присуство на Русија на Арктикот и на Далечниот Север, како и растечкиот интерес на Кина во тој регион.
„Русија ја формираше Арктичката команда, ги отвори старите советски пристаништа и аеродроми, но исто така изгради нови пристаништа и аеродроми и тестираше дел од своето ново оружје на Арктикот. Затоа е важно Алијансата да биде присутна и да го зајакне одвраќањето во тој регион, во соработка со сите сојузници, што нè прави посилни“, рече Шеќеринска.
На прашањето како НАТО гледа на можноста за воспоставување мир во Украина, Шеќеринска одговори дека Алијансата ја поздравува иницијативата на американскиот претседател Доналд Трамп да ги собере сите страни на преговарачка маса и да постигне мировен договор што ќе донесе праведен и траен мир во Украина.
„Ова е она што му е потребно на Украина и она што сите го сакаме. Нашиот генерален секретар (Марк Руте) беше во Украина пред неколку дена, а јас самиот ја посетив кон крајот на ноември. Ситуацијата е навистина драматична – голем број жртви, притисок врз мажи, жени и деца, врз станбени области и енергетска инфраструктура. Јасно е дека, и покрај преговорите, Русија не го намали притисокот врз Украина“, изјави Шеќеринска за Танјуг.
Таа додаде дека во меѓувреме, притисокот врз Русија мора да продолжи преку санкции, вклучително и мерки против таканаречената „флота во сенка“, како и преку континуирана поддршка за Украина.
Ова беше јасно и во текот на минатата година. Во текот на 2025 година, се фокусиравме на испорака на клучна воена опрема на Украина за нејзина поддршка, особено воздушна одбрана, што е од егзистенцијално значење. „Фокусот ќе продолжи оваа година и министрите за одбрана се согласија дека поддршката ќе продолжи и во 2026 година, со цел да се охрабри Русија посериозно да се посвети на мировниот договор“, рече Шеќеринска.
Таа оцени дека европските сојузници и Канада покажаа иницијатива, со поддршка на САД, да работат на силни безбедносни гаранции за Украина, со цел да се спречи Русија да го повтори нападот.
„Главниот ризик во преговорите е стравот дека Русија може повторно да го стори истото за две или пет години. Но, безбедносните гаранции на европските сојузници и Канада, со поддршка на САД, се тука за да ја зајакнат Украина и да ги одвратат идните потенцијални закани за нив“, заклучи Шекеринска.
Избор и обработка: Љубомир Костовски / Глобус
