Од досегашните посети на претседателката на ЕК, Урсула фон дер Лајен на Балканот (Црна Гора, Албанија, БиХ, Србија и Македонија) не се слушна нешто што би се сфатило дека е прифатена пораката што Европската федерација на новинарите и го упатила како алармантно сознание за тоа со што се’ се соочуваат новинарите од Западен Балкан. Можеби во разговорите зад четири ѕида и да имало дијалог и на оваа тема, но во изјавите после посетите тоа не се нагласи, а од посетата на Скопје и не можеше да се дознае бидејќи не беше предвидена конференција за печат!
Слободата на медиумите во регионот е во криза, особено во Србија, што вклучува политички притисок врз Н1 и Нова, вели Коалицијата на меѓународни организации за слобода на медиумите. Затоа ја поканија претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, да го покрене прашањето за заканите, заштитата на новинарите и медиумскиот плурализам со надлежните органи за време на нејзината посета на Западен Балкан – укажува во своја изјава претседателката на Европската федерација на новинари, Маја Север, вработена во Хрватската телевизија.
Слободата на медиумите во регионот е во криза, особено во Србија, што вклучува политички притисок врз Н1 и Нова – вели коалиција на меѓународни организации за слобода на медиумите. Затоа ја поканија претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, да го покрене прашањето за заканите, заштитата на новинарите и медиумскиот плурализам со надлежните органи за време на нејзината посета на Западен Балкан.
На прашањето зошто јавно се обратиле до претседателката на Европската комисија, Маја Север вели дека тоа е смислата на нивната работа.
„Прашањето е, за што сме ние ако не ви служиме вам, новинарите, на терен, ако не реагираме во вакви ситуации, а сме платени од ЕУ за мапирање. Без ваков вид реакција кога фон дер Лајен дојде во Србија, ( на другите земји од Западен Балкан каде се забележани напади врз новинарите – б.з.) мислам дека нашата работа немаше да има вистинско значење“, рече таа. Север вели дека Коалицијата на меѓународни организации за слобода на медиумите (Media Freedom Rapid Response – MFRR) напрвила извештај во кој се евидентирани 381 предупредување во врска со напади врз новинари во шест земји од Западен Балкан.
– Од 381 предупредување, 222 од нив се во Србија. Ова значи дека нивото на насилство и притисок врз новинарите е единствено меѓу сите членки на ЕУ и оние земји што се во преговори за пристапување – нагласила Север. Како што потоа во интервју за N1 рече таа, на претседателите на ЕК сакале да ги покажат тие податоци пред нејзиното веќе завршено патување низ Западниот Балкан.
„Мислам дека ова писмо е само една капка во нашата работа и идејата дека новинарите, медиумите и организациите се поврзуваат и соработуваат токму поради вакви работи. За некои сериозни луѓе и организации да ѝ испратат – еве, ова се случува во земјата што ќе ја посетите“, додаде Север.
А на прашањето дали мисли дека Урсула фон дер Лајен не знае каква е состојбата во медиумите Север вели: „Како претседател на ЕФН, можам да кажам дека нашите извештаи и некои од нашите предупредувања стигнуваат и до Европскиот парламент и до Европската комисија. Мислам дека во принцип сите знаат дека во Европската комисија, оние што се задолжени за медиумите, ги имаат нашите извештаи. Дали треба да направиме повеќе? Да, веруваме дека реакцијата треба да биде сериозна, а тоа е она што го побаравме дури и по посетата на Србија – поглавјата во процесот на пристапување што се однесуваат на слободата на медиумите да бидат преиспитани, по она што го видовме на терен.“
„Знам колку е тешко да се работи во Србија и да се биде новинар. Се надевам дека ако не во Брисел, тогаш во Белград, предупредувањето за состојбата во медиумите некако ќе најде начин Фон дер Лајен да се соочи со фактите наведени во тој документ што го испративме“, рече претседателката на ЕФЈ.
Таа повторува дека бројот од 222 евидентирани предупредувања за напади врз новинари во Србија, од 381 во целиот регион на Западен Балкан, е бројка што многу кажува за нивото на насилство и притисок врз медиумските работници во Србија.
„И ова не важи само за Н1 и Нова ТВ, туку и за некои други случаи за кои предупредивме. Бројките покажуваат дека, за жал, Србија бележи најголем број напади врз новинари и медиуми во целата средина. Ова не е впечаток, ова се документирани бројки, за кои имаме докази“, рече таа.
Фактот дека ЕУ, како што вели, ги затвора очите и ушите за овие докази, значи дека „се вклучени некои поголеми и повисоки геополитички причини“, но дека не треба да биде така.
„Да се стави еден човек на летоци и да се шири по поштенски сандачиња, физички и вербално да се напаѓаат луѓе, да се шири пропаганда, а од друга страна, имаме наратив „Европа не е добра“, „Што ќе ни направи Европа“ и тоа во јавните медиуми… тоа е маѓепсан круг“, оцени Север.
Север вели дека се надева и дека новинарите ќе ѝ постават прашања на Фон дер Лајен за тоа за време на утрешната прес-конференција, доколку имаат можност. (Кај нас секако и да имаше прес по средбата таквите новинари обично не се канат на такви настани). Но, вели Север, мора да се нагласи обврската за која зборуваше претседателката на ЕК во нејзиниот извештај за состојбата на нацијата на почетокот на овој мандат.
Таа не верува дека Европа треба да дојде и да ги спаси независните медиуми, но потсетува дека Фон дер Лајен нагласила во својот извештај дека заштитата на слободата на медиумите е приоритет, таа долго време зборува за тоа, а потоа овие работи мора да се покажат во акција“, нагласи Маја Север. Според неа, ЕУ мора да активира некои механизми што ќе ги спречат нападите врз новинарите.
Подготви: Љубомир Костовски
